Karadeniz Bölgesindeki Alabalık İşletmelerinde Ekonomik Etkinlik

Yazar: Vedat Ceyhan, H.Avni Cinemre, Mehmet Bozoğlu, Kürşat Demiryürek, Osman Kılıç
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet: Bu çalışmanın amacı, Karadeniz Bölgesinde alabalık yetiştiren işletmelerin ekonomik etkinliğini ölçmek ve ekonomik etkinlik üzerine etkili olan faktörleri belirlemektir, İncelenen işletmelerde etkinlik ölçümlerinin tahmin edilmesinde Veri Zarflama Yöntemi (VZY) kullanılmıştır. Araştırmada teknik etkinlik, kaynak dağıtım etkinliği ve ekonomik etkinlik sırasıyla 0.82, 0.83 ve 0.68 olarak ölçülmüştür. Etkinlik analizi sonuçları, etkin olmayan işletmelerin en iyi uygulamaya sahip işletmelerin seviyesine ulaşabilmek için yem ve işgücü masraflarını %32 oranında azaltması gerektiğini göstermiştir. Ölçek etkinliği ile saf teknik etkinlik katsayıları, incelenen alabalık işletmelerinin optimum ölçekte olmalarına rağmen faaliyetlerini teknik olarak etkin yapamadıklarını göstermektedir. Araştırma sonuçları ayrıca, ekonomik etkinlik ile havuz mülkiyeti, işletmenin hukuki statüsü, işletme sahibinin eğitim durumu ve deneyimi, yayım servisleri ile bağlantı sıklığı, işletme dışı gelir ve kredi kullanımı değişkenleri arasında istatistik açıdan önemli pozitif ilişki olduğunu göstermiştir. Havuz büyüklüğü ise ekonomik etkinliği negatif yönde etkilemektedir. İşletme düzeyinde eğitim çalışmalarının düzenlenmesi ve tarımsal yayım programlarının hazırlanması, inceleme
alanında etkinliğin artırılmasına yardımcı olabilecektir.
Anahtar Kelimeler: ekonomik etkinlik, veri zarflama yöntemi, alabalık işletmeleri, etkinliği belirleyen faktörler

Araştırmayı İndir

Sulama Suyu Ücretlendirilmesi Serbest Piyasaya Bırakılabilir mi? Samsun, Antalya, Çanakkale İli Örnekleri

Yazar: E. Hazneci, H. Kızılaslan, V. Ceyhan
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Tarım ürünleri üretiminin en temel girdilerinden biri olan suyun ücretlendirilmesi konusu bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de gündemdeki bir konudur. Tarımsal sulama suyunun ücreti dünyada farklı yöntemlerle belirlenmektedir ve ücretlendirmenin serbest piyasaya bırakılıp bırakılamayacağı dünyada ve Türkiye’de cevap aranan soruların başında gelmektedir. Bu sebeple bu araştırmada tarımsal sulama suyunun ücretlendirilmesinde kullanılan yöntem ve yaklaşımları teori ve uygulama açısından ortaya koymak, sulama suyunun ücretlendirilmesinin serbest piyasaya bırakılıp bırakılamayacağı sorusuna cevap bulmak ve sürdürülebilir ücretlendirme için model önermek amaçlanmıştır. Çalışmanın ana materyalini dünyada ve Türkiye’de yapılmış daha önceki teorik ve uygulamalı çalışmalardan elde edilen veriler ile Samsun ili Bafra ilçesi Altınkaya Sulama Birliği, Antalya ili Aksu ilçesi Perge Sulama Birliği ve Çanakkale ili Biga ilçesi Biga Ovası Sulama Birliğinden anket yoluyla sağlanan veriler oluşturmuştur. Araştırma sonuçları Türkiye’de sulama suyunun ücretlendirilmesinin serbest piyasaya bırakılmasının önünde başta mevzuat ve alt yapı olmak üzere önemli engellerin olduğunu göstermiştir. Araştırmada ayrıca sulama suyunun ücretlendirilmesinde sosyal yaklaşımların ön planda olduğu ve merkezi yapının hala ağırlığını sürdürdüğü tespit edilmiştir. Sulama suyunun tarım işletmelerine sağladığı marjinal değere dayanan ücretlendirme modeli daha sürdürülebilir bir ücretlendirme yaklaşımı olabilecektir.

Anahtar Kelimeler: Su, tarımsal sulama, sürdürülebilir ücretlendirme.

Araştırmayı İndir

Bafra İlçesinde Çevre Amaçlı Tarım Arazilerin Korunması Programının Değerlendirilmesi ve İyi Tarım Uygulamalarının Etkilerinin Sürdürülebilirliği

Yazar: H. Türkten, G. Aydın Eryılmaz, V. Ceyhan, O. Kılıç
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Araştırmada, Çevre Amaçlı Tarım Arazilerinin Korunması (ÇATAK) Programı çerçevesinde Samsun ili Bafra ilçesinde gerçekleştirilen uygulamaların değerlendirilmesi ve iyi tarım uygulamalarının (İTU) oluşturduğu etkilerinin sürdürülebilirliğinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmanın ana materyalini ÇATAK programından yararlanan çiftçiler arasından tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilmiş 48 çiftçiden anket yoluyla toplanan veriler oluşturmaktadır. İTU ve ÇATAK kapsamında alınan eğitimler sonrası çiftçilerde meydana gelen değişikliklerin sürdürülebilirliği, toprak, dane ve yaprak analizleri sonucu uygun tarımsal faaliyetlerin uygulanması, gelecek kuşaklara yeterli toprak ve su kaynakları bırakmak için yapılan uygulamaların faydaları gibi konularda 5’li Likert ölçeği ile sorulan sorulara çiftçilerin verdikleri yanıtlara göre hesaplanan skorlar yardımıyla belirlenmiştir. Araştırma sonuçları iyi tarım uygulamalarının sürdürülebilirliği ile tarım işletmelerinde işgücü varlığı, toplam destek miktarı ve çiftçilerin ÇATAK ile İTU kapsamında verilen eğitimlerden memnun olma durumu arasında istatistiksel olarak önemli farklılık olduğunu göstermektedir. İşgücü varlığı düşük, destek miktarı fazla olan ve bu eğitimlerden daha çok memnun olan çiftçiler, ÇATAK desteği sona erdiğinde de İTU faaliyetlerine devam edeceklerdir. Dolayısıyla, İTU’nun çiftçilere daha çok benimsetilmesi için destek süresinin uzatılması, verilen eğitimlerinde n memnun olmayan çiftçilerle ilgili kurum ve kuruluşlarla iletişimlerinin artırması ve çiftçilerin söz konusu eğitimlerle ilgili beklentilerini dikkate alan çalışmalara yönelmeleri, İTU’nun oluşturduğu etkilerin sürdürülebilirliğini olumlu yönde etkileyecektir.
Anahtar Kelimeler: ÇATAK, iyi tarım, etkilerin sürdürülebilirliği, Bafra

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Arıcıların Göç Yolları, Arı Ürünleri Verimliliği Ve Fiyatları

Yazar: Murat Emir, Vedat Ceyhan
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Bu araştırmada, Türkiye’de arıcıların bitki kaynağına göre göç yollarını, arı ürünlerinin verimliliğini ve fiyatlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma verileri basit tesadüfi örnekleme metoduyla seçilmiş 455 arıcıdan 2012-2013 üretim yılı esas alınarak yapılan anketlerden elde edilmiştir. Monofloral özelliği ağır basan ayçiçeği, çam ve üçgül bitki kaynaklarına göre göç yolları, Coğrafi Bilgi Sistemi yardımı ile Arc GIS 9.3.v. programında haritalandırılmıştır. Göçer arıcılar, genellikle kışlatma için Akdeniz illerine, sonrasında ayçiçeği için Trakya illerine, multifloral ballar için çiçek açma zamanlarına göre çeşitli illere, en son olarak da çam balı için Muğla ve çevresine göç etmektedirler. Araştırmada, Türkiye’de koloni başına ortalama verimin balda 19.8 kg, polende 1.13 kg ve propoliste 0.16 kg olduğu saptanmıştır. Monofloral ballar arasında toptan ortalama satış fiyatında pamuk ve ayçiçeği balları 6.7 ?/kg ile en düşük değerde yer alırken, en yüksek fiyattan ise kestane balı 39.7 ?/kg satılmıştır. Tarım Bilgi Sistemi ile entegre kovan takip sistemi kurularak, konaklama yerlerinin optimum kullanımı için arı konaklama yerleri ve kapasiteleri belirlenmelidir. Ortalamanın altında bal verimliliğine sahip illerde, arıcı birliklerinin uygulamalı teknik eğitimleri artırması ve yöre özgü sorunlara yönelik eğitimlere ağırlık verilmesi verimlilik artışına katkı sağlayabilecektir.

Anahtar Kelimeler: Göçer arıcılık, arı ürünleri, verimlilik, fiyat, coğrafi bilgi sistemi, Türkiye.

Araştırmayı İndir

Effect Of Different Crop Management System On Technical Efficiency In Sugarcane Production In Faisalabad, Punjab Region Of Pakistan

Yazar: Shamsheer Ul Haq, Vedat Ceyhan, İsmet Boz
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Sugarcane plays an important role in the economic sustainability of the sugarcane growers. The high return of it attracts the farm scale to devote a part of land to sugarcane relatively to their land holdings and economic returns differs associated with crop management type such as ratoon, fresh and mixed. Therefore, the study examined the technical efficiency level of small, medium and large farmers under different crop management system as fresh, ratoon and mixed crop system. The bulk of the data were collected from randomly selected 100 sugarcane growers by using face to face interview. Cluster analysis was performed to select similar growers in terms of manager’s profile, profitability and land ownership for small, medium and large farmers. Data envelopment analysis (DEA) was used to calculate the efficiency scores such as technical efficiency, allocative efficiency and economic efficiency. Research results showed that the education level of the large farmers was satisfactory level comparing to others. Most small farmers were illiterate. The difference among the farm size in terms of the variables of age of respondents, sugarcane experience and family members were statistically significant at the 5% probability level. The high acreages of land holdings enabled the farmers to devote the huge area to sugarcane crops. The acreages at large farms were significantly high and also keep their more acres of land under sugarcane crop by 6.49 acres out of 13.66 acres. Based on the results of efficiency analysis, the main sources of economic inefficiency was allocative efficiency in the research area, indicating that monitoring input prices in market was critical for the sample farmers. Comparative analysis showed that mixed cropping system was the worst management system in terms of efficiency scores. Farmers would increase their economic efficiency if they improved their skills through participating the extension and training programs and by monitoring the input market conditions when allocated their factors harmonious with factor prices.
Keywords: Efficiency scores, sugarcane, farm scale, faisalabad, management system

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Biyokütle Fiyatındaki Değişimin Biyoetanol Maliyeti Üzerine Etkileri

Yazar: Selime Canan, Vedat Ceyhan, Turgut Ağırnaslıgil
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Biyoetanol üretiminde hammadde olarak kullanılan şeker pancarı, mısır, buğday vb. gibi temel bazı tarım ürünlerinin fırsat maliyetleri ve fiyatlarında meydana gelen değişimlerin biyoetanol üretim maliyeti üzerine etkileri Türkiye’de henüz yeterince bilinmemektedir. Bu sebeple bu araştırmada, biyoetanol üretim maliyet unsurları ile birim üretim maliyetlerinin belirlenmesi ve hammadde fiyatlarında meydana gelen değişimin biyoetanol maliyeti üzerine etkilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma verileri Türkiye’de biyoetanol üretimi gerçekleştiren üretim tesislerinden bireysel mülakatlar yoluyla ve daha önce yapılmış çalışmalar ile ilişkili kurum ve kuruluşlardan elde edilmiştir. Maliyet unsurlarının ortaya konulması ve birim üretim maliyetlerinin hesaplanmasında maliyet analizi, hammadde fiyatlarının maliyetler üzerindeki etkilerinin ortaya konulmasında ise senaryo analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, biyoetanol birim üretim maliyetinin Çumra Şeker Biyoetanol Üretim Tesisinde 2.50 TL/litre, TARKİM’de 2.84 TL/litre ve TEZKİM’de 2.76 TL/litre olduğunu göstermiştir. Hammadde masrafının birim üretim maliyeti içindeki payı; hammaddesi gıda atığı olan şeker pancarı melasından üretilen biyoetanol üretim tesisinde % 28.55 iken, hammaddesi mısır-buğday karışımı olan TARKİM’de %44.81 ve hammaddesi buğday olan TEZKİM’de %44.87’dir. Araştırma sonuçları ayrıca hammadde fiyatlarında meydana gelen değişimin biyoetanol üretim maliyetlerini önemli düzeyde etkilediğini ve fırsat maliyetinin biyokütle tedarikini güçleştirdiğini göstermiştir. Araştırma bulgularına dayanarak Türkiye’de biyoetanol üretiminin ekonomik sürdürülebilirliği için destekleyecek politika ve stratejilerin takip edilmesi ve mevzuatta gerekli düzenlemelerin yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Biyokütle, biyoetanol, üretim maliyeti, biyokütle fiyat değişimi

Araştırmayı İndir

Samsun İlinde Sığır Besiciliği Faaliyetlerinden Ortaya Çıkan Atık Ve Yan Ürünlerin Değerlendirilmesi Ve Yönetimi

Yazar: Hatice Türkten, Çağatay Yıldırım, Vedat Ceyhan, Orhan Gündüz
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Sığır besiciliğinin bütün aşamalarında meydana gelen atıkların yönetilmesi ve değerlendirilmesi hem işletmeler hem de çevre ve insan sağlığını koruma görevi olan hükümet açısından önem taşımaktadır. Bu sebeple bu araştırmada sığır besiciliğinde gerek yetiştirme dönemi gerekse de kesim sonrası dönemde ortaya çıkan hayvansal atıkların ve yan ürünlerinin miktarının belirlenmesi, atıkların yönetiminde mevcut durumun ortaya konulması, atıkların değerlendirme şekillerinin belirlenmesi ve sığır besiciliği yapan kişilerin atık yönetimi konusundaki bilgi düzeylerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma verileri Samsun ilinde sığır besiciliği yapan 38 adet işletmeden anket yoluyla ve Samsun ilinde faaliyet gösteren Kırmızı Et Üreticileri Birliği ile 21 adet mezbahadan bireysel mülakatlar ve nitelikli gözlemler yoluyla elde edilmiştir. Hayvansal atıkların miktarının ve değerlendirme biçimlerinin belirlenmesinde “süreç değerlendirmesi (process evaluation)” yaklaşımı kullanılmıştır. Sığır besiciliği yapan kişilerin atık yönetimi konusundaki bilinç düzeylerinin ortaya konulmasında, amaca uygun olarak geliştirilmiş ölçek kullanılmıştır. Araştırma sonuçları Samsun ilinde büyükbaş hayvanların kesim sonrası yılda ortalama 240 bin ton hayvansal atık ve yan ürün ortaya çıktığını ve bu atıkların yönetiminde ve değerlendirilmesinde kurumsal bir sistemin olmadığını göstermiştir. Araştırmada ayrıca Samsun ili sığır besicilerinin atıkların değerlendirmesinin kendilerine sağlayacakları katkılardan haberdar olmadıklarını ve atık yönetimi konusunda bilinç düzeylerinin istenen düzeyde olmadığı tespit edilmiştir. İncelenen Üretici Birlikleri karkas kısmı alındıktan sonra geriye kalan atıkların değerlendirmesi için yatırım yapmaya oldukça isteklidirler. Hayvansal atıkların yönetilmesi ve değerlendirilmesi konularında üreticilere eğitim verilmesi, üretici örgütlerine atık değerlendirme tesisi kurmak ve işletmek için ihtiyaç duydukları finansman ve teknik desteğinin sağlanması ve hayvansal atık yönetiminin etkinleştirilmesi için gerekli alt yapı ve mevzuat düzenlemelerinin yapılması işletme düzeyinde ve ulusal düzeyde elde edilecek ekonomik katkıları artırabilecek ve çevresel sürdürülebilirliğe olumlu katkılar sağlayabilecektir.

Anahtar Kelimeler: Sığır besiciliği, hayvansal atıklar, atık yönetimi, Samsun

Araştırmayı İndir

Buğday Tohumluğu Üretiminde Fiyat Değişkenliğinin İşletme Organizasyonuna Etkisi

Yazar: Kerem Hazneci,Vedat Ceyhan
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye’de TR83 bölgesinde buğday tohumluğu yetiştiriciliğinde tohumluk fiyatında meydana gelecek değişikliklerin işletme organizasyonu üzerine etkisini ortaya koymaktır. Araştırma verileri buğday tohumluğu yetiştiren işletmelerin tamamı olan 72 tarım işletmesinden anket yoluyla toplanmıştır. İncelenen işletmelerin ekonomik analizinde klasik ekonomik analiz yaklaşımları ve tohumluk fiyatlarındaki değişimin optimum plana etkilerini belirlemede değişken fiyatlı programlama metodu kullanılmıştır. Araştırma sonuçları buğday tohumluğu yetiştiriciliğinde büyük tarım işletmelerinin ekonomik performansının, diğerlerinden daha iyi olduğunu göstermiştir. Her iki işletme büyüklük grubunda da buğday tohumluğu arzının inelastik olduğu tespit edilmiştir. Arz elastikiyeti inceleme alanında buğday tohumluğu yetiştiren küçük işletmelerde 0,78 ve büyük tarım işletmelerinde 0,02’dir. Karar alıcıların tohumluk fiyatı konusunda araştırma sonuçlarının ürettiği arz elastikiyetlerini dikkate alarak davranmaları buğday arz güvencesinin sağlanmasına olumlu katkı sağlayabilecektir.

Anahtar Kelimeler: TR83 Bölgesi, buğday tohumluğu, fiyat değişkenliği, normatif arz fonksiyonu

Araştırmayı İndir

Bitkisel Yağ Tüketiminde Markaya Karşı Tutumu Etkileyen Faktörlerin Analizi: Samsun İli Örneği

Yazar: Orhan Gündüz, Vedat Ceyhan, H.Avni Cinemre, Osman Kılıç
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tüketim Ekonomisi
Özet
Bu araştırmanın amacı; Samsun ili merkezinde ikamet eden ve bitkisel yağ tüketen ailelerin marka konusundaki yaklaşımlarının ve markalı ürünleri seçimlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Araştırmada 150 aileden anketlerle sağlanan veriler probit model kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, ailelerin %63’ünün bitkisel yağ tüketiminde marka değiştirdiklerini, %37’sinin ise sürekli aynı markayı tercih ettiklerini ortaya koymuştur. Probit model sonuçlarına göre, ailelerde gıda satın almaya karar veren kişilerin cinsiyeti ve statüsü ile ailelerin aylık gıda harcama tutarı, aylık bitkisel yağ tüketim miktarı, ürün kalitesi, ürün fiyatı ve ürünün güvenilir olduğu fikri markaya karsı tutumu etkileyen önemli kriterlerdir.
Anahtar Kelimeler: Bitkisel yağ, marka, tüketim, probit, Samsun

Araştırmayı İndir

Kayısı Yetiştiriciliği Yapan İşletmelerde Ekonomik Etkinlik: Darende İlçesi Örneği

Yazar: Orhan Gündüz, Vedat Ceyhan, Kemal Esengün, Miraç Dağdeviren
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Dünyanın en büyük kayısı üreticisi ve ihracatçısı olan Türkiye’de kayısı üreten işletmelerde halen teknik ve ekonomik etkinlik istenen düzeyde değildir. Bu nedenle bu araştırmanın amacı Malatya ili Darende ilçesinde kayısı yetiştiriciliği yapan işletmelerin etkinlik ölçümlerinin tahmin edilmesidir. İşletme düzeyinde etkinlik ölçümlerinin tahmin edilmesinde Veri Zarflama Yöntemi (VZY) kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan veriler basit tesadüfî örnekleme metoduyla 102 işletmeden anket yoluyla toplanmıştır. Araştırma sonuçları inceleme alanında yer alan işletmelerin girdi kullanım miktarlarını, kayısı üretim miktarını azaltmaksızın %10 oranında azaltabileceklerini göstermiştir. Etkinlik analizi sonuçları, ekonomik yetersizliğin temel kaynağının üretim faktörlerinin, fiyatları ile orantılı olarak dağıtılmadığını ortaya koymuştur. İşletmelerde, özellikle yakıt gibi girdilerin optimum kullanımının sağlanması ve teknoloji seviyesinin düzeltilmesi, işletmelerin etkinlik düzeyini iyileştirebilecektir.
Anahtar Kelimeler: Etkinlik, kayısı, veri zarflama analizi, Darende

Araştırmayı İndir