Türkiye’de Ekolojik Tarım Ürünleri Üretiminin Ekonomik Yönü ve Geleceği: Ön Araştırma Sonuçlarının Tartışılması

Yazar: Rasih Demirci, Ahmet Erkuş, Harun Tanrıvermiş, Erdemir Gündoğmuş, Nurettin Parıltı, Haşim Özüdoğru
Yıl: 2002
Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet: Türkiye’de ekolojik tarıma 1985-1986 ürelim yılında, Avrupa’da faaliyet gösteren firmaların organik ürün talep etmeleri ve ekolojik üretimi üreticilere tanıtmaları ile başlanmıştır. Türkiye’de bugün 13.930 üretici, 46.522 ha alanda ekolojik üretim yapmakta olup, üretimin önemli bir kısmı ilaç edilmekledir. Ekolojik üretime önceleri çekirdeksiz kuru üzüm, kuru incir, kuru kayısı, fındık, nohut fasulye, mercimek zeylin ve zeytinyağı gibi geleneksel ihraç ürünlerinin üretilmesi ile başlanmıştır. Günümüzde bu ürünlere ilave olarak dondurulmuş ve yaş meyve sebzeler, baharatlar, gül suyu, gül yağı ve pamuk dahil 92 ürün ekolojik olarak üretilmekte ve yaklaşık olarak 20 ülkeye ihracat yapılmaktadır. Belirli ürün ve yörelerde yürütülen ön araştırma sonuçlarına göre, ekolojik ve geleneksel tarımda ürün verimleri arasında çok önemli farklılık olmamasına karşın, ekolojik tarımda dekara düşen net kar geleneksel üretimden daha yüksektir. Ekolojik tarımda işgücü talebi ise geleneksel tarımdan daha yüksek olup, ekolojik ve geleneksel tarımda girdi kullanım düzeyleri yönünden de önemli farklılık olduğu tespit edilmiştir. Bu koşullarda genel olarak ekolojik tarımın üretici refahına olumlu katkı yaptığının vurgulanması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ekolojik ve Geleneksel Tarım. Ürün Verimi. Maliyetler, Karlılık

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarım Arazilerinin Kamulaştırma Bedellerinin Tespitinde Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Yolları

Yazar: Harun Tanrıvermiş, Erdemir Gündoğmuş, Avni Birinci, Vedat Ceyhan
Yıl: 2002
Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum
Konu: Tarımsal Kıymet Takdiri ve Bilirkişilik

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarımsal Kooperatifler ve Üretici Birlikleri Tartışmaları ve Uygun Örgütlenme Modelleri

Yazar: Rasih Demirci, Harun Tanrıvermiş, Haşim Özüdoğru
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Örgütlenme
Özet: Kooperatifçilik dünyada, sosyal ve ekonomik hedefleri olan bir hareket olarak kabul edilen evrensel bir örgütlenme modeli haline gelmiştir. Ülkemizde tarım kesimindeki üretici örgütlenmesinde; kooperatifler ve ziraat odaları önemli bir ağırlığa sahiptir. Farklı alanlarda 26 çeşit kooperatif faaliyette bulunmakta olup, toplam 10 327 adet tarım kooperatifinin yaklaşık 5 milyon ortağı bulunmaktadır. Tarımsal kooperatiflere ait 108 adet birlik ve 7 adet merkez birliği mevcuttur. Tarımsal kooperatiflerde son 20 yıl içinde sayısal yönden bir gerileme görülmekte olup, bunun nedenleri: bazı kooperatiflerin birleştirilmesi veya tasfiye edilmesidir Kooperatiflerin finansman, mevzuat, denelim ve yönelim gibi yaşamsal sorunlarının son 50 yılda çözümlenememiş olması, kooperatif hareketin ekonomik ve sosyal gelişmede yeterince etkili olmasını engellemiştir. Kooperatiflerin sorunlarının çözümü ve Avrupa Birliği (AB)’ne uyumlarının sağlanması yerine, kooperatiflere alternatif bir örgütlenme modeli olarak üretici birliklerinin kurulmasına yönelik düzenlemeler yapılmıştır. Gerek 5200 Sayılı Kanun, gerek 4876 Sayılı Kanun, gerekse 1163 Sayılı ve 3186 Sayılı Kanunlarda yapılan değişiklikler, kooperatiflerin iyice ekonomik yönden zayıflamasına ve mevcut kooperatiflerin hızla birliklere dönüşmesi ve kooperatiflerin işlevlerini yitirmesine neden olabilecektir. Bu bildiride ülkemizde kooperatif hareketin durumu, sorunları ve geliştirilebilmesi için alınması gereken önlemler, yapılan düzenlemelerin olumlu ve’veya olumsuz yönleri kısaca incelenmiş ve bazı öneriler geliştirilmiştir.

Araştırmayı İndir

Türkiye Tarımında Gap (Good Agricultural Practices) Uygulanabilirliği ve Tarım Ürünleri Ticaretine Olası Etkileri

Yazar: Sertaç Duman, Mücahit Paksoy, Harun Tanrıvermiş
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve İyi Tarım Uygulamaları
Özet: Dünyada özellikle gelişmiş ülkelerde insan sağlığı, hayvan refahı ve çevrenin korunması önemli konular haline gelmiş ve bu konularda birçok önlem alınmaya başlanmıştır. Bunların başında İyi Tarım Uygulamaları (İTU) gelmektedir İTU; tarım ürünlerinin gıda güvenliği çerçevesinde sağlıklı, kaliteli, çevreye zarar vermeden, insan ve hayvan varlığını koruyan ve sürdürülebilir bir biçimde üretilmesini öngörmektedir. İTU konusunda en geniş kapsamlı çalışma Avrupa ülkeleri tarafından hazırlanan EUREPGAP dokümanı olup, bu uygulamanın sertifikalandırmaya tabi tutulması ve ihracatta taraf ülkelerce talep edilmesi, dünya tarım ve gıda ürünleri ticaretinde yem bir tarife dışı teknik engel olarak görülmektedir Türkiye gibi tarımsal üretim sistemleri yeterince gelişmemiş ve özellikle üretim faaliyetleri ile ilgili izleme ve kayıt sistemlerinin kurulmadığı gelişmekte olan ülkelerin bu uygulamaları izlemeleri ve bunlardan yararlanarak tarım ürünleri ihracatım geliştirmeleri oldukça zor görülmektedir. Ülkemizde 8 Eylül 2004 tarihinde İyi Tarım Uygulamalarına İlişkin Yönetmelik yayınlanarak gerekli yasal altyapı oluşturulmuş olmakla birlikte, bu alandaki gelişmelerden yararlanılabilmesi için öncelikle tarımda kayıt, izleme ve değerlendirme sisteminin kurulması ve bu alanda üretici birliklerinin etkin olarak çalışmalarının sağlanması gerekli olacaktır.

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Başlıca Geleneksel ve Organik Bitkisel Üretim Faaliyetlerinin Karşılaştırmalı Ekonomik Analizi ve Organik Tarımın Geliştirilmesine Yönelik Yaklaşımlar

Yazar: Harun Tanrıvermiş, Rasih Demirci, Erdemir Gündoğmuş, Ahmet Erkuş
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet: Bu araştırmada, Türkiye’de 2002-2003 döneminde 20 farklı bitkisel üründe organik ve geleneksel yetiştiriciliğinin karşılaştırmalı ekonomik analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, genel olarak organik tarımda geleneksel üretime oranla % 9,5 oranında daha fazla işgücü, % 8.8 daha fazla çeki gücü ve % 6,3 daha düşük yakıt tüketimi olduğu tespit edilmiştir. İncelenen ürünler ortalamasında değişen masraf düzeyinin organik işletmelerde geleneksel işletmelere nazaran daha düşük, sabit masrafların ise hemen hemen aynı düzeyde olduğu görülmektedir. Organik işletmelerde materyal masrafları geleneksel işletmelere oranla genelde düşük, çeki gücü masrafları genelde aynı düzeyde ve işgücü masrafları ise daha yüksek bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, organik ürün maliyeti ortalama % 4,9 daha yüksek, verim % 7,1 daha düşük, brüt kar % 10.5 ve net kar % 32.1 daha fazla olarak saptanmıştır. İncelenen organik ürünlerin çiftçi eline geçen satış fiyatları, geleneksel ürünlerden % 11,3 oranında daha yüksek bulunmuştur. Türkiye’de organik tarım üretici refahına olumlu katkı yapmakta, genel olarak üreticiler organik tarımı sürdürme ve geleneksel tarım yapanlar ise organik tarıma geçme eğilimindedirler. Bu koşullarda organik tarımın gelişme trendi büyük ölçüde firmaların kapasiteleri, ihracat olanakları ve yurtiçinde talep artışına bağlı olacaktır.

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Yasalar ve Uluslararası Kuruluşların İlkeleri Çerçevesinde Kamulaştırma Süreci ve Bedel Takdiri: Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi Örneği

Yazar: Harun Tanrıvermiş, Nursun Doğru
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Kıymet Takdiri ve Bilirkişilik
Özet: Devlet ve kamu tüzel kişileri, kamu yararı için özel mülkiyetteki taşınmazları bedellerini peşin ödeyerek kısmen ve tamamen kamulaştırabilmektedir. Ülkemizde 1995-2003 döneminde kamu kuruşları yaklaşık 1 milyon dekar arazi kamulaştırmış ve devlet yatırım bütçesinin yaklaşık % 5’i kamulaştırma bedeli olarak maliklere ödenmiştir. Ancak maliklerin genellikle takdir edilen ve ödenen kamulaştırma bedellerinden memnun olmadıkları gözlenmiştir. Birçok yatırımda ödenen arazi kamulaştırma bedeli, taşınmazın gerçek piyasa değerinden -çeşitli hata veya nedenlerle- daha yüksektir. Arsa ve arazi piyasasının yapısı ve işleyişi ile değerleme tekniklerinin uygulanmasındaki sorunlar, kamulaştırmanın işleyiş ve bedel takdiri sürecinin uzamasına ve kamu yatırımlarının gecikmesine neden olmaktadır. Kamulaştırma mevzuatında getirilen bedel takdiri esasları, Dünya Bankası tazminat yaklaşımları (Uygulama Talimatı (OD) 4.30) ile örtüşmemektedir. Dünya Bankası ve bazı uluslararası finans kuruluşu, kredilendirmede arazi mülkiyetine bakılmaksızın bütün malik ve kullanıcıların (mera, onman arazileri, su kaynaklarını kullananlar ile kiracı, ortakçı ve işgalciler) tazmin edilmesini şart koşmaktadır. Bu koşullarda ülkemizde uluslararası kuruluşlardan sağlanacak kredi ile finanse edilecek kamu yatırımlarında arazi temini ve kamulaştırma sürecinin büyük ölçüde değişmesinin gerekli olacağı açıktır.

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarım Sigortaları Uygulaması ve 1981-1993 Dönemindeki Gelişmelerin Analizi

Yazar: Nuray Kızılaslan, A.Zafer Gürler, Harun Tanrıvermiş
Yıl: 1994
Yayım Yeri: 1. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarımsal Faaliyet Alanında Görev Alan KİT’lerin Özelleştirilebilme Olanakları ve Özelleştirmenin Olası Etkileri

Yazar: Harun Tanrıvermiş, İlkay Polat, Cengiz Sayın, Erdemir Gündoğmuş
Yıl: 1994
Yayım Yeri: 1. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik

Araştırmayı İndir

Tarımsal Kalkınmanın Çevre Üzerine Etkileri,Sorunları Ve Çözüm Önerileri

Yazar: Mehmet Bülbül,Harun Tanrıvermiş,Erdemir Gündoğmuş
Yıl: 2000
Yayım Yeri:4. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Araştırmayı İndir