Avrupa Birliği’ne Üyelik Sürecinde Türkiye’de Tarımsal Kredi Piyasasındaki Gelişmeler

Yazar :Erdoğan Güneş
Yıl:2006
Yayım Yeri: 7. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Antalya
Konu: Tarımsal Finansman
Özet
Günümüzün ve geleceğin stratejik sektörleri arasında yer alan tarım sektörünün gelişmesi ticaretle bütünleşmesine bağlıdır ve bu bütünleşme sektöre ilgiyi artırmaktadır T.C. Ziraat Bankası A.Ş tarım sektörüne verilen kredilerde ağırlıklı payını korumaktadır. Son yıllarda çeşitli kredi paketleriyle özel sektör bankacılığının payı da artmaktadır Tarımsal kredi piyasalarında 2001 yılında 10 milyon 542 bin YTL ile sınırlı olan özel bankaların kredi miktarı, 2004 yılında yaklaşık 10 kat artarak 108 milyon 248 bin YTL’ ye ulaşmıştır. Bankacılık sisteminin tarıma yönelmesi, kredi piyasasında rekabetin artmasını olanak sağlayarak, üreticiye alternatif seçenekler yaratacaktır. Özel bankalar, tarım işletmesi açmak, işletmesini modelimize etmek ya da nakit ihtiyacını gidermek isteyen üreticilere, uygun faiz ve vadelerle krediler açmaktadır AB’ye üyelik sürecinin Türk tarımında yeni yatırımları ve dolayısıyla Finansman ihtiyacını artırması, kredi piyasalarında özellikle bankaların tarım sektörüne yönelimini artırmıştır ve bu yönelim uyum sürecinde hızlanacaktır. Bu çalışmada, Türkiye’de tarımsal kredi piyasası, bu piyasa içerisinde özel sektör bankacılığının yönelimleri ve kredi uygulamaları araştırılmıştır. Bu gelişmelerden Türkiye tarım sektörünün yararlanma olanak ve sınırlılıkları ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Tarımsal İşletme, Bankacılık, Kredi, Finans Piyasası

Araştırmayı İndir

Tarımda Su Kullanımının Doğal Kaynak Varlığına ve Sürdürülebilir Tarımsal Üretime Etkileri: Tuz Gölü Havzası Araştırması

Yazar: Bülent Gülçubuk, Mevhibe Albayrak, Erdoğan Güneş
Yıl: 2006
Yayım Yeri: 7. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Antalya
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Sürdürülebilir tarım açısından doğal kaynaklardan biri olan suyun akılcı ve rasyonel kullanımı ile yönetimi stratejik bir boyut kazanmıştır. Su kaynakları canlıların temel içeceğini oluşturmaktadır. Bu nedenle sürdürülebilir bir yaşam ve çevre için suyun bütüncül ele alınması gerekmektedir. Bu çalışmada, sürdürülebilir tarım açısından suyun önemi ve Türkiye’de su varlığı açısından en yetersiz alan olan Tuz Gölü Alt Havzasındaki durumunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yörede tarımsal pazar değeri en yüksek ürün olan şekerpancarı, aynı zamanda en fazla su isteyen ürünlerin başında yer almaktadır. Havzada mevcut sulama sistemleri içerisinde özellikle salma sulama ile sürdürülebilir tarımsal üretimin geleceği sorgulanmaktadır. Bir yandan, işletmelerin gelir sağlama ve bunun sürdürülebilir olmasının isteği önemli iken, diğer yandan kaynakların sürdürebilirliği tartışılmaktadır. Bu çalışmada, Havzada tarımsal işletmelerin üretim yapısı, uygulanan sulama sistemleri ve üreticilerin sulama ve sürdürülebilir tarım konusundaki bilinç düzeyleri ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Su Politikası, Sürdürülebilir Tarım, Su Kullanımı, Tuz Gölü

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarım ve Tarıma Dayalı Sanayi Ürünleri Dış Ticaretinde Yoğunlaşmanın Araştırması

Yazar: O. Orkan Özer, Altuğ Özden, Erdoğan Güneş
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal ve Tarıma Dayalı Sanayi
Özet
Ticari yoğunlaşma, iki ülke arasındaki ticari ilişkinin karşılaştırılmasına dayanır. Yoğunlaşma endekslerinde ise yoğunlaşma düzeyi nicel olarak belirlenir. Bu araştırmada amaç, Türkiye’nin tarım ve işlenmiş tarım ürünleri ihracat ile ithalatının diğer ülkelerle karşılaştırılması ve bu ticaretteki yoğunlaşmanın ortaya konulmasıdır. Araştırmada Ticaret Yoğunlaşma Endeksinin (Trade Intensity Index), ortaya konulmasında 81 ülkeye ait 2000-2010 arası dönemdeki 11 yıllık Dünya Ticaret Örgütü, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Türkiye İstatistik Kurumu Veri tabanlarından elde edilen verilerden yararlanılarak hesaplamalar yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Türkiye’nin tarım ve tarıma dayalı sanayi ürünleri dış ticareti ve dış ticaret ilişkisi içinde bulunduğu ülkeler/ülke grupları değerlendirilmiş ve Türkiye’nin özellikle komşuları ve Ortadoğu ülkeleriyle ticaret yoğunlaşması içinde olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Tarım Ürünleri, Dış Ticaret, İhracat, İthalat, Ticaret Yoğunlaşma Endeksi
Araştırmayı İndir

Türkiye’de Gıda Açlığı Sorunsalı ve Nedenselliği Üzerine Bir Araştırma

Yazar: Erdoğan Güneş, Yasemin Demir, O. Orkan Özer
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Yoksulluk ve sonucunda oluşan açlık son yıllarda ortaya çıkan küresel gıda krizi ile birlikte daha çok dikkati çeken, tartışılan ve önemsenen bir konu haline gelmiştir. Yoksulluk ülkeden ülkeye, bölgeden bölgeye değişmektedir, farklılık göstermektedir. Gelişmiş ülkeler için yoksulluk, gelişmekte olan ülkelerde orta gelirli bir aileyi temsil edebilmektedir. Benzer şekilde az gelişmiş ülkelerde yoksulluk, açlıkla aynı anlamı taşıyabilmektedir. Ortak olan şey: yoksulluk ve açlıkla, ortaya çıkan sosyal hareketlilik ve toplumsal değişimler ve sonuçta da sorunların artışıdır. Bölgesel olarak farklılık gösteren bu sorunun giderilmesinde farklı çözüm önerilerine ve politikalara ihtiyaç duyulduğu bilinmektedir.
Türkiye gelişmekte olan bir ülkedir ve Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, nüfusun %18.08’i, içinde gıda ve gıda dışı harcamaların bulunduğu yoksulluk sınırının altındadır. Resmi kayıtlarda gıda yoksulu olan kişi sayısı 339.000 olarak görülmektedir. Yoksulluk sınırı günlük kişi başı 2.15$’dır. Ülkemizde tarım ve gıda üretimindeki değişimler, gelir düzeyi, sosyo-kültürel etkenler arz ve talep yapısını etkileyerek, gıda açlığını ve nedenselliğini tartışılır hale getirebilmektedir. Yapılacak çalışmada, yoksulluk ve açlık olgusu, nüfus hareketliliği (göç), bitkisel ve hayvansal üretim indeksi, satın alma gücü paritesi ile hane halkı tüketim harcaması gibi makro değerler arasındaki nedensellik ilişkileri eş bütünleşme analizi ve hata düzeltme yöntemi kullanılarak araştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Gıda, Yoksulluk, Açlık, Göç, Üretim, Tüketim Garnger Nedensellik Testi, Johansen Eşbütünleşme Modeli
Araştırmayı İndir

Küreselleşme Politikalarının Şeker ve Tütünün Geleceği Üzerine Etkileri

Yazar: Erdoğan Güneş, Bülent Gülçubuk
Yıl: 2002
Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum
Konu: Diğer
Özet:1980‘li yıllardan ben izlenilen serbest piyasa ekonomisi Türkiye tarımını doğrudan etkilemekledir Küreselleşme politikalar ışığında dünyaya entegre olabilmek için, tarım politikalarında da köklü değişiklikler yapılmaktadır Değişikliklerden en çok etkilenen tarımsal ürünlerin başında sosyo-ekonomik ve kültürel önemi açısından şeker ve tütün gelmektedir Çünkü, IMF ve Dünya Bankasının telkinleri ile oluşturulan şeker ve tütün politikaları, milyonlarca üreticinin yan ısıra işçiyi, işvereni, tüketiciyi ve ulusal ekonomiyi de etkilemektedir Ve, hu politikalar her iki ürünün Ülke ekonomisindeki ağırlığını kaybettirmekte ve üreticileri belirsiz bir geleceğe sürüklemektedir. Bildiride, küreselleşme sürecinde izlenilen tarım politikalarının, şeker ve tütünde etkilerinin araştırılması ve her iki ürünün Türkiye ekonomisindeki sosyal, ekonomik ve kültürel öneminin tartışılması amaçlanmıştır Gelecek açısından da şeker ve tütünde uygulanan politikaların üretim, tüketim ve sanayide yaratacağı olası etkiler tartışılacak
Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, özelleştirme, Şeker, Tütün, Uluslar Arası Ekonomik Kuruluşlar

Araştırmayı İndir

Kırsal Kesimde Yoksulluk ve Kırsal Kalkınma Destekleri Uygulamaları

Yazar: O.Murat Koçtürk, M. Metin Artukoğlu, Erdoğan Güneş, F. Funda Gençler
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Yoksulluk, ilk olarak 1901 yılında Seebohm Rowentree tarafından tanımlanmış, , toplam gelirin, biyolojik varlığın devamı için gereken yiyecek, giyecek ve benzeri asgari düzeydeki fiziki ihtiyaçları karşılamaya yetmemesi şeklinde açıklanmıştır (Field 1983:51). Özellikle gelişmekte olan ülkeler için oldukça önemli bir sorun olarak görülen yoksulluk, kırsal kesimlerde önemli boyutlardadır. Hızlı nüfus artışı, eğitim ve kültür düzeyi düşük yetersiz insan kaynağı, doğal kaynakların yetersizliği veya kullanımını olanaklı kılacak teknoloji/ sermaye yetersizliği, sermaye birikimindeki yetersizlikler yoksulluğu oluşturmakta ve artırmaktadır. Dünyada 1,2 milyar yoksul insanın %75’ini oluşturan 900 milyonu kırsal kesimdedir ve bu nüfusun tamamına yakınının temel geçim kaynağı tarım ve tarımla ilgili alanlardır.
2009 yılında Türkiye’de fertlerin yaklaşık % 0,48’i ( 339 bin kişi) sadece gıda harcamalarını içeren açlık sınırı, % 18,08’i ( 12 milyon 751 bin kişi) ise gıda ve gıda dışı harcamaları içeren yoksulluk sınırı altındadır. 2008 yılında bu oranlar sırasıyla % 0,54 ve % 17,11’dir. Diğer yandan kırsal kesimde yaşayanlarda 2008 yılında % 34,62 olan yoksulluk oranı 2009 yılında %38,69’a yükselirken, kentsel yerlerde bu oran % 9,38’den % 8,86’ya düşmüştür (TÜİK,2011).
Kırsal yapının yoksulluğu, bu kesimde gelirin artırılmasına yönelik farklı politik yaklaşım ve uygulamaları gündeme getirmektedir. Bu zorunluluğun bir sonucu olarak, hemen hemen bütün ülkelerde kırsal kesim ve bu kapsamda tarıma özgü farklı desteklerin sorunlu kılmaktadır. Son dönemde Türkiye’de bu araçlar içinde kırsal kalkınma desteklerini ön plana çıkarmıştır. Çeşitli kaynaklardan elde edilen kaynakların koordine edilmesine yönelik olarak Türkiye’de Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu kurulmuştur. Kırsal toplumun iş ve yaşam koşullarının kentsel alanlarla uyumlu olarak yöresinde geliştirilmesi ve sürdürülebilir kılınmasını sağlamak amacıyla 2010-2013 yıllarını kapsayan Kırsal Kalkınma Planı hazırlanmış ve uygulanmaya başlanmıştır. Söz konusu uygulamaların son dönemde giderek artması ile bazı olumlu sonuçlar alınmış, desteklerin artırılması ve yeni araçlar uygulamaya sokulması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, kırsal kalkınma, destekleme, kırsal kalkınma planı
Araştırmayı İndir

AB’ye Uyum ve Rekabet Açısından Türkiye Gıda Sanayinde Kalite Yönetim Sistemi Uygulamaları

Yazar: Mevhibe Albayrak Erdoğan Güneş
Yıl:2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Pazarlama
Özet: Dünyada gıda güvenliği konusundaki yasal düzenlemeler ve artan tüketici bilincine bağlı olarak kalite, kalite yönetim sistemleri ve HACCP uygulamaları önemini günden güne artırmakladır Bunlar hem iç ve dış pazarda yer bulabilmek hem de pazar payını korumak için de önemli bir argüman olarak kabul edilmekledir Bu nedenle, Türkiye ekonomisinde önemli yeri olan gıda sanayindeki uygulamalarının geliştirilmesi gerekmektedir. Bu sistemlerin gıda firmaları tarafından yeterince bilinmemesi, küçük ölçekli firmaların altyapı eksiklikleri ve genelde tüketicinin düşük bilinç düzeyi firmaları olumsuz yönde etkilemektedir Ancak, özellikle AB pazarı düşünüldüğünde, bu sistemlerin gıda firmalarında artacağı beklenebilir.

Anahtar Kelimeler: Gıda, gıda sanayii, kalite yönetim sistemi, HACCP

Araştırmayı İndir

Uluslararası Politikalar ve AB’ye uyum Sürecinde Türkiye Tarımının Finansmanı

Yazar: Erdoğan Güneş
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Finansman
Özet: Türkiye tarımının verimlilik, optimum olmayan işletme büyüklüğü, kırsal alanda çalışan işgücü fazlalığı, örgütlenememe ve bölgesel dengesizlikler gibi önemli yapısal sorunları yıllardır devam etmektedir. Bu sorunların çözümü, sürekli, güvenilir ve yeterli finansal kaynakların varlığına bağlıdır. Türkiye’de bu yönde kaynakların artırılması, AB politikalarına uyum açısından önemlidir Bu amaçla tarıma yönelik destekleme ve finansman çalışmaları, doğrudan gelir desteği kapsamında uygulanmaktadır. Üretimden bağımsız olarak uygulanan ve ulusal politikaların dışında gerçekleşen çalışmalar, Türk tarımının uzun vadede sorunlarını çözmekten uzaktır. Bu süreçte çeşitli sektörde (şeker, tütün, çay, fındık) yaşanan olumsuzluklar yanında, genel ekonomik koşullarda görülen iyileşmeler, finans alanında TCZB ile birlikte özel banka ve kurumların tarımı kredilendirme çalışmalarını artırmıştır. Bu noktada, ülkemizde finansal organizasyonun sağlanması ve işletmelerin sermaye eksikliğinin giderilmesine yönelik uygulamalar tarımın gelişimine katkıda bulunacaktır.

Anahtar Kelimeler: Finansman, Kredi, AB, Destekleme, Tarım Politikası

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Şeker Politikalarının Şekerpancarı Üretimine Etkileri: Ankara İli Polatlı İlçesi Araştırması

Yazar: Erdoğan Güneş, Sema Gün, Bülent Gülçubuk, Emine Olhan
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarım ve Gıda Politikası
Özet: 1980’li yıllardan sonra uygulanan piyasa ekonomisi Türkiye tarımını doğrudan etkilemektedir Küreselleşme politikaları ışığında dünyaya entegre olabilmek için. Türk tarım politikalarında da köklü değişiklikler yapılmakladır. Değişikliklerden en çok etkilenen tarımsal ürünlerin başında sosyo-ekonomik ve kültürel önemi açısından şekerpancarı gelmekledir. Çünkü IMF ve Dünya Bankası’nın önerileri ile oluşturulan şeker politikaları, üreticinin yanı sıra işçiyi, işvereni, tüketiciyi ve ulusal ekonomiyi de etkilemektedir Bu politikalar şekerpancarının üretim, sanayi ve dış ticaret yapısını etkilemektedir. Bildiride, Türkiye’de son yıllarda izlenilen şeker politikalarının özellikle de Şeker Yasasının araştırma alanı olan Ankara Polatlı tarım işletmelerindeki etkilerinin ortaya konulması amaçlamakladır. Araştırma, bölgede 75 işletmeden toplanan verilerin değerlendirilmesine dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Şeker, tarım işletmeleri, özelleştirme, şeker fabrikaları, tarım politikası.

Araştırmayı İndir

Gıda Sanayiinde Yeşil Ekonomi ve Uygulamaları

Yazar: E. Güneş, B. Keskin, T. Kıymaz
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal ve Tarıma Dayalı Sanayi
Özet:

Özellikle son yıllarda küresel düzeyde dünyayı yönlendiren çevre kirliği, iklim değişikliği ve ekonomik krizler, toplumları birçok alanda olumsuz etkileyerek, arayışlara yöneltmektedir. Ülkeler çeşitli düzeylerde önlemler alarak karşılaşılan olumsuzlukları azaltmayı hedeflemektedir. Gıda sanayiinde üretim-işleme-tüketim aşamalarında bir yandan doğa ile dost, diğer yandan da tüketici taleplerini karşılamak için nitelikli ürünler üretebilmek amacıyla tedarik, işleme, teknoloji, üretim, dağıtım gibi alanlarda çevreci uygulamalar yapılmaktadır. Bu süreçte gelişen teknolojinin de etkisi ile “yeşil ekonomi” ya da “yeşil teknoloji” kavramı ortaya çıkmış, trende uygun olarak sürdürülebilir kalkınmanın bir parçası haline gelmiştir. Yeşil ekonomi, çevresel riskleri ve ekolojik kıtlığı azaltırken, insan refahının ve sosyal eşitliğin iyileştirilmesi bağlamında çeşitli çalışmalarda incelenmiştir. Gıda sanayiinin çeşitli alt dallarında ve üretim sürecinde bunun örnekleri görülmektedir. Bira üretiminde su ve enerji tasarrufu sağlayan arpa ve şerbetçiotu türleri geliştirerek sürdürülebilir üretim yapmak, yağ sanayiinde atık yağların toplanarak çevre kirliliğinin önüne geçmek ve biyodizel yapımında kullanımını sağlamak gibi örnekler bulunmaktadır. Bunun yanı sıra gıda sanayii ürünlerinin ambalajlama, tedarik zinciri yönetimi ve pazarlamasında standartlaştırma ve kalite artırma sürecinde yeşil ekonomi uygulamalarına rastlanmaktadır. Bu çalışmada, gıda sanayiinde yeşil ekonomi kavramı tarımla entegrasyon, teknolojik gelişim ve tüketici talepleri açısından incelenecek ve yeşil ekonominin Türk gıda sektörü üzerine etkileri değerlendirilecektir. Ayrıca, dünyada özellikle gelişmiş ülkelerde giderek artan bu trendin, Türk gıda sektöründeki gelişime katkısı değerlendirilerek, bu alandaki uygulamalar ve stratejik yapılanmalar önerilerle birlikte tartışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Yeşil ekonomi, gıda sanayii, kalkınma, teknoloji.

Araştırmayı İndir