Avrupa Birliği Meyve-Sebze Ortak Piyasa Düzeni Kapsamında Türkiye’de Kavun ve Karpuz’daki Fiyat Oynaklığı

Yazar: Gülistan Erdal, Hilmi Erdal, Zafer Gürler, Adnan Çiçek
Yıl: 2006
Yayım Yeri: 7. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Antalya
Konu: Tarımsal Pazarlama
Özet
Avrupa Birliği’nde, Ortak Tarım Politikası çerçevesinde oluşturulan Ortak Piyasa Düzeni ile tarımsal ürünlerin üretimi, desteklenmedi ve dış ticaretine ilişkin politikalar yürütülmektedir 1962 yılında oluşturulan meyve sebze ortak piyasa düzeni içerisinde kavun ve karpuz, Türkiye’deki üretim hacmi bakımından oldukça dikkat çekicidir. Türkiye kavun ve karpuz üretiminde Avrupa Birliği içerisinde ilk sırada yer almaktadır. Ancak bu ürünlerde, Avrupa Birliği ne tam üyelik sürecinde ortak piyasa düzenine uyumu açısından yapılması gereken önemli politika çalışmalarına ihtiyaç vardır. Türkiye’de kavun ve karpuz fiyatları serbest piyasa koşullarında oluşmakta, ürün arzına göre fiyatlarda önemli düzeyde oynaklık görülmektedir. Diğer yandan her iki ürün de mevsimsel etkilere oldukça fazla duyarlıdır. Tüm bunlarla birlikte kavun ve karpuz da herhangi bir üretici örgütü bulunmamaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye’de önemli bir üretim hacmine sahip kavun ve karpuzun fiyat dalgalanmalarını araştırmak, fiyatların duyarlılığım gözlemlemek ve Ortak Piyasa Düzenine uyum sürecinde fırsat ve sorunları ortaya koymaktır. Çalışmada her iki ürün için Ocak 1994 başlangıç!) Aralık 2004 bitişli toplam 132 adet veri seti oluşturulmuştur. Fiyat serilerinin mevsimsel etkilerden arındırılmasında TRAMO/SBATS programından yararlanılmıştır. Diğer taraftan kavun ve karpuz fiyatları değişim belirsizliğine ait fiyat değişim serilerinin elde edilmesinde GARCH (1,1) modeli kullanılmıştır. Model sonuçlarına göre, kavun ve karpuz fiyatlarının önemli dalgalanmalar gösterdiği, bu dalgalanmaların ortaya çıkardığı etkilerin uzun süreli olduğu ve bu etkilerin kısa döneme göre daha güçlü olduğu belirlenmiştir. Sonuçta Türkiye’nin kavun ve karpuz üretiminde Avrupa Birliği karşısındaki avantajım iyi değerlendirebilmesi ve Ortak Piyasa Düzenine uyum sağlaması açısından, öncelikle kavun ve karpuzda üretici birliklerinin oluşturulması, bu birlikler vasıtasıyla Ortak Piyasa Düzeninin ortaya koyduğu standartların sağlanması yönünde çalışmalar yapılması ve bu ürünlerin planlı bir üretim sistemine dayandırılması gerektiği vurgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ortak Piyasa Düzeni, Kavun, Karpuz, GARCH, Fiyat Oynaklığı

Araştırmayı İndir

Tarımsal Ürünlerin Dış Ticaretinde Karşılaştırmalı Üstünlükler: Türkiye – AB Kuru Meyve Dış Ticareti Örneği

Yazar: Orhan Gündüz, Gülistan Erdal, Kemal Esengün
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Uluslararası Tarım ve Ticaret
Özet: Geleneksel dış ticaret teorileri Smith’in “Mutlak Üstünlük Teorisi” ve Ricardo’ nun “Karşılaştırmalı Üstünlük Teorisi” temelleri üzerine oturtulmuştur. Bu teoriler ülkeler arası dış ticarette rekabet gücü yüksek malların üretimine öncülük etmiştir. Bu çalışmada, Türkiye dış ticareti içinde önemli bir yer tutan tarım sektörünün rekabet gücünün, geleneksel ve tarımsal ürün ihracatının en önemli unsurlarından olan Kuru Meyveler (Kuru Üzüm, Kuru İncir, Kuru Kayısı) vasıtasıyla belirlenmesi amaçlanmıştır. Avrupa Birliği üyesi ülkelerden Almanya, Fransa, İngiltere, Mollanda ve İtalya, Türkiye ile karşılaştırılma)a alınmıştır. Araştırmada yöntem olarak, kuru meyve üretim ve dış ticaret verileri için yüzde ve indeks hesapları kullanılmıştır. Ayrıca karşılaştırmalı üstünlükleri onaya koymak amacıyla sadece karşılaştırmalı üstünlükler katsayısı (RCA) hesaplanmıştır R C A > 1 ise ülkenin o malda diğer ülkeye göre karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu ifade edilmektedir. Elde edilen sonuçlar, kuru meyve dış ticaretinde Türkiye in, sözü edilen ülkelere kıyasla her üç üründe de
karşılaştırmalı olarak üstün olduğu belirlenmiştir RCA, her üç üründe de 1 den büyük çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler: Dış Ticaret. Karşılaştırmalı Üstünlük Katsayısı. Kuru Meyve

Araştırmayı İndir

Amasya İli Boyalı Köyü Kiraz Üretimi ve Tarımsal Kalkınma Kooperatifi

Yazar: G. Erdal, A. Çallı, G. Karakaş, M. Balcı
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Örgütlenme
Özet
Bu çalışmada Amasya ili Suluova ilçesine bağlı Boyalı köyündeki kiraz üretimi incelenmiştir. Boyalı köyü, Amasya kiraz üretiminin %4’ünü karşılamaktadır ve üretilen kirazın yaklaşık %70’i ihraç edilmektedir. Köy, kiraz üretimi ve ticareti ile 2006 yılından itibaren sosyo-ekonomik anlamda önemli bir gelişim kaydetmektedir. Çalışmada, tarımsal kalkınma anlamında iyi bir örnek olacağı düşünülen Boyalı köyü kiraz üreticileri ile anket çalışması yapılmıştır. Çalışma sonucunda Boy alı köy ünde gerçekleştirilen kiraz üretim ve pazarlama yapısının potansiyel bölgelerde yapılabilirliği irdelenerek araştırma bulguları ışığında öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Boyalı köyü, kiraz üretimi, tarımsal kalkınma kooperatifi.

Araştırmayı İndir

Tarıma Dayalı Enerji Politikası Analizi ve Yenilenebilir Enerji Kaynağı Olarak Algler

Yazar: G. Karakaş, G. Erdal, H. Erdal, K. Esengün
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Son yıllarda alternatif enerji politikaları kapsamında tarıma dayalı enerji politikaları mevzuatı geliştirilmiş ve uygulamaya konmuştur. Ancak tarımsal ürünlerin biyoyakıt üretiminde kullanılmasında bazı sorunlarla karşılaşılmıştır. Bunlar; gıda fiyatlarının yükselmesi, açlık, yoksulluk ve gıda güvenliği gibi pek çok sosyo-ekonomik sorunlardır. Diğer taraftan yenilenebilir ve sürdürülebilir enerji ham maddesi olan algler biyoyakıt elde edilmesi konusunda tarımsal ürünlere karşı bir seçenek olarak ortaya çıkmaktadır. Algler yüksek yağ içeriğine sahiptirler ve hızlı ürerler. Ayrıca alglerin CO2 ile beslenmeleri nedeniyle tarım ürünlerine göre önemli avantajlar sağlamaktadırlar. Bu çalışmada, biyoyakıt üretiminde tarımsal ürünler ve alglerin kullanımı karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Sonuç olarak; Türkiye’nin toplam enerji talebi dikkate alındığında, biyoyakıt hammaddesi olarak kullanılan tarım ürünlerinin yerine alglerden biyodizel üretilebileceği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Alg, Biyoyakıt, Enerji Politikası, biyodizel, biyo-oil.

Araştırmayı İndir

Kırsal Kesimde Yoksulluk Algısı: Yozgat İli Aydıncık İlçesi Örneği

Yazar: Hatice Yavuz, Hilmi Erdal, Gülistan Erdal, Ali Çallı, Esma Açıkgöz
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet
Dünya nüfusunun yaklaşık yarısı kırsal alanlarda, dünyadaki yoksul nüfusun %75’i ise gelişmekte olan ülkelerin kırsal kesimlerinde yaşamaktadır. Kırsal yoksulluğun önemli bir sorun olduğu günümüzde yoksulluğa bakış açısı kırsal açısından önemlidir. Bu çalışmada kırsal kesimde yoksulluk algısını ve kırsal kesimde yaşayan bireylerin yoksulluğa bakış açısı Yozgat ili Aydıncık ilçesi örneği ile değerlendirmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler ışığında kişilerin sosyoekonomik ve demografik özellikleri belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bazı sonuçlara göre kişilerin %51’i kendini yoksul hissederken sadece %5’lik bir kesim kendini zengin sınıfında görmektedir. Araştırma kapsamında ele alınan kırsal kesim insanlarının yoksulluk algıları, yaşanılan çevre, gelenekler ve kültürel özelliklere göre değişmektedir.
Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, yoksulluk algısı, kırsal kesim, kırsal yoksulluk

Araştırmayı İndir

Büyükşehir Yasasının Tarımsal Alt Yapıya Olası Etkileri

Yazar: Merve Ayyıldız, Adnan Çiçek, Esra Gürel, Gülistan Erdal
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarım Hukuku
Özet
Büyükşehir yasası ile birlikte büyükşehirlerin mücavir alan sınırı il sınırına çekilmiştir. Kırsal alana hizmet götürme yetkisi il özel idarelerinin kapatılması ile belediyelere devredilmiştir. Yasa, genel belediyecilik hizmetleri yanında her türlü tarımsal hizmetin belediyelerce yürütülmesini öngörmektedir. Bu bağlamda, tarımsal kalkınma açısından önemli olan birçok hizmet 2014 yılından sonra belediyelerce yürütülmek durumundadır. Bu yeni durum karşısında tarımsal hizmetlere ilişkin herhangi bir alt yapısı olmayan belediyelerin ne kadar etkili hizmet verebileceği bilinmemektedir. Bu çalışmada, tarımsal alt yapı hizmetlerinin belediyelerce yürütülmesinin olası etkileri incelenmeye çalışılmış ve çözüm önerileri tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Büyükşehir yasası, tarımsal alt yapı hizmetleri, kırsal alan

Araştırmayı İndir

AB Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma(IPARD) Programının Tokat İli Bazında Olası Etkileri

Yazar: A.Zafer Gürler, Mustafa Yücel, Gülistan Erdal, Adnan Çiçek
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Avrupa Birliği (AB), aday ve potansiyel aday ülkelere destek olmak amacıyla, Katılım Öncesi Yardım Aracı (Instrument for Pre- Accession Assistance- IPA) Kırsal Kalkınma bileşeni (IPA Rural Development- IPARD) kapsamında Avrupa Birliği’nin Ortak Tarım Politikası, Kırsal kalkınma Politikası ve ilgili politikaların uygulanması ve yönetimi için uyum hazırlıklarını ve bu kapsamda politika geliştirilmesini desteklemektedir. IPARD programının uygulanmasında Türkiye’de 42 il, ilk fazda 11 önlem ve alt-önlem başlığı altında seçilmiş olup bu illerden biri olan Tokat ili 10 önlem ve alt-önlem altında desteklenecektir. Bu çalışmada Tokat ilinin IPARD programından yararlanma potansiyeli, bu programa katılım eğilimleri ve ortaya çıkan engeller ile Tokat tarımı ve kırsal alandaki nüfusun üzerine etkileri incelenmiş olup bu süreçte nasıl hareket edilmesi gerektiğine dair önerilere de yer verilmektedir.

Anahtar Kelimeler: IPA, IPARD Programı, AB, Tokat
Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarımsal Üreticilerin Yoksullaşma Düzeyinin Fiyat Analizi Yoluyla Belirlenmesi

Yazar: Aslan Zafer Gürler, Güngör Karakaş, Hilmi Erdal, Gülistan Erdal, Adnan Çiçek
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarım ve Gıda Politikası
Özet
Bu çalışmada, bazı tarım ürünleri fiyatlarının analizi amacıyla, Türkiye’de toplam tarımsal ürünler içerisinde önemli paya sahip olan 3 ana ürün grubu seçilmiştir. Bunlar; tahıl grubunu temsilen buğday, yağlı tohumlardan ayçiçeği ve endüstriyel bitkiler grubundan şekerpancarıdır. Seçilen ürünlerin reel ve cari fiyatları karşılaştırılarak, üreticinin gelir kaybı olup olmadığı tartışılmıştır. Çalışma dönemi 1987- 2010 yıllarını kapsamaktadır. Söz konusu süreç, 3 alt döneme ayrılarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Öte yandan, çalışma döneminde; tarımsal ürünlerin üretim, ekiliş alanı ve verimleri de değerlendirmeye dâhil edilmiştir.
Sonuç olarak; ele alınan dönem içinde ürünlerin cari fiyatlarında sürekli bir artış gözlenmiştir. Bu karşın, ürün reel fiyatları çalışma dönemi boyunca aynı trendi göstermemiştir. Öte yandan, bu ürünlerin üretim alanlarının azalması karşısında verim artışı saptanmıştır. Bu durumun, entansif tarım uygulamalarından kaynaklanmakta olduğu söylenebilir. Verim artışı çiftçi gelirlerini ele alınan 3 dönemde farklı şekilde etkilemiştir. Araştırma verilerine dayanarak, genelde son 24 yıl içinde çiftçilerin eline geçen cari fiyatlarla, reel fiyatlar arasındaki makasın açıldığı görülmektedir. İlk süreçte fiyat makasının çok açık olması, ikinci süreçte aralığın giderek daraldığı, son süreçte ise makasın kapanma trendi taşıdığı hesaplamalarla ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Fiyat Politikası, Yoksullaşma, Reel Fiyat.
Araştırmayı İndir

Tokat İlinde Gıda Sanayi İşletmelerinin Çevreye Yönelik Davranışlarının Belirlenmesi Üzerine Araştırma

Yazar: Hilmi Erdal, Gülistan Erdal, Kemal Esengün, Adnan Çiçek
Yıl: 2008
Yayım Yeri: 8. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Bu çalışmada Tokat ili merkez ilçede gıda sanayinde faaliyet gösteren işletmelerin, çevreye yönelik davranışları incelenmiştir. Bunun için İşletmelerin, üretim faaliyetlerinde ortaya çıkabilecek, hava kirliliği, su kirliliği, çevreye olumsuz etki yapan katı ve sıvı atıklar vb. olumsuzluklara karşı tutumları test edilmiştir. Çalışmada kullanılan veriler, Tokat merkez ilçede faaliyet gösteren işletmelerden anket yoluyla yüz yüze görüşme tekniği ile sağlanmıştır. Veriler basit yüzde hesaplarıyla yorumlanmıştır. Bazı sonuçlarla ilgili Ki kare testi yapılmış fakat sonuçlar anlamsız çıkmıştır. Anket sonuçlarına göre araştırma bölgesinde gıda sanayi işletmelerinin, çevre konusunda yeterli bilinç düzeyinde olmadıkları tespit edilmiştir. İşletmelerin %89,23’ü ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi belgesine sahip değillerdir. İşletmelerin 95,38’inin atık su arıtma tesisi bulunmamaktadır. İşletmelerin %75,51’i baca gazı analizi yaptırmamaktadır. İşletmelerin %87,69’ıında yöneticilerinin çevre konusunda bir eğitim almadıkları belirlenmiştir. Bu ve diğer araştırma bulgularına göre, araştırma bölgesindeki işletmelerin çevre konusunda henüz istenilen düzeyde bilince sahip olmadıkları ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler: Gıda sanayi işletmeleri, Çevre bilinci, Çevre kirliliği, Tokat.

Araştırmayı İndir

Gıda Sanayi İşletmelerinde Kullanılan Enformasyon Teknolojileri Üzarine Bir Araştırma

Yazar: Hilmi Erdal, Gülisdal Erdal, Kemal Esengün
Yıl: 2008
Yayım Yeri: 8. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Ve Tarıma Dayalı Sanayi
Özet
Günümüz ekonomilerinde, işletmeler için, teknolojik gelişmelere yönelik bilgi kaynaklarına ulaşma, bunları işyerlerinde kullanma, Pazar araştırması ve ürün tanıtma konusunda enformasyon teknolojilerinden yararlanma ve buna yönelik bir donanıma sahip olma önemli bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda, Türkiye’de gıda sanayindeki işletmelerin, özellikle Avrupa B iri iği’ ne uyum sürecinde bir takım standartlara ulaşması, getirilen yeni koşullara uyum sağlaması, iç ve dış pazarlarda varlıklarını koruyabilmeleri ve rekabette üstünlüğe ulaşabilmeleri için enformasyon teknolojilerini kullanmaları ve benimsemeleri önemli görülmektedir. Tokat ili, gıda sanayi işletmelerinin sürekli artarak gelişme gösterdiği illerden birisidir. Tokat ilinde 2006 yılı kayıtlarına göre toplam 378 işletme gıda sanayinde faaliyet göstermektedir. Bu çalışmanın temel amacı. Tokat ilinde gıda sanayinde faaliyet gösteren işletmelerin alt sektörler bazında, sahip oldukları enformasyon teknolojileri düzeyini ortaya koymaktır. Bu amaç çerçevesinde işletmelerin, teknolojik gelişmelere ilişkin bilgiye ulaşmada, pazar araştırmalarında, ürün tanıtımı konusunda, müşteri portföyünü oluşturmada ve işletme içi ve işletme dışı kurumsal yapılanmada kullandıkları enformasyon teknolojileri belirlenerek, bu teknolojiyi kullanma düzeyleri ortaya konulmuştur. Araştırmada, ildeki un ve unlu mamuller sanayi işletmeleri istihdam ettikleri işçi sayısı kriterine örneklemeye tabi tutulmuş, diğer gıda sanayi işletmeleri tam sayım yöntemi ile incelenmiştir. Araştırmada kullanılan veriler, işletmelerden amaca uygun olarak hazırlanan anketler ile yüz yüze görüşme tekniği ile sağlanmıştır. Sonuçta, işletmelerin enformasyon teknolojileri konusunda yeterli bilgi sahibi olmadıkları, bu hususta kalifiye eleman bulmada güçlük çektikleri belirlenen en önemli sorunlar olarak ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Gıda sanayi işletmeleri, Enformasyon teknolojileri, Tokat.

Araştırmayı İndir