Türkiye’de Tarım Politikalarının Gıda Güvencesi ve Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi

Yazar: Yener Ataseven, Hasan Arısoy, Özdal Köksal
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarım ve Gıda Politikası
Özet
Gıda güvencesinin sağlanması; yeterli gıdanın bulunabilirliği, arzın nispeten kararlılığı ve gıdaya ihtiyacı olanların onu elde edebilmesidir. Ülkelerin, tarım ürünleri ve özellikle gıda maddeleri bakımından kendine yeterliliği sağlamayı tarım sektöründe öncelikli amaç edindikleri göz önüne alındığında tarım sektörünün önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır. Türkiye’de de tarım politikalarının önde gelen hedeflerinden birisi gıda maddeleri ihtiyacının yurtiçi olanaklarla karşılanmasıdır.
Türkiye’de son yıllarda izlenen tarım politikaları neticesinde stratejik bazı ürünler açısından üretimde sorunlar oluşmaya başlamıştır. Özellikle Türkiye’nin daha önceden kendine yeterli olduğu baklagil ürünlerinde ve yağlı tohumlarda günümüzde önemli sıkıntılar yaşanmaktadır. Bu ürünlerdeki yetersiz arz ve dolayısıyla fiyatlarda meydana gelen önemli artışlar gıda güvencesinde sorunların veya beslenmede yetersizliklerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
Tarım politikaları kapsamında gıda güvencesi kadar önemli olan bir diğer konu da gıda güvenliğidir. Gıda güvenliği; sağlıklı gıda üretimini sağlamak amacı ile gıdaların üretim, işleme, saklama, taşıma ve dağıtım aşamalarında gerekli kurallara uyulması ve önlemlerin alınması olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda, gıdaların üretiminden tüketimine kadar meydana gelebilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik risklerin belirlenmesi ve bu risklerin ortadan kaldırılması sağlıklı ve güvenilir gıda üretimi ve tüketimi için gereklidir. Bu nedenle, tarımsal ürünlerin kalitesi ve hijyen şartlarına uygun olarak üretilmesi ve tüketilmesi aşamalarında uygulanan politikalar da önemlidir.
Çalışmada, konu ile ilgili olan yerli ve yabancı yayınlardan, kitaplardan, raporlardan, istatistiklerden, benzer çalışmalardan ve internet veri tabanlarından ve kaynaklarından temin edilen bilgiler kullanılmıştır.
Bu çalışmanın amaçları, Türkiye’de gıda güvencesi ve güvenliği konusundaki son gelişmelerin incelenmesi, sorunlarının belirlenmesi ve bu sorunlara ilişkin çözüm önerilerinin getirilmesidir. Böylece, Türkiye için gıda güvencesi ve güvenliği açısından uygulanan politikalar değerlendirilecek ve konuya ilişkin politika önerileri geliştirilecektir.

Anahtar Kelimeler: Gıda Güvencesi, Gıda Güvenliği, Tarım Politikaları, Türkiye
Araştırmayı İndir

Kırsal Kalkınma Desteklerinin Ulusal Düzeyde Etkileri: Tarım Ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) Projelerine İlişkin Araştırma Sonuçları

Yazar: Bülent Gülçubuk, Özdal Köksal, Yener Ataseven, Umut Gül, Mustafa Kan
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet
AB’nin diğer aday ülkelere de sağlamış olduğu Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı’ndan biri olan “Kırsal Kalkınma” bileşeni Türkiye’de de uygulanmaktadır. IPARD bileşeni altında Tarımsal ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından yürütülen çalışmalar hâlihazırda 42 ilde devam etmektedir. Bu araştırmada, TKDK desteklerinin süt ve besi hayvancılığı yetiştiriciliği tedbirlerindeki genel ve özel etkileri ortaya konulmuş: desteklerin etkinliğinin ve etkililiğinin ekonomik, çevresel ve sosyo-kültürel boyutta neler olduğu ile ilgili yapılan araştırma sonuçlarından bulgular verilmiştir. Araştırmanın kapsamını TKDK tarafından 2011 yılından bu yana desteklenen ve hayata geçen projeler oluşturmaktadır. FAZ-I illerinden toplam 6 il 33 proje faydalanıcısı ve FAZ-II illerinden toplam 4 il 14 proje faydalanıcısı olmak üzere 10 ilden toplam 47 proje faydalanıcısı araştırmaya dahil olmuştur. Anket yöntemi ile elde edilen veriler “Çoklu Uyum Analizi Yöntemi” ile değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre: süt hayvancılığı alt tedbirinden yararlanan işletme sahiplerinin, proje desteği almadan önceki uğraşları ile benzer alana yatırım yaptıkları, yatırım miktarlarının 250 bin ile 1 milyon TL arasında olduğu, geçmişten gelen bir tarımsal deneyime sahip oldukları, mesleklerinin çiftçi ve genellikle ortaokul düzeyinde bir eğitim düzeyine sahip oldukları söylenebilir. Besi hayvancılığı alt tedbirinden yararlanan işletme sahiplerinin önemli çoğunluğunun herhangi bir tarımsal deneyimlerinin olmadığı, hibe desteğinden önce tarımsal konularda bir yatırımlarının bulunmadığı, yatırım tutarlarının 1 ile 2.5 milyon TL arasında değiştiği ve ticaret ile uğraşan bireyler olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: TKDK, IPARD, kırsal kalkınma destekleri, etki değerlendirme

Araştırmayı İndir

Avrupa Birliği ve Birliğe Aday Ülkelerin Sosyo-Ekonomik Ölçütler Bakımından Değerlendirilmesi

Yazar: Osman Orkan Özer, Özdal Köksal, Selma Kayalak, Hasan Arısoy
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Uluslararası Tarım ve Ticaret
Özet
Avrupa Birliği (AB)’ne üye ülkeler ile üye olmayan ülkeler arasında kimi farklılıklar bulunmaktadır. AB ve aday ülkelerin birbirlerine göre konumlarının incelenmesi bu çalışmada amaçlanmıştır. Bu farkı yaratan değişkenlerin ayrıştırılması için üye ülkeler ile adaylık süreci içinde bulunan Türkiye, Hırvatistan, İzlanda ve Makedonya’nın tarımsal üretim değerleri değişkenlerin yanında sosyo-ekonomik değişkenlerde dikkate alınmıştır. Genel olarak literatürde bu tür incelemelerde, diskriminant analizi, kümeleme analizi, çok boyutlu ölçekleme analizi gibi çok değişkenli istatistiki yöntemler kullanılmaktadır. Bu çalışmada sözü edilen yöntemlerden farklı olarak matematiksel programlama tabanlı diskiriminant analizi kullanılarak minimum sapmaya dayalı değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen analiz sonucunda, Hırvatistan ve İzlanda tam üyelik koşuluna uygun olduğu, Bulgaristan, Yunanistan, Portekiz ve Romanya gibi ülkeler ise aday ülke sınıflandırılmasında yer almıştır.

Anahtar Kelimeler: Doğrusal programlama, Üyelik tahmini, Diskiriminant Analizi, Matematiksel Programlama, Avrupa Birliği
Araştırmayı İndir

Tarımsal Desteklerin Yem Bitkisi Üretimi ve Sürdürülebilirliğine Etkisi: Kayseri İli Örneği

Yazar: Celal Cevher, Özdal Köksal, İ.Coşkun Ceylan
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarım ve Gıda Politikası
Özet
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı; hayvancılığın geliştirilmesi, hayvancılıkta kârlılığın ve verimliliğin arttırılması ve kaba yem açığının kapatılması amacıyla, yem bitkisi üreticilerinin üretim maliyetlerinin bir bölümünü teşvik olarak ödemektedir. Bu teşvik ile yem bitkisi ekiliş alanını arttırarak kaliteli kaba yem açığını gidermek, meralar üzerindeki aşırı otlatma baskısını azaltmak, hayvancılığın yeşil ve kuru kaba yem ihtiyacını karşılamak hedeflenmektedir. Bu çalışmada, teşvik ödemelerinin, yem bitkisi üretimine ve çiftçi davranışları üzerindeki etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca, çiftçilerin sosyo-ekonomik durumlarının sürdürülebilir yem bitkisi üretimi yapmaları üzerindeki etkileri de değerlendirilmiştir.
Çalışma alanı, Kayseri ilinde yem bitkisi üretiminin yoğun olarak yapıldığı 11 köydür. Bu köylerdeki 141 yem bitkisi üreticisinden anket yöntemi ile veriler toplanmıştır. Veriler, Lojistik Regresyon ve Uyum Analiz Metodu kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; çalışma alanında 2000-2011 yılları arasında yem bitkisi (YB) üretiminde artış olmuştur. Bu artışa, tarımsal yayım çalışması %15,1, yem bitkisi teşvik priminin verilmesi %41,6 ve artan kaba yem ihtiyacının karşılanması %43,4 oranında etkili olmuştur. Yapılan Uyum Analizi sonucunda, sürdürülebilir kaba yem bitkisi üretimi yapan üreticilerin, 31 ve üstü Büyükbaş Hayvan Birimi (BBHB), 51-100 dekar işletme genişliğine sahip, teşvik priminin verilmesi ve teşvik priminin hayvan sayısında artışa neden olduğunu düşünen üreticiler oldukları görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Teşvik Primi – Yem Bitkisi Üretimi – Sosyo-ekonomi
Araştırmayı İndir