Sürdürülebilir Ürün Yönetimi Açısından Bölge Bazlı Masraf Unsurlarının Değerlendirilmesi (Buğday – Arpa Örneği)

Yazar: A. Zan Sancak, D. Dönmez, A. Demir, E. Aygören, N. Yürekli Yüksel, S. Arslan
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Tarım işletmelerinin üretim masraflarının ve maliyetlerinin hesaplanması güç ve özen gösterilmesi gereken bir uğraştır. Tarım ürünlerinde standart maliyetlerden söz etmek genel olarak zordur. Çünkü maliyetler bölgeden bölgeye hatta işletmeden işletmeye önemli ölçüde değişim göstermektedir. Genel olarak maliyet kavramı: üretimi gerçekleştirmek üzere kullanılan- girdilerin parasal ifadesidir (Erkuş vd., 1995). Masraf unsurları içerisinde genel olarak üründen ürüne farklılıklar olmasına rağmen temelde genel mantık ürünün her bir aşamasındaki masraf unsurlarının maliyet cetvelinde yer almasıdır. Bitkisel üretimde masraf unsurları sabit ve değişken masraflar olarak sınıflandırılır. Bitkisel üretimde kullanılan ve üretim faaliyetinin genişliğine bağlı olarak artan ve azalan masraflar değişken, üretim faaliyetinin hacmine bağlı olmayan ve üretim faktörlerinin varlığından dolayı oluşan masraflar sabit masraflar olarak adlandırılır (Kıral vd., 1999). Bu çalışmanın temel amacı, bölgeler arası maliyet kalemleri arasındaki farklılıkların belirlenmesidir. Bu amaçla, Türkiye açısından buğday ve arpa üretimindeki üretim masraflarının durumu tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Bu araştırma sonucunda, Türkiye genelinde 3 yıl ortalamasına göre buğday ve arpa üretimine yapılan değişen masraf kalemleri incelendiğinde: değişen masraf kalemleri açısından arpa üretimi buğday üretimine göre avantajlı görünmektedir. Toplam değişen masraflar ve sabit masraflar açısından ise arpa üretimi buğdaya göre düşük masraflı olduğu için daha avantajlı görünse de elde edilen gayri safi üretim değeri açısından buğday üretimi daha avantajlı görülmektedir. Bölgeler arası buğday ve arpa üretiminde brüt kar karşılaştırmasında, Ege, Akdeniz, İç Anadolu, Karadeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri buğday üretiminde daha karlı iken, Marmara bölgesi arpa üretiminde daha karlı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Maliyet, Değişen Masraf, Sabit Masraf, Brüt Kar, Nispi Kar, Gayri Safi Üretim Değeri, Tarımsal Maliyet, Maliyet Unsurları.

Araştırmayı İndir

Küresel Gıda Güvenliği Endeksi ve Türkiye

Yazar: N. Yürekli Yüksel, A. Zan Sancak, G. Keskin, D. Dönmez, Ş. Kalanlar, E. Aygören, F. Canik
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Gıda güvenliği 1996 yılındaki “Dünya Gıda Zirvesi”nde insanların her zaman sağlıklı ve aktif bir yaşam için beslenme ihtiyaçlarını karşılayan yeterli ve sağlıklı gıdaya fiziksel, sosyal ve ekonomik olarak erişmesi şeklinde tanımlanmıştır. Küresel gıda endeksinde 107 ülke yer almaktadır. 107 ülkede erişilebilirlik, bulunabilirlik ve kalite-güvenlik olmak üzere üç temel sorun endekslenmektedir. Bu üç temel sorunun altında gıda satın alma gücü, miktarı, kalitesi ve güvenliği gibi 27 unsur göz önüne alınmaktadır. Bu unsurlar dikkate alınarak ülkelere “Küresel Gıda Endeksi” nde 1’den 100’e kadar puan verilerek sıralamalar oluşturulmaktadır. Küresel gıda endeksinde 2013 yılında gıdada en güvenli ilk üç ülke sıralamasında, ABD (%87,2), Norveç (%86,3) ve Fransa (%84,1) yer almaktadır. Türkiye ise 107 ülke arasında 38’inci sırada yer almaktadır. Yüksek gelir düzeyine sahip ülkelerin liste başında yer alma nedenleri arasında, geniş gıda tedariki, gıdaya yapılan harcamaların göreceli olarak düşük olması ve Ar-Ge alanında yaptıkları önemli yatırımlar gösterilmektedir. Sahra Altı Afrika ülkeleri ise endekste, gıda konusunda en hassas ülkeler olarak yer alıyor. Endeksin son üç sırasında Burundi, Çad ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC) yer alıyor. Son 10 yılda küresel gıda fiyatlarının enflasyonun iki katı artış gösterdiği ve bunun bir anda milyonlarca kişinin yoksullaşmasına neden olduğu kaydedilmektedir. Bu çalışmada, gıda güvenlik endeksinin ülkeler itibari ile karşılaştırması yapılarak, hangi ülkelerin gıda açısından güvenli, hangi ülkelerin risk altında olduğu ve ülkelerin avantajlı dezavantajlı olduğu unsurlar incelenecektir. Ayrıca, küresel gıda endeksindeki unsurlar dikkate alınarak Türkiye’nin gelişmiş ülkeler düzeyine ulaşabilmesi için yapılması gerekenler araştırılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Gıda, Gıda Güvenliği, Küresel Gıda Güvenliği Endeksi.

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Büyükbaş Hayvansal Atıklardan Biyogaz Üretim Potansiyeli

Yazar: A. Zan Sancak, K. Sancak, M. Demirtaş, D. Dönmez, , Ş. Kalanlar S. Arslan
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Dünya nüfusu hızlı bir şekilde artma eğilimindedir. Dünya Bankası verilerine göre 2012 yılında 7 milyar olan dünya nüfusunun 2020 yılında 7,6 milyara yükseleceği tahmin edilmektedir. Dünya nüfusundaki sürekli artış, mevcut kaynakların azalmasına neden olmaktır. Çoğu sınırlı olan kaynakların azalması, artan nüfusun ihtiyaçlarının karşılanamaması ile beraber açlık, işsizlik, yoksulluk gibi küresel sorunları beraberinde getirecektir. Bu sorunları önleyebilmek ve mevcut kaynakların daha uzun süre insanlara hizmette tutulabilmesi için bu kaynakların uygun şekilde kullanılması ve yenilenmesi gerekmektedir. Dünyanın pek çok ülkesinde olduğu gibi Türkiye’de de endüstrileşme ve nüfus artışı yüzünden hızla büyüyen bir enerji ihtiyacı gözlenmektedir. Yurtiçi enerji kaynakları miktar ve kalite olarak yetersiz olduğundan önemli miktarda ithalata gereksinim vardır. Fosil yakıtları esas alan enerji üretimi ve kullanımı; yakıt konusunda dışa bağımlılık, yüksek ithalat giderleri ve çevre sorunları gibi önemli olumsuzluklar doğurmaktadır. Fosil yakıtlardan elde edilen enerjide sınıra yaklaşılmış olması, ekonomik olarak kullanıma uygun teknolojilerle yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanılması gerekliliğini doğurmuştur. Günümüzde enerji ihtiyacına önemli ölçüde katkıda bulunulacağı düşünülen biyogaz üretimi, alternatif bir enerji potansiyeli olarak karşımıza çıkmaktadır. Biyolojik arıtma sisteminin bir alternatifi olan biyogaz üretimi, aslında küçük ölçekli bir anaerobik arıtma sistemidir. Biyogazın üretiminde hammadde olarak genellikle organik atıklardan yararlanılmaktadır. Bu atıklar içerisinde de hayvan gübreleri önemli bir yer tutmaktadır. Hayvan gübresinden biyogaz üretilirken, hem gaz elde edilmekte hem de gübre, fermantasyon süresi içerinde olgunlaşarak, tarlaya erken atılması sağlanmaktadır. 2012 yılı TÜİK kayıtlarına göre Türkiye’de büyükbaş hayvan sayısı toplamı 14 milyon adet civarıdır. Bu çalışmada Türkiye ve illerinde hayvan sayısı ve biyogaz üretimi araştırılmıştır. Sonuçlar Türkiye’deki büyükbaş hayvan gübresinden biyogaz tesisleri kullanılarak yaklaşık olarak 2.533.487.544 m3/yıl biyogaz üretilebileceğini ve bu üretim ile de 11,9 milyar kWh elektrik enerjisi üretilebileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Hayvansal Atıklar, Biyogaz, Hayvansal Üretim, Atıklardan Biyogaz Üretimi

Araştırmayı İndir

Dünyada Artan Gıda Fiyatları ve Yoksulluk

Yazar: Şevket Kalanlar, Alkan Demir, Deniz Dönmez
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO), Gıda Fiyatları İndeksi 2011 Kasım ayında aylık bazda yüzde 1 oranında azalarak 215 puana yükselmiş yani dünya gıda fiyatları 2005 yılına göre son beş yılda %115 artmıştır. 2009 yılından günümüze en yüksek fiyat dalgalanmalarının şekerde olduğu görülmektedir. Artan gıda fiyatları, yoksulluğu körüklemektedir. Dünyadaki yoksul nüfusun üçte ikisi Asya’daki gelişmekte olan ülkelerde yaşamaktadır. Giderek yükselen gıda fiyatları Asya Kıtasında yaşayan yaklaşık 64 milyon insanı aşırı yoksulluğa itebilir.OECD ve FAO’nun ortak hazırladığı “Tarımsal Durum Tahmin Raporu 2011-2020” adlı raporuna göre, tüm dünyada gıda fiyatlarındaki artış önümüzdeki on yılda da istikrarlı bir şekilde devam edecektir. Dünyanın belli bölgelerinde %40’lara varan fiyat artışlarının önümüzdeki 10 yılda gözleneceği öngörülmektedir. Tüm bu veriler gıda fiyatlarının uluslararası alanda artmakta olduğunu göstermektedir. Ancak gelecek öngörülerinde en yüksek fiyat artışlarının etanol, biyodizel, tereyağı ve kanatlı etinde olacağı, en düşük fiyat artışlarının ise buğdayda olacağı tahmin edilmektedir. Dünya buğday, pirinç, mısır ve soya ürünlerinin 1961-2011 yılları arasındaki nominal ve gerçek fiyatlarla seyri incelendiğinde gıda fiyatlarının uluslararası alanda artmakta olduğunu görülmektedir. Gıda fiyatlarının artışı en çok yoksul kesimleri etkileyecek ve dünyadaki açların sayısını daha da arttıracaktır. Neticede ise; gıda üretemeyenler, gelecekte paraları olsa dahi gıdaya ulaşmada zorluk çekecektir. Bu nedenle Türkiye tarıma daha fazla önem vermelidir.

Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, Dünya Gıda Fiyatları, Hububat Fiyatları, Zaman Serisi Analizi
Araştırmayı İndir

Akdeniz Bölgesi’nde Su Ürünleri Avcılığı Yapan İşletmelerin Sosyo-Ekonomik Analizi

Yazar: Kemalettin Taşdan, S.Ahmet Çeliker, Hasan Arısoy, Yener Ataseven, Deniz Dönmez, Umut Gül, Alkan Demir
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Bu araştırmanın amacı, Akdeniz Bölgesi’nde su ürünleri avcılığı yapan teknelerin/işletmelerin sosyo-ekonomik yapılarını ortaya koymak ve balıkçılığın ekonomik analizini yapmaktır. Araştırmada kullanılan veriler, bölgede faaliyet gösteren 140 balıkçı ile yapılan anketlerden elde edilen birincil verilerden oluşmaktadır. Araştırma sonuçları teknelerin teknik özellikleri, balıkçıların sosyo-ekonomik özellikleri, ekonomik faaliyet sonuçları ve balıkçıların avcılık faaliyetine ilişkin düşünce ve beklentileri baslıklarında toplanarak verilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre bölgede balıkçılık ağırlıklı olarak küçük ölçeklidir ve ölçeğe bağlı olarak teknelerin teknik özelliklerinin yanı sıra gelir vb. ekonomik faaliyet sonuçları değişim göstermektedir. Bölgede balıkçılığın temel sorunlarının ise pazarlama, örgütlenme ve su ürünleri yönetimi konularında yoğunlaştığı görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Su ürünleri ekonomisi, akdeniz bölgesi, sosyo-ekonomik analiz

Araştırmayı İndir