Samsun İlinde Açıkta Sebze Yetiştiren İşletmelerde Teknik Etkinlik ve Teknik Etkinliği Belirleyen Faktörler

Yazar: Ahmet Özçelik, Vedat Ceyhan, Mehmet Bozoğlu, Hüseyin Avni Cinemre
Yıl: 2006
Yayım Yeri: 7. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Antalya
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Bu çalışmanın amacı. Samsun ilinde açıkta sebze yetiştiren işletmelerin teknik yönden ne kadar etkin çalıştığını ortaya koymak ve teknik etkinlik üzerinde etkili olan faktörleri saptamaktır Araştırmada kullanılan veriler 2002-200] üretim dönemine ait olup, basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilmiş 75 işletmeden anket yoluyla elde edilmiştir İşletme düzeyinde teknik etkinlik katsayılarının tahmininde stokastik sınır analizi yöntemi kullanılmıştır Teknik etkinlik üzerinde etkili olan faktörler en yüksek olabilirlik metodu ile tahmin edilmiştir Araştırma sonuçları açıkta sebze üretiminin mevcut teknoloji ile %18 oranında artırılabileceğini ortaya koymuştur. İncelenen sebze işletmelerinde teknik etkinlik katsayısı 0.56 ile 0.95 arasında değişmekte olup, ortalama 0.82’dir. Araştırma sonuçlan ayrıca, eğitim görülen yıl sayısı, deneyim, kredi kullanımı, kadınların sebze tarımına katılım puanı ve enformasyon skoru değişkenlerinin teknik yetersizliği azalttığını göstermiştir. Çiftçinin yaşı, aile büyüklüğü, tarım dışı gelir ve işletme büyüklüğü değişkenleri ile teknik yetersizlik arasında pozitif ilişki söz konusudur İyi planlanmış yayım çalışmaları ile çiftçi eğitim programlarının uygulanması ve bu çalışmalara kadınların entegre edilmesi ve çiftçilerin kredi kaynaklarına ulaşımını kolaylaştıracak stratejilerin geliştirilmesinin, sebze tarımında teknik etkinliği artırabilecektir.
Anahtar Kelimeler: Sebze Tarımı, Stokastik Sınır Analizi, Teknik Etkinlik, Teknik Etkinliği Belirleyen Faktörler

Araştırmayı İndir

Tanmsal Faaliyetlerin Sürdürülebilirliğinin Değerlendirilmesi: Samsun İli Örneği

Yazar: Vedat  Ceyhan, Mehmet Bozoğlu, Kürşat Demiryürek, H.Avni Cinemre, Osman Kılıç
Yıl: 2006
Yayım Yeri: 7. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Antalya
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Bu araştırmanın amacı Samsun ilinde yürütülen tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilirliğini değerlendirmektir Araştırmada kullanılan veriler 2004-2005 üretim dönemine ait olup, basit tesadüfi örnekleme metodu ile seçilmiş 93 tarım işletmesinden anket yoluyla elde edilmiştir. Araştırmada tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilirliği ekonomik, sosyal, teknik açıdan ve çevre yönünden olmak üzere 4 ana grup altında İncelenmiştir. İnceleme alanı için toplam sürdürülebilirlik indeksi, seçilen 40 sürdürülebilirlik göstergesinden yararlanarak hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlan, inceleme alanında tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilirliği açısından ciddi problemlerin var olduğunu göstermiştir. Birinci ve II. alt bölgeler için en önemli problem ekonomik sürdürülebilirlik iken, III alt bölge için sosyal yönden sürdürülebilirlik en önemli sorunu teşkil etmektedir. İnceleme alanında sosyal sürdürülebilirliği tehdit eden en önemli sorunların kanalizasyon ve sağlık hizmetlerinin yetersizliği gibi altyapı problemleri ile mülkiyet sorunu olduğu tespit edilmiştir. Sürdürülebilirlik açısından tarımsal faaliyetlere yatırılan sermaye karşılığında elde edilen gelirin yetersizliği ise en önemli ekonomik sorundur. Kimyasal girdilerin önerilen dozun üzerinde kullanılması, çevre yönünden sürdürülebilirliğe engel olabilecek en önemli unsurdur. Sulama suyu yetersizliği ile su erozyonu ise tarımsal faaliyetlerin teknik yönden sürdürülebilirliğini sınırlayan en önemli faktörlerdir. İnceleme alanında, işletme düzeyinde verimliliğin artırılması, maliyetlerin kontrol altına alınması, tarım dışı yatırımların tarıma yönlendirilmesi tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilirliğine olumlu katkı sağlayabilecektir. İşletme düzeyinde alınacak bu önlemler ulusal düzeyde alınacak yapısal önlemlerle desteklenmeli ve özellikle altyapı sorunları ve mülkiyet sorunu hızlı bir şekilde çözümlenmelidir
Anahtar Kelimeler: Samsun, Sürdürülebilirlik Göstergeleri, Sürdürülebilirlik İndeksi

Araştırmayı İndir

Samsun İlindeki Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Ortaklarının Kooperatifçilik İlkeleriyle İlgili Bilinç Düzeyleri

Yazar: Bakiye Kılıç, Mehmet Bozoğlu
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Örgütlenme
Özet
Kooperatiflerin kooperatifçilik ilkelerine uygun olarak işletilmeleri, ortakları ile olan ilişkilerinin geliştirilebilmesi ve başarıları açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Samsun ilindeki tarımsal kalkınma kooperatiflerine ortak olan çiftçilerin kooperatifçilik ilkeleriyle ilgili bilinç düzeylerinin belirlenmesidir. Araştırmanın ana materyalini, Samsun ilindeki tarımsal kalkınma kooperatiflerinin ortakları arasından basit tesadüfi örnekleme yöntemine göre seçilen 89 çiftçiden anket yöntemiyle elde edilen veriler oluşturmaktadır. Cluster analizinden yararlanılarak ortaklar, kooperatifçilik ilkeleri hakkındaki bilinç düzeylerine göre sıfır/hiç (21 işletme), orta (33 işletme) ve yüksek (35 işletme) olmak üzere 3 gruba ayrılmış ve sonuçlar belirlenen gruplar için karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, kooperatiflerde yaşanan sorunların başında, ortakların görev ve sorumluluk bilinç düzeylerinin düşük olması, bu sorumlulukların genellikle yerine getirilmemesi ve kooperatif ortaklarının kooperatifçilik ilkeleri konusunda yeterli bilgilerinin olmaması gelmektedir. Kooperatif ortaklarının kooperatifçilik ilkeleri bilinç düzeyi ile ortakların eğitim durumu, tarımsal deneyim, arazi varlığı, 1163 sayılı Kooperatifçilik Kanununun okunması, kooperatif anasözleşmesinin okunması ve kooperatifçilik ile ilgili herhangi bir eğitim alma durumu arasında anlamlı farklılık bulunmaktadır. Araştırma bölgesindeki kooperatif yöneticileri, ortakları ve ortak olma potansiyeli bulunan çiftçilere yönelik kooperatif ilkeleri ve işletmeciliği konusunda eğitim programları hazırlanarak uygulamaya konulması ve bu eğitimin verilemesinde üniversitelerden sürekli olarak yararlanılması gerekli görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Tarımsal kalkınma kooperatifi, kooperatifçilik ilkeleri bilinç düzeyi, Kümeleme Analizi, Samsun.
Araştırmayı İndir

Karadeniz Bölgesindeki Alabalık İşletmelerinde Ekonomik Etkinlik

Yazar: Vedat Ceyhan, H.Avni Cinemre, Mehmet Bozoğlu, Kürşat Demiryürek, Osman Kılıç
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet: Bu çalışmanın amacı, Karadeniz Bölgesinde alabalık yetiştiren işletmelerin ekonomik etkinliğini ölçmek ve ekonomik etkinlik üzerine etkili olan faktörleri belirlemektir, İncelenen işletmelerde etkinlik ölçümlerinin tahmin edilmesinde Veri Zarflama Yöntemi (VZY) kullanılmıştır. Araştırmada teknik etkinlik, kaynak dağıtım etkinliği ve ekonomik etkinlik sırasıyla 0.82, 0.83 ve 0.68 olarak ölçülmüştür. Etkinlik analizi sonuçları, etkin olmayan işletmelerin en iyi uygulamaya sahip işletmelerin seviyesine ulaşabilmek için yem ve işgücü masraflarını %32 oranında azaltması gerektiğini göstermiştir. Ölçek etkinliği ile saf teknik etkinlik katsayıları, incelenen alabalık işletmelerinin optimum ölçekte olmalarına rağmen faaliyetlerini teknik olarak etkin yapamadıklarını göstermektedir. Araştırma sonuçları ayrıca, ekonomik etkinlik ile havuz mülkiyeti, işletmenin hukuki statüsü, işletme sahibinin eğitim durumu ve deneyimi, yayım servisleri ile bağlantı sıklığı, işletme dışı gelir ve kredi kullanımı değişkenleri arasında istatistik açıdan önemli pozitif ilişki olduğunu göstermiştir. Havuz büyüklüğü ise ekonomik etkinliği negatif yönde etkilemektedir. İşletme düzeyinde eğitim çalışmalarının düzenlenmesi ve tarımsal yayım programlarının hazırlanması, inceleme
alanında etkinliğin artırılmasına yardımcı olabilecektir.
Anahtar Kelimeler: ekonomik etkinlik, veri zarflama yöntemi, alabalık işletmeleri, etkinliği belirleyen faktörler

Araştırmayı İndir

Tüketicilerin Gıda Güvenliği Farkındalıkları ve Gıda Güvenliği Sertifikalı Süt ve Ürünlerini Satın Alma Niyetleri

Yazar: M. Bozoğlu, Chung L. Huang, Wojciech J. Florkowski, B. Kılıç Topuz, N. Alhas Eroğlu
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tüketim Ekonomisi
Özet
Türkiye’de üretilen sütün yaklaşık yarısı açık pazarlarda veya sokak satıcıları tarafından sağlıklı olmayan koşullarda satılmakta ve tüketiciler gıda güvenirliği olmayan süt ürünlerini tüketmelerinden dolayı potansiyel olarak yüksek bir risk ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu araştırmada, tüketicilerin gıda güvenirliğine yönelik davranışları ve farkındalıkları ile gıda güvenirliği etiketli süt ürünlerine yönelik potansiyel satın alma niyetlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri, Samsun ve Trabzon illeri kent merkezlerindeki hane halklarından basit tesadüfi örnekleme yöntemine göre seçilen 423 hanehalkı temsilcisiyle yapılan anketlerden elde edilmiştir. Tüketicilerin gıda güvenirliği etiketli süt ürünlerini satın alma kararlarına etkili faktörlerin tahmini ve pazar potansiyeli, sıralı probit modeliyle belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, tüketicilerin büyük çoğunluğunun gıda güvenirliği standartlarından haberdar olmadıkları ve güvenirliği olmayan süt ürünlerini genellikle çiftçi veya açık pazarlardan temin ettikleri ortaya konulmuştur. Kurulan modelde ele alınan faktörlerden; gıda güvenirliği özelliği, olumsuz deneyim, gıda güvenirliği güvencesinin aranması, gıda güvenirliği standardından haberdar olma ile uygulanmasından duyulan memnuniyet, eğitim ve hanehalkı gelir düzeyi faktörlerinin güvenilir etiketli süt ürünleri satın alma niyetini istatistiki olarak olumlu yönde etkilediği, gıda zehirlenme riskinin ise olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Gıda güvenliği, tüketici farkındalığı ve davranışı, süt ürünleri, Sıralı probit, Türkiye

Araştırmayı İndir

Factors Affecting The Students’ Environmental Awareness, Attitudes And Behaviors In Ondokuz Mayıs Unıversity, Turkey

Yazar: Mehmet Bozoğlu, Abdulbaki Bilgiç, Bakiye Kılıç Topuz, Yüksel Ardalı
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Yayım ve Haberleşme
Özet
This study aimed to determine the students’ environmental awareness, attitude and behavior levels and factors influencing their environmental awareness, attitude and behavior. A face-toface survey with 621 candidate graduate students in the Ondokuz Mayis University was used to collect the data. The environmental awareness, attitude and behavior were determined by the students’ assessments based on a five-point Likert scale. The ordered probit procedure was used to determine factors affecting the students’ environmental awareness, attitudes and behaviors. The study reveals that the candidate graduate students’ environmental awareness, attitude and behavior are found to be high. The probit models showed that both environmental attitude and behavior were influenced by the environmental education and information factors, while the socio-demographic factors generally have important impacts on the students’ environmental awareness as expected. While the variables of gender had the highest impacts on the students’ environmental awareness, both awareness and curiosity levels towards environmental news had the highest influences on the students’ environmental attitude and behavior, respectively.
Keywords: Environment, awareness, attitudes, behavior, ordered probit, Turkey

Araştırmayı İndir

Farklı Politika Dönemlerinde Türkiye’nin Tarımsal Verimlilik, Etkinlik ve Teknolojisinin Analizi

Yazar: Mehmet Bozoğlu, Nevra Alhas Eroğlu
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Pazarlama
Özet
Tarım sektöründe üretim faktörlerinin verimli ve etkin kullanılması, artan nüfusun gıda talebinin karşılanabilmesi, çiftçilerin yaşam standartlarının arttırılabilmesi ve tarımsal kalkınmanın sağlanabilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de 1980-2009 döneminde uygulanan tarımsal destekleme politikalarının, sektörün toplam faktör verimliliği ile etkinlik ve teknoloji değişimi bileşenlerine etkisinin ortaya konulmasıdır. Araştırmanın ana materyalini ikincil veriler oluşturmaktadır. Toplam faktör verimliliği ve bileşenlerinin analizinde Malmquist Endeksi’nden yararlanılmıştır. Araştırmada, Türkiye’nin tarım sektöründe toplam faktör verimliliğinin 2000’li yıllarda 1980’li yıllara göre %3,6 azalmasına rağmen, 1990’lı yıllara göre %27 arttığı tespit edilmiştir. Toplam faktör verimliliğindeki artış, tamamen teknolojide yaşanan gelişmelerden kaynaklanmıştır. Teknolojideki gelişmenin devamlılığı için tarım sektörünün AR-GE projeleriyle desteklenmesi, yeni teknolojilerin adaptasyonu ve transferinde danışmanlık ve destek hizmetleri verilmesi önem arz etmektedir. Bununla birlikte, piyasa mekanizmasının devamlılığı için rekabet ortamının geliştirilmesi ve girdi piyasasının serbestleştirilmesi gerekli görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Türkiye, Tarımsal Destekleme Politikası, Toplam Faktör Verimliliği, Malmquist Endeksi, Teknoloji.
Araştırmayı İndir

Üyelerin Tarımsal Üretici Birliklerine Sermaye Katkısı Sağlama İsteklilikleri

Yazar: Bakiye Kılıç Topuz, Mehmet Bozoğlu
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Örgütlenme
Özet
Araştırmanın temel amacı, Samsun İlindeki Tarımsal Üretici Birlikleri (TÜB)’ne üye çiftçilerin, birliklerine sermaye katkısı sağlama istekliliği ve etkili faktörlerin belirlenmesidir. Araştırmanın ana materyalini, TÜB üyeleri arasından seçilen 420 çiftçiden anket yöntemiyle elde edilen veriler oluşturmaktadır. Üyelerin birliklerine sermaye katkısı sağlama isteklilikleri koşullu değerleme yöntemine, sermaye sağlama istekliliklerine etkili faktörler ise olası etkiler tobit modeline göre belirlenmiştir. Üye çiftçilerin %44’ü birliklerine ortalama 355 TL sermaye katkısı sağlamaya isteklidirler. Olası Etkiler Tobit model sonuçları; üye güveni, giriş aidatı ödeme, eğitime katılma, kırmızı et, elma ve bal birliğine üye olma, üyenin birlik aracılığıyla ihracat yapması, genel kurula katılma, eğitim düzeyi ve tarımsal deneyimin sermaye katkısı sağlama istekliliğini pozitif yönde, organik fındık ve sebze birliğine üye olma, cinsiyet, yönetim deneyimi, yaş ve toplam gelirin ise negatif yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Birlik eğitimleri ve genel kurullarına katılan ile güven düzeyi bir birim yüksek olan üyelerin birliklerine sermaye katkısı sağlama isteklilikleri diğer üyelere göre sırasıyla; 422 TL, 153 TL ve 339 TL daha yüksektir. Birliğe güven, eğitim faaliyetleri ve genel kurullara katılımın artırılması, üyelerin birliklerine daha fazla sermaye katmalarını sağlayabilecek başlıca önlemlerdir.

Anahtar Kelimeler: Sermaye ödeme istekliliği, tarımsal üretici birliği, olası etkiler Tobit Modeli, Samsun.

Araştırmayı İndir

Samsun İli Tarımsal Üretici Birliklerinde Güvene Etkili Faktörler

Yazar: Bakiye Kılıç Topuz, Mehmet Bozoğlu
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Örgütlenme
Özet
Araştırmanın temel amacı, Samsun İlindeki Tarımsal Üretici Birlikleri (TÜB)’ne üye çiftçilerin birlikleri, birlik yöneticileri ve diğer üyelere duydukları ortalama güven düzeyleri ve güvene etkili faktörlerin ortaya konulmasıdır. Araştırmanın ana materyalini, Samsun ilindeki 14 TÜB üyeleri arasından tesadüfi olarak seçilen 420 çiftçiden anket yöntemiyle elde edilen veriler oluşturmaktadır. Güveni etkileyen faktörler ise En Küçük Kareler Yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Model tahmini; bölge1, bölge4, girdi temini, ürün pazarlama, birliği ziyaret sıklığı, genel kurula katılma ve birliğin performansı üyelerin güvenini istatistiksel olarak pozitif yönde etkilerken, tarımsal deneyim, ihracat yapma, yabancı işgücü kullanma, birlik-işletme arası mesafe ve bal üretiminin üyelerin güvenini negatif yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Üyelerin güvenlerinin artırılabilmesi için; birliklerin girdi temini ve ürün pazarlamada daha aktif rol almaları, birliklerin performanslarının artırılması, daha dar alanlarda kurulmaları ve üyelerin birliklerin yönetimine katılımlarını artırıcı önlemler alınmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Tarımsal üretici birliği, güven, en küçük kareler yöntemi, Samsun

Araştırmayı İndir

Gümrük Birliği’nin Türkiye’nin Makarnalık Buğday Ve Mamülleri Dış Ticareti Üzerine Olası Etkileri

Yazar: Mehmet Bozoğlu,Vedat Ceyhan
Yıl: 1996
Yayım Yeri: 2. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Uluslararası Tarım Ve Ticaret

Araştırmayı İndir