Türkiye’de Tarımsal Araştırma, Yayım Politikalarının Gelişimi ve Tarımsal Ar-Ge Harcamaları

Yazar O.Sedat Subaşi, M.Necat Ören, O. Uysal, M. Demirtaş
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Yayım ve Haberleşme
Özet
Bu çalışmada Cumhuriyet döneminden günümüze kadar tarımsal araştırma geliştirme, yayım politikaları ve uygulamalarının gelişimi ile tarımsal araştırma çalışmalarına verilen önemin en önemli göstergesi olan tarımsal Ar-Ge harcamaları incelenmiştir. Türkiye’de tarımsal araştırma faaliyetlerine 19. yüzyılın sonlarına doğru başlanmış olmasına rağmen, amaçları belirgin, örgütlenmiş ve bilimsel araştırmaları hedefleyen kuruluşlar 1924’ten sonra kurulmaya başlanmıştır. 1930’lu yıllardan itibaren tarım bilimleri içerisindeki yükseköğretim kurumları geliştirilerek ziraat fakülteleri, veterinerlik ve su ürünleri fakülteleri haline dönüşmüştür. Tarımsal yayım konusunda deneyimli bir ülke olmasına rağmen, tarımsal yeniliklerin benimsenmesi ve yaygınlaştırılması açısından kamu yayım sistemi yanında diğer yayım sistemlerine de önem verilmelidir. 1990 – 2012 yılları arasında Türkiye’de kamu ve yükseköğretim kurumlarının tarımsal Ar-Ge harcamalarının, ticari kesim Ar-Ge harcamalarına oranla yüksek bir paya sahip olduğu görülmüştür. Özellikle 1994–2004 döneminde tarımsal Ar-Ge harcamalarında kamunun payının daha da arttığı yükseköğretimde ise azaldığı görülmüştür. 2012 yılı itibariyle toplam tarımsal Ar-Ge harcamaları içerisinde kamu tarımsal Ar-Ge harcamalarının %53.96, yükseköğretim %43.93’ü ve ticari kesimin %2,11 pay aldığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Tarımsal araştırma, tarımsal yayım, tarımsal Ar-Ge harcamaları.

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarımsal Ar-Ge Destek Programının Değerlendirilmesi

Yazar: A. Ahmet Yücer, M. Demirtaş, R. Demirtaş, M. Kan, A. Şahin, M. Küçükcongar
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Diğer
Özet
Tarımsal verimliliğin artırılmasında en önemli unsurlar insan ve kullandığı teknoloji düzeyidir. Tarımsal üretim faaliyetlerinde gerek bu teknolojilerin geliştirilmesi ve gerekse uygulamaya aktarılmasında kamu ve özel sektör araştırmaların çok önemli bir yeri vardır. Bu kapsamda: Gıda tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarım sektörünün ihtiyaç duyduğu öncelikli konulara ilişkin bilgi ve teknolojilerin geliştirilmesi ve bunların çiftçiler ile tarımsal sanayicilere aktarılması amacıyla Ar-Ge projelerine
doğrudan destekleme ödemesi yapmaktadır. Bu desteklemelerden üniversiteler, sivil toplum ve çiftçi kuruluşları, meslek kuruluşları ve özel sektör tarafından yürütülen, sonuçları doğrudan uygulamaya aktarılabilecek projeler yararlanmaktadır. Konunun önemi gereği, bu araştırmada Türkiye’de 2007-2013 yılları arasında Ar-Ge Destek Programı kapsamında desteklenen projelere ait son 7 yıllık çalışmalar ele alınmıştır. Belirtilen yıllar arasında kabul edilen toplam 154 projeden sonuçlanan 50 proje çalışmanın ana popülasyonunu oluşturmaktadır. Tam sayım yöntemi ile tamamlanan 50 projenin yürütücülerinin tamamı ile anket yapılması planlanmış ve 41 tanesine ulaşılarak cevap alınmıştır. Anket yoluyla elde edilen bilgiler, konu ile ilgili kurum ve kuruluşların kayıtları ile bu konuda daha önce yapılmış benzer araştırma sonuçlarından elde edilen bilgiler ise araştırmanın verilerini oluşturmuştur. Araştırma sonucunda Bakanlık Ar-Ge Destek Programı kapsamında 2007-2013 yılları arasında toplam 608 proje başvurusundan 154 projenin desteklenmesi uygun bulunmuştur. Programın başlamasından bu yana kabul edilen bu projelere toplam 18,8 milyon TL destekleme ödemesi yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tarımsal Ar-Ge, Tarımsal Araştırma Destekleri, Özel Tarımsal Araştırma.

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Kırsal Alanda Kadın ve Kalkınmadaki Rolü

Yazar: S. Arslan, A. Zan Sancak, M. Demirtaş
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet
Kırsal alanlar temelde birbirlerine benzemelerine rağmen, özelde çok farklı sosyal özelliklere ve ekonomik yapılara sahiptir. Kırsal kalkınma “kırsal yerleşimlerde yaşayanların, daha iyi yaşam koşullarına erişim olanaklarının artması, kalkınma temelinde değişim taleplerinin desteklenmesi, bireylerin kendi öz güçlerini keşfetmesi ve ona dayanması, gelir dağılımında adaletin sağlanması, gelirlerinin artması, eğitim ve sağlık hizmetlerine ulaşım oranının yükselmesi, doğal kaynakların korunarak kullanılması ve zenginliklerin kırsaldaki bireyin hayatına yansıması süreci” olarak tanımlanmıştır (Anonim, 2006). 2012 TÜİK verilerine göre Türkiye nüfusu 75,6 milyon kişi olup, %49,8’ini kadın nüfus oluşturmaktadır. Toplam kadın nüfusunun ise %28’i belde ve köylerde yaşamaktadır. Kadınların işgücüne katılım oranı %29,5 olup, istihdam edilen kadın oranı %26,3’dür. Görüldüğü gibi Türkiye nüfusunun yaklaşık yarısının kadınlardan meydana gelmesi ve toplam işgücünün yaklaşık üçte birini kadınların oluşturması, kadınların kırsal ekonominin kalkınmasında ne kadar önemli bir etken olduğunu göstermektedir. Nitekim toplumları, nesilleri meydana getiren, onları doğuran ve büyüten, topluma kazandıran kadındır. Kadına ilişkin görevler ya da işler söz konusu olduğunda, ilk akla gelenler onun geleneksel görevleri olan annelik ve ev kadınlığı olmaktadır. Oysa insanlığın var oluşundan bu yana kadın, annelik ve ev işlerinin yanı sıra üretim hayatına da katkıda bulunmaktadır (Koca, 2011). Kadın gerek sosyal ilişkileri gerekse iş ve özel yaşamlarındaki dengeleyici özellikleri sayesinde iş hayatına dolayısıyla da ülke ve bölge ekonomisine katkı sağlamaktadır (Göküş ve ark., 2013). Bu önemden dolayı bu derlemede Türkiye’de kırsal alanda yaşayan kadınların kalkınmadaki rolü incelenerek, bu alanda ki karar alıcıların doğru karar almalarına yardımcı olacak bilgilerin üretilmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kırsal Kalkınma, Kadın, Kırsal Alanda Kadın, Kadın İş gücü, Kadın İstihdamı.

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Gübre Tüketimindeki Değişimler

Yazar: O.Sedat Subaşı, A. Aydın, O. Uysal, M. Demirtaş
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik

Özet
Bu çalışmada Türkiye’de 1990–2010 döneminde gübre tüketim miktarlarındaki değişimler yıllar itibariyle incelenerek, AB ve ABD gibi tarımda gelişmiş ülkeler ile dünya geneli gübre tüketimlerindeki değişimlerle karşılaştırmalar yapılmıştır. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı kayıtları esas alınarak yapılan çalışmada birim alana gübre tüketiminde; 352,26 kg/ha ile Rize ilk sırayı alırken, bunu 233,99 kg/ha ile Adana izlemiştir. En az gübre tüketimi ise 6,98 kg/ha ile Van ilinde gerçekleşmiştir. Bölgeler bazında ise en fazla gübre tüketimi sırasıyla 144,52 kg/ha ile Akdeniz, 134,13 kg/ha ile Marmara ve 94,26 kg/ha ile Güneydoğu Anadolu bölgelerinde olduğu belirlenmiştir. Yıllara göre gübre tüketimindeki artış oranı değerlendirildiğine, en yüksek artışın % 67 ile Güneydoğu Anadolu bölgesinde olduğu belirlenmiştir. AB, ABD ve dünya ortalama gübre tüketimleri ile yapılan karşılaştırmalarda ise Türkiye’de ve dünya genelinde gübre tüketiminde bazı yıllar artışlar yaşanmasına rağmen çok önemli dalgalanmalar görülmemiş, ancak incelenen dönemde Türkiye’nin azot ve fosfor tüketiminde bu ülkelerle paralellik göstermesine rağmen potasyum tüketiminde çok gerilerde olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Gübre, gübre tüketimi, Türkiye.

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarımsal Yayım Programlarının Hazırlanması ve Geliştirilmesinde İzleme-Değerlendirmenin Önemi

Yazar: M. Demirtaş, R. Demirtaş, A. Zan Sancak, A. Yulafçı, H. Baliç
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarısmal Yayım Ve Haberleşme
Özet:

Günümüzde her konuda olduğu gibi tarımsal konularda da teknolojik gelişmeler ve bilimsel yenilikler akıl almaz bir hızla gelişmektedir. Bu bilimsel yeniliklerin kırsal kesime götürülmesi tarımsal yayım çalışmaları ile mümkündür . Tarımsal yayım hizmetlerinin kırsal kesime götürülmesinin en önemli kısmını teşkil eden tarımsal yayım programlarının taşıdığı önem bu açıdan göz ardı edilemez. 2012Yılı TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre: Türkiye nüfusunun yaklaşık % 22,72’i kırsal kesimde yaşamaktadır. Nüfus yönünden belirli bir ağırlık taşıyan kırsal kesime, tarımsal yeniliklerin ulaşmasının en etkin yolu tarımsal yayım hizmetleridir. Sözü edilen bu olguları gerçekleştirmede en önemli unsur insan olduğuna göre, Türkiye’de tarım kesiminde çalışan nüfusun eğitilmesi birincil amaç olmalıdır. Bunun ise tarımsal yayım çalışmalarının sistemliliği, devamlılığı ve etkin tarımsal yayım politikalarının uygulamaya konulması ile mümkün olabileceği söylenebilir. Tüm bu sebeplerden dolayı planlı çalışmanın temelini teşkil eden tarımsal yayım programlarının hazırlanması, geliştirilmesi ve bu programlara her aşamada etkinlik kazandıran izleme ve değerlendirme çalışmaları araştırmanın konusu olarak seçilmiştir. Tarımsal yayım programlarının hazırlanması ve uygulama sürecinde izleme-değerlendirmenin önemi ve bu konudaki problemler ile çözüm önerilerinin ortaya konulması bu çalışmanın ana hedefidir. Araştırmada, İldeki Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İl Müdürlükleri İl Yayım Programı Sorumlularından ulaşılabilenlerle yapılan görüşmelerden elde edilen bilgiler ve kurum ve kuruluşların konu ile ilgili rapor ve kayıtları ile bu konuda daha önce yapılmış benzer araştırma sonuçlarından yararlanılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda ise: izleme ve değerlendirmenin kriterlerinin doğru seçilmesi gerektiği, bunun bir denetim mekanizması olmadığı, aksine etkin ve doğru yönetimin bir aracı olduğu bulunmuştur. Ayrıca izleme ve değerlendirme kadar bu işlem sonucunda elde edilen sonuçların da uygulamaya aktarılması önemlidir. Tarımsal yayım programı uygulamasının her aşamasında geri besleme sisteminin çalıştırılmasının da büyük bir önem taşıdığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tarımsal Yayım, İzleme ve Değerlendirme, Tarımsal Yayım Programı.

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Kadın Çiftçiler Tarımsal Yayım Projesi Çalışmaları

Yazar: M. Demirtaş, R. Demirtaş, N. Kaleli, F. Pınar Öztürk, O.Sedat Subaşi, A. Zan Sancak
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarısmal Yayım Ve Haberleşme
Özet:

Türkiye’de gıda güvenilirliği ve güvenliği açısından, tarım sektöründe verimliliğin daha fazla artırılması gerekmektedir. Tarımsal verimliliğin artırılmasında en önemli unsur, insan ve kullandığı teknoloji düzeyidir. Teknolojinin kullanımı, tarımda çalışan insanların eğitilmesi ile mümkündür. Bu eğitimi kırsal alanda gerçekleştirmenin yolu ise bu kesime götürülen tarımsal yayım çalışmalarının sistemliliği, devamlılığı ve etkin tarımsal yayım politikalarıdır. Tarımsal yayım: çiftçilere yalnızca üretim tekniklerini öğretmekle kalmaz, ürünlerin işlenmesi, pazarlanması ve sosyo-ekonomik çevrenin iyileştirilmesi gibi pek çok alanda da bilgi iletir. Özellikle kırsal kesimdeki tarımsal faaliyetlerde erkeklerle birlikte çalışmakta olan kadın çiftçilere yönelik tarımsal yayım çalışmaları bu noktada önem kazanmaktadır. Bu sebeple kırsal kesimdeki kadın çiftçilere yönelik tarımsal yayım çalışmalarının etkinliğini artıran araştırmalara ağırlık verilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından: kadın çiftçilere tarımsal faaliyetlerle ilgili değişik konularda yayım ve eğitim vermek, tarımsal üretimdeki kaliteyi artırmak, kalkınmada kadınların daha aktif rol almalarını sağlamak ve kırsaldaki kadının ekonomik ve sosyal konumunu iyileştirmek ve güçlendirmek amaçlı “Kadın Çiftçiler Tarımsal Yayım Projesi” uygulanmaktadır. Çalışmada, konunun önemi gereği Türkiye’de son 10 yılda (2004-2013) proje kapsamında yapılan tarımsal yayım çalışmaları ele alınmıştır. Bu araştırmada, uygulamaların başarısını artırmak amacıyla tarımsal yayım metotları itibariyle hazırlanan yıllık yayım programları ve gerçekleşme oranları, Türkiye genelinde verilmeye çalışılmıştır. Ayrıca uygulamada karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri de belirlenmiştir. Bu kapsamda Kadın Çiftçiler Tarımsal Yayım Projesi faaliyetlerinin izlenmesinde, Bakanlık merkezinde görevli uzmanlardan ve Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlükleri İl Yayım Sorumlularından ulaşılabilenlerle görüşmeler yapılmıştır. Çalışmada, bu görüşmelerden elde edilen bilgiler, bu konuda daha önce yapılmış benzer araştırma sonuçları ile konu ile ilgili kurum ve kuruluşların rapor ve kayıtlarından yararlanılmıştır. Uygun analiz yöntemleri ile yapılan değerlendirmeler sonucunda: kadın çiftçilere yönelik özel yayım ekiplerinin oluşturulması ve kadın çiftçilerin talepleri doğrultusunda uygulamalı eğitim ve yayım programlarına ağırlık verilmesi gerektiği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tarımsal Yayım, Kadın Çiftçiler Tarımsal Yayım Programı, Tarımsal Yenilikler.

Araştırmayı İndir

Anadolu’da Tarımsal Kültürün Kayıt Altına Alınması

Yazar: A. Yulafci, M. Demirtaş
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Diğer
Özet:

Anadolu’da tarım yaşamı yerleşme tarihiyle birlikte çok eski tarihlere kadar uzanmaktadır. Hititler döneminde hayvancılığa ve çeşitli tarımsal ürünlerine dayanan tarım kültürü, Romalılar, Selçuklular ve Osmanlılar döneminde de sürdürülmüştür. Çok eski zamanlardan beri işlenen bu topraklarında, iklim ve toprak şartlarına uygun tarım sistemleri ve bitkiler bulunarak geliştirilmiştir. Anadolu coğrafyasında yüzyıllar içerisinde oluşan bu tarım kültürü mutlaka kayıt altına alınmalıdır. Çünkü bu kültür: defalarca denenmek suretiyle doğruluğu ve geçerliliği ispatlanmış, bulunduğu yöreye özgü, orijinal: tarım teknikleri, bitki ve hayvan çeşitleri, çeşitli alet ve makinelerle tecrübe birikiminden oluşmaktadır. Ancak bu birikim kırsaldaki nüfusun azalması ve modern tarım tekniklerinin baskısıyla kaybolmaya başlamıştır. Gerekli tedbirler alınmaz ise bu değerli kültürel miras bir gün tamamen yok olup gidecektir. Bu çalışma ile bu kültürel yapıya dikkat çekilerek farkındalık oluşturulması ve bunların kayıt altına alınmasının gerekçeleri ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Anadolu, tarım, kültür, teknik, tecrübe.

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarımsal Üretici Örgütlenmesindeki Gelişmeler

Yazar: M. Demirtaş, M. Kilci, R. Demirtaş, Y. Şaçli
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Örgütlenme
Özet:

Türkiye’de her alanda olduğu gibi, kırsal alanda ve tarımsal faaliyetlerde de yaygın bir örgütlü yapı oluşturulması çalışmaları devam etmektedir. Ülkelerin sahip olduğu siyasi, ekonomik yapı ve gelişmişlik düzeyi örgütsel yapısıyla yakından ilgilidir. Gelişmişliğin bir göstergesi olarak kabul edilen örgütlenme kısaca ortak yaşama, birlikte hareket etme, işbirliği yapma ve kurumsallaşma olarak tanımlanabilir. Geçmişten günümüze toplumlarda siyasi, ekonomik, mesleki vb. alanlarda örgütlenme faaliyetleri görülmektedir. Örgütlenmenin amaçlarında bazıları: sosyal ve ekonomik menfaatlerini korumak, söz sahibi olmak, politika geliştirmek ve mensuplarına özgüven kazandırmak şeklinde sıralanabilir. Tarım sektöründeki üreticiler, yaşam şartların iyileştirme, faaliyetlerinde daha güçlü olma, ekonomik ve mesleki çıkarlarını koruma amacıyla kırsal kesimde örgütlü bir yapı oluşturmaktadırlar. Konunun önemi gereği, bu araştırmada Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından kuruluş izni verilen üretici örgütleri ile ilgili olarak Türkiye’de 2004-2013 yılları arasında son 10 yıllık çalışmalar ele alınmıştır. Bu araştırma üretici örgütlenmesindeki gelişmeler ve etkilerinin ortaya konulması amacı ile yapılmıştır. Konu ile ilgili kurum ve kuruluşların kayıtları ile bu konuda daha önce yapılmış benzer araştırma sonuçlarından elde edilen bilgiler ise araştırmanın verilerini oluşturmuştur. Araştırma sonucunda: örgütlenme sayısında atışlar olduğu görülmüştür. Aynı zaman da üye sayılarında da önemli atışlar olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Tarımsal Örgütlenme, Kooperatifler, Üretici Birlikleri, Tarımsal Sivil Toplum Kuruluşları.

Araştırmayı İndir

Türkiye Tarımsal İstihdamında Gelişmeler: Hedefler ve Gerçekleşmeler

Yazar: A. Çelik, H. Ar, M. Kilci, M. Demirtaş
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kısal Kalkınma
Özet:

Tarımda var olan nüfus fazlasının sanayi ve hizmetler sektörüne transferi ve buna bağlı olarak istihdamda tarımın payının azaltılması son 40-50 yıllık dönemde politika yapıcıların üzerinde çok çalıştığı ve politikalar ile stratejiler geliştirdiği bir konudur. Politika yapıcı ve uygulayıcıların gösterdiği çabalara rağmen istihdamda tarımın payı ile ilgili olarak hedeflere ulaşıldığını söylemek mümkün değildir. Bu sebeple bu çalışmada tarım sektörünün istihdamdaki payında meydana gelen gelişmeler incelenmiş ve hedeflere ulaşılamamasının altında yatan gerekçeler irdelenmiştir. Çalışma sonuçlarına dayanarak tarım dışı istihdam olanaklarının artırılmasının ve kırsal kesimde bulunan insanların istihdam edilebilirliklerini artırıcı eğitim ve kapasite geliştirme faaliyetlerinin hedeflere ulaşma konusunda olumlu katkı sağlayabileceği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Tarımsal İstihdam, Kırsal Kalkınma, Kadın İstihdamı.

Araştırmayı İndir

Ayçiçeği Üretiminde Enerji Kullanımı

Yazar: Mehmet Sabah, Muhammet Demirtaş, Reyhan Demirtaş, H.Hüseyin Öztürk
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Diğer
Özet
Bu çalışmada, Söke ovasında ikinci ürün yağlık ayçiçeği üretiminde kullanın enerji girdi ve çıktıları belirlenerek, üretimin enerji etkinliğinin saptanması amaçlanmıştır. Doğrudan enerji girdileri olarak: insan işgücü ve yakıt/yağ enerjileri dikkate alınmıştır. Üretim işlemlerinde kullanılan tarım alet/makinalarının yapım enerjileri, gübre/tarımsal ilaç/tohumluk üretimi için tüketilen enerjiler ise dolaylı enerji girdileri kapsamında değerlendirilmiştir. Birim alan (ha) için toplam enerji tüketiminin: % 23,3’ünü (1724,6 MJ) doğrudan, % 76,7’sini ise (5683,8 MJ) dolaylı enerji tüketimleri oluşturmaktadır. Gübre enerjisi girdisinin (4112,5 MJ/ha), üretimde kullanılan toplam enerji girdisine oranı, diğer girdilerin oranına kıyasla en yüksek düzeyde olup, % 55,5 olarak belirlenmiştir. Ayçiçeği üretiminden toplam enerji çıktısı: sadece tohum verimi dikkate alındığında 49181 MJ/ha, tohum ve bitki gövdesi (61133,5 MJ/ha) birlikte dikkate alındığında ise 110314,5 MJ/ha olarak hesaplanmıştır. Ayçiçeği üretiminde, 1870 kg/ha tohum verimi için, enerji çıktı/girdi oranı 6,63, özgül enerji 3,96 MJ/kg, enerji üretkenliği 0,25 kg/MJ ve net enerji verimi 41772,5 MJ/ha olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ayçiçeği üretimi, ikinci ürün, enerji kullanımı, enerji verimliliği

Araştırmayı İndir