GAP Bölgesinde Sulanan Alanlarda Buğdayın 2000-2009 Yılları Arasındaki Üretim Girdi Ve Maliyetindeki Değişimler

Yazar: Tali Monis, Ahmet Çıkman, Şeyda İpekçioğlu
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
GAP Bölgesi toplam arazi miktarı 7 541 000 ha. dır. Bu alanın 3 290 575 ha.’ında tarla tarımı yapılmaktadır (TUİK-2006). GAP Bölgesi tarla tarımı için yeterli arazi miktarına sahiptir. İnsan beslenmesindeki temel besinlerin ham maddesi olması açısından, Dünya’ da ve Türkiye’de buğday tarımı diğer tarımsal ürünlere oranla önemlilik arz etmektedir. Özellikle ülkemizde buğday ve buğdaydan yapılan gıda maddeleri tüketiminin birinci sırayı alması nedeniyle bu önemlilik daha da artmaktadır. Son on yılda dünya buğday verimi 2449-2750 kg/ha arasında gerçekleşirken, Türkiye buğday verimi 1787-2235 kg/ha ile dünya veriminin altında kalmıştır (Kün ve ark. 2004). Türkiye’de genel tarım alanlarının yaklaşık olarak %35’inde buğday üretimi yapılmaktadır (DİE 2005). Türkiye’de iç ve dış pazar isteklerine uygun buğday üretimi yapılan bölgeler İç Anadolu ve Güney Doğu Anadolu bölgeleridir. Araştırma, 2000-2009 yılları arasında her üretim sezonu GAP Bölgesinde sulu alanlarda buğday üretim alanları gezilerek, buğday üretimi yapan belli sayıdaki işletmede yüzyüze anket çalışması yapılmak suretiyle yıllar itibariyle buğdayın üretim girdi ve maliyeti hesaplanmış, devletçe buğdaya verilen desteklemeler irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: GAP Bölgesi, buğday, maliyet

Araştırmayı İndir

Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Araştırma Enstitüsü Tarafından Düzenlenen Eğitimlerin Değerlendirilmesi

Yazar: Şeyda İpekçioğlu, İbrahim Halil Çetiner, Tamer Işgın
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Yayım ve Haberleşme
Özet
En yaygın ve kapsayıcı ifadeyle, özel ve tüzel kişilere ait is yerlerinde, belirli bir maaş veya ücret karşılığında ise alınmış veya çalışmakta olan kişilere, görevleriyle ilgili gerekli bilgi, beceri ve tutumları kazandırmak üzere verilen planlı eğitim etkinlikleri olarak tanımlanabilecek hizmet içi eğitim, günümüzde giderek daha önemli hale gelmektedir. Dünyada yaşanan yoğun rekabet, bilgi ve teknolojideki hızlı gelişmeler, hizmet öncesi eğitimle alınan bilgilerin zamanla is ortamında yetersiz kalmasını doğurmuştur. Bu durum, hizmet içi eğitimin gerekliliğini ortaya koymuştur. İş görenlere isin ve is yerinin gerektirdiği eğitimi vermek, emeğin ve kaynakların etkin ve verimli kullanılmasının yanında, ülke kaynaklarının da israf olmasını önleyecektir. Bu Araştırma GAP Toprak Su Kaynakları ve Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından 2009 yılı içerisinde tarım ile ilgili konularda düzenlenen eğitim çalışmaları sonucunda eğitime katılan kişilere yapılan anket sonucu verilerinden oluşmaktadır. Eğitim GAP Eylem Planı çerçevesinde eğitim – yayım konusunda daha yeni ve etkin bir misyon yüklenilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Eğitimler GAP illeri olan Gaziantep, Kilis, Adıyaman, Şanlıurfa, Mardin, Şırnak, Diyarbakır, Siirt ve Batman illeri ile Malatya ve Elazığ bölgesindeki kamu kurumları ve sivil toplum kuruşlarından gelen talepler doğrultusunda belirlenmiştir. Araştırmada eğitime katılanların yasları, eğim durumları, en son bitirdikleri okul, eğitime katıldıkları kurum, bu tür toplantılara katılma sıklığı, eğitimi hangi kanal aracılığıyla duyduğu vb. sorular yöneltilmiştir.
Anahtar Kelimeler: hizmet içi eğitim, eğitim değerlendirme, anket

Araştırmayı İndir

Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Bitkisel Ürün Sigortası Yaptıran Üreticilerin Mevcut Durumu

Yazar: Şeyda İpekçioğlu, Tamer Işgın, Tali Monis, Gamze Saner, Ahmet Çıkman
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Gelişmiş ülkelerin yıllar önce başlatmış oldukları “Tarımda Risk Yönetim Teknikleri” uygulamaları ve alt yapı çalışmaları sonucu “doğa” olayları büyük ölçüde “afet” olmaktan çıkarılmıştır. Bu ülkeler kendi doğal, sosyal, temel ekonomik yapılarıyla tarım politikaları dikkate alınarak bilinçlendirilmiş tarımsal ürün sigorta sistemlerini kurmuşlar ve böylece üreticilerinin çok az bir masrafla zararlarını karşılayarak muhtaç oldukları ekonomik ve sosyal güvenceye kavuşmalarını sağlamışlardır. Araştırma alanı Şanlıurfa, Diyarbakır ve Adıyaman illerini içermektedir. Araştırmanın amacına bağlı olarak tarım sigortaları havuzu verilerinden bitkisel ürün sigortası yapılan köyler belirlenmiştir. Bu köylerde bitkisel ürün sigortası yaptıran toplam 130 üretici ile anket yapılmıştır. Adıyaman’da 25, Diyarbakır’da 60 ve Şanlıurfa’da ise 45 üretici ile yüzyüze görüşme yapılmıştır. Bu sayıya istinaden aynı sayıda tarım sigortası yaptırmayan üreticiler ile anket yapılmıştır. Toplam 260 üretici ile yüzyüze görüşülmüştür. Araştırmada incelenen işletmelerden %50’si 6 yıldan fazla sürede, %27’si 3-5 yıl arası ve %22’ si ise 0-2 yıl arasında sigorta yaptırdıklarını belirtmişlerdir. Görüşme yapılan üreticilerin %100’ü paket 1 olarak belirtilen “Tüm Bitkisel Ürünler için Dolu + Fırtına, Hortum, Yangın, Deprem ve Heyelan Risklerinin Neden Olduğu Miktar Kaybı” sigorta kapsamını tercih etmektedirler. Tarımsal ürün sigortası yaptıran işletmeler en fazla buğday, arpa ve mercimek üretimi için sürekli sigorta yaptırmaktadırlar. Ürün sigortası yaptıran üreticilerin %50’si gibi önemli bir bölümü geçmişte kendinin zararla karşılaşması sonucu, %13’ü devlet desteğinin olması, nedeniyle sigorta yaptırdıklarını belirtmişlerdir. İşletmecilerin tarım sigortası konusunda haberdar olma durumu incelendiğinde Diyarbakır (%63) ilk sırayı alırken, bu ili Şanlıurfa(%47) ve Adıyaman(%20) izlemektedir. Bilgilendirme toplantılarında tarım kredi kooperatiflerinin de rolü büyüktür.
Anahtar Kelimeler: bitkisel ürün sigortası, risk yönetimi, GAP

Araştırmayı İndir

Şanlıurfa İli Pamuk Üreticilerinin Sosyo Ekonomik Yapısı

Yazar: Şeyda İpekçioğlu, Tali Monis, Şehnaz Büyükhatipoğlu, M.Sami Bayraktar, Şehnaz Korkmaz, Servet Abrak
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet
Pamuk bitkisi, yaygın ve zorunlu kullanım alanıyla insanlık açısından, yarattığı katma değer ve istihdam olanaklarıyla da üretici ülkeler açısından büyük ekonomik öneme sahip bir üründür. Dünyada sınırlı sayıda ülkenin ekolojisi pamuk tarımına el verdiğinden, dünya üretiminin %80’ine yakınını Türkiye’nin de içinde bulunduğu az sayıda ülke üretmektedir. Dünyada pamuk üretim alanların en geniş olduğu ülke Hindistan’dır. Ardından sırasıyla Çin, ABD, Pakistan, Özbekistan ve Brezilya gelmektedir. Dünyada en çok pamuk üreten ilk 7 ülke sırasıyla Çin, Hindistan, ABD, Pakistan, Brezilya, Özbekistan ve Türkiye’dir. Bu araştırmada 2013 yılı Şanlıurfa ili pamuk üretici popülasyonu içerisinde örnekleme yöntemine göre belirlenmiş 150 pamuk üreticisiyle anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışmasında üreticilerin; yaş, eğitim, sosyal güvence, ikamet durumu, çiftçilik tecrübesi, çiftçilik uğraşma nedenleri, toplum içerisindeki statüsü ve hane halkı sosyal donanım durumlarını belirlemeye yönelik sorular yöneltilmiştir. Üretici bilgi formları ile elde edilen veriler SPSS istatistik programına dökümleri yapılarak yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Şanlıurfa, pamuk, kırsal alan, tarım

Araştırmayı İndir

Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Yapturma İstekliliğinin Belirlenmesi

Yazar: Şeyda İpekçioğlu, Tamer Işgın, Abdulbaki Bilgiç, Tali Monis, Gamze Saner
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Diğer
Özet
Türkiye’de 2005 yılında çıkarılan tarım sigortaları kanunuyla, üreticinin ödeyeceği doğal afet sigortaları priminin %50’si devlet tarafından karşılanmaktadır. Bu çalışmada üreticilerin bu durumdan haberdar olma düzeyleri, bitkisel ürün sigortası yaptırma isteklilikleri (bitkisel ürün sigortalarına bakış açısı) ve yenilikleri benimsemedeki tutum ve davranışları ortaya konulmuştur. Araştırma alanı Şanlıurfa, Diyarbakır ve Adıyaman illerini kapsamaktadır. Araştırmanın amacına bağlı olarak tarım sigortaları havuzu verilerinden bitkisel ürün sigortası yapılan köyler belirlenmiştir. Bu köylerde bitkisel ürün sigortası yaptıran toplam 130 üretici ile anket yapılmıştır. Adıyaman’da 25, Diyarbakır’da 60 ve Şanlıurfa’da ise 45 üretici ile görüşülmüştür. Bu sayıya istinaden aynı sayıda tarım sigortası yaptırmayan üreticiler ile anket yapılmıştır. Toplam 260 üretici ile yüz yüze görüşülmüştür. Araştırmada ele alınan sosyo-ekonomik faktörler; İşletme sahibi ve yakınlarına ait nüfus ve işgücü, işletme sahibinin eğitim durumu, tarımsal faaliyet durumu, yenilikleri benimseme ve uygulama, kitle haberleşme araçlarını kullanım düzeyi, örgütlenme bilinci ve sosyal statüdür. İncelenen işletmelerde bitkisel ürün sigortası yaptıran üreticilerin %64’ü, bitkisel ürün sigortası yaptırmayanların ise %44’ü çevrelerinde yenilikleri benimseyip uygulayan ilk kişi olduklarını belirtmişlerdir. Bitkisel ürün sigortası yaptıran üreticilerin %69’u, bitkisel ürün sigortası yaptırmayanların ise %27’si tarım sigortası konusunda bilgisi olduğunu belirtirken, bitkisel ürün sigortası yaptıran üreticilerin %87’si, bitkisel ürün sigortası yaptırmayanların ise %41’i riskleri karşılamada sigortayı etkin bir araç gördüğünü belirtmiştir.
Anahtar Kelimeler: Bitkisel ürün sigortası, risk yönetimi, GAP

Araştırmayı İndir

Şanlıurfa Ticaret Borsasının Yapısı Ve İşleyişi

Yazar: Şeyda İpekçioğlu, Bahri Karlı
Yıl: 2008
Yayım Yeri: 8. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Şanlıurfa ilinde faaliyet gösteren 60 adet ticaret borsası üyesi ile anket çalışması yapılmıştır. Araştırmada, Şanlıurfa ticaret borsasının yapısı, işleyişi ve sorunları incelenmiş, çözüm önerileri sunulmuştur. Şanlıurfa ticaret borsasının işlem hacimleri incelendiğinde pamuk ve buğday bitkilerinin 2004 yılında Şanlıurfa ticaret borsasında miktar, işlem hacmi, işlem adedi ve borsa içi işlem olarak en fazla işlem gören ürün oldukları görülmektedir. İşlem hacmi olarak Türkiye geneline oranı ise % 2.55’dir. Üyelerin işletmelerinin % 53.00 gerçek kişi, % 40.00’ının limitet şirketten ve % 7.00’ının anonim şirkete sahiptirler. Üyelerin %48.30’u lise, % 33 40’ı ilköğretim mezunu olup üniversite mezunlarının oranı ise °/c I 8 30 olarak belirlenmiştir Üyelerin % 35 00 ı ürün numunesinin önce laboratuar bakıp ona göre piyasa fiyatlarına göre alım yaptığı, % 33.33 ü ürün numunesinin fiziki görünümüne ve piyasa fiyatlarını inceleyerek alım satım yaptığı, % 21.67’si ürün numunelerini diğer üyelerde gezdirerek açık artırma usulü alım yaptıklarını, % 6.67’si çeşit özelliği, kalite faktörü ve piyasa fiyatına göre alım satım yaptıklarını, % 3.33’u ise fiziki görünüm, piyasa fiyatı ve laboratuar sonucunu dikkate alarak alım satım yaptıklarını belirtmişlerdir Üyelerin salon satışlarında işlem yapma oranları düşüktür Bunun nedenlerinin kayıt dışı alım satımlar, alışkanlıklar, yasal boşlukların olması, borsanın alt yapı yetersizliği, tarıma dayalı sanayinin gelişmesi ve fabrikaların direk üreticiden alım yapması, üreticilerin borsalar hakkında bilgi sahibi olamaması, tüccar sayısının az olmasından kaynaklandığını belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Ticaret borsası, ihtisas borsacılığı, tarım ürünlerinin pazarlanması, Şanlıurfa

Araştırmayı İndir

Gap’ta Sulama Organizasyonlarının Yapısal Özelliği Ve Etkinliği

Yazar: Şeyda İpekçioğlu, Tali Monis, Remziye Özel, Yasemin Vurarak, Sevgi Poyraz Engin
Yıl: 2008
Yayım Yeri: 8. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Bu araştırmada GAP’ta bulunan sulama organizasyonlarından çalışmakta olan ve çalışamaz durumda olanların genel durumu, yapısal özellikleri, etkinliği ve sulama suyu fiyatlandırılmasında önemli rol oynayan sorunlar belirlenmiş olup sulama suyu ücretleri ile işletme bakım onarım masraflarına üreticilerin bakış açıları karşılaştırılmıştır. Bölgede sulama organizasyonlarının %85,2’sinin çalışır vaziyette olduğu, çalışan tesislerde sulama oranının %90-100 olduğu ve bu organizasyonlarda (Şahıs dışında) belirlenen ortalama su ücretinin 8,7 YTL olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sulama tesislerinde su ücretlerinin YTL/da/yıl olarak tahakkuk ettirildiği ve bu durumun aşırı kaynak tüketimine sebep olduğu, sulama sistemlerinde gerçekçi bir su fiyatlandırma yaklaşımı belirlenemediği ve uygulamadaki sulama suyu fiyatlarının olması gereken düzeyden daha düşük düzeyde saptandığı belirlenmiştir Üreticilerin %71,3’ü fiyatların adil olduğunu düşünmektedir. Ancak üreticilerin görüşlerinin davranışlarına yansımaları aynı yönde bulunamamıştır. Nitekim üreticilerin %33,8’inin sulama suyu ücretlerinin ödenmesinde sorun yaşadıkları üreticilerin %66,2’sinin düzenli ödeme yaptıkları belirlenmiştir. Yapılan x‘ testi ile çalışan ve çalışamaz durumda olan tesislerin sulama alanlarında bulunan üreticilerin sulama suyu fiyatlandırılmasında adaletin sağlanması ile ilgili görüşleri ile sulama borçlarını ödemedeki davranışları arasında anlamlı bir ilişki belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: GAP, Sulama suyu fiyatı, Etkinlik

Araştırmayı İndir