Antalya İlinde Tüketicilerin Balık Tüketimi ve Satınalma Tercihlerinin Analizi

Yazar: Burhan Özkan, Selim Adem Hatırlı, İbrahim Yılmaz, Erdoğan Öztürk, Ali Rıza Aktaş
Yıl: 2006
Yayım Yeri: 7. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Antalya
Konu: Tüketim Ekonomisi
Özet
Bu çalışmada Probit modeli kullanılarak Antalya ilinde yaşayan ailelerin balık tüketim ve satın alma tercihlerini etkileyen başlıca sosyo-ekonomik faktörlerin analizi amaçlanmıştır. Bu amaçla Antalya kent merkezinde hane halkları ile yapılan anketlerden elde edilen veriler kullanılarak Probit modeli tahmin edilmiştir. Araştırma sonucunda, araştırma bölgesinde ailelerin ortalama aylık geliri, harcamaları ve gıda harcamaları ve bu harcamaları içinde balık harcamasının payı ve balık tüketim miktarları hesaplanmıştır. Ayrıca, hane halklarının balık satın alma davranışları ve bu davranışlara etki eden faktörler de ortaya konulmuştur. Probit modelinde modelin iyilik uyum ölçüsü olarak Olabilirlik Oran İndeksi Kullanılmış ve İndeksi Değeri %9 olarak belirlenmiş olup modelin uyumunun iyi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Olabilirlik Oran Test istatistiği (LR), balık tüketim tercihini ortaya koymak için modele dahil edilen değişkenlerin katsayılarının tamamının %10 önem düzeyinde anlamlı olduğunu ifade etmektedir. Kullanılan modelin başarı ölçütleri olarak Maddala ve Mcfaddan belirlilik katsayıları (R~) 0.30, Mcfaddan belirlilik katsayısı 0.35 olarak tahmin edilmiştir

Araştırmayı İndir

Tarımsal Üretimde Karşılaşılan Riskler ve Uygulanabilecek Stratejiler

Yazar: Handan Vuruş Akçaöz, Burhan Özkan
Yıl: 2002
Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet: Bu çalışmada tarımsal üretimde karşılaşılan risk kaynaklan ve uygulanan risk yönelimi stratejileri araştırılmıştır Aşağı Seyhan Ovasında 112 üreticiyle yapılan anket uygulamasından elde edilen veriler çalışmada kullanılmıştır Üreticiler 26 risk kaynağını ve 15 risk stratejisini 5’Ii Likert ölçeğine göre derecelendirmişlerdir Araştırma sonuçlarına göre bölgede en Önemli risk kaynağı girdi maliyetlerindeki değişiklikler, en önemli risk stratejisi ise birden fazla ürüne yer verilmesidir Uygulanan faktör analizi sonuçlarına göre risk kaynaklarını 8 faktör, risk stratejilerini ise 4 faktör tanımlamaktadır. Risk kaynaklan için bulunan faktörler; doğal koşullar, devlet politikaları, doğal afetler, pazarlama, sosyal güvenlik, üretim ve yabancı işgücü olarak, risk stratejileri ise güvenlik-finansman, işletme dışı gelir, çeşitlendirme ve pazarlama olarak adlandırılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Risk, Risk kaynaklan, Risk stratejileri. Faktör analizi

Araştırmayı İndir

Antalya İli Turunçgil Üretiminde Tarımsal İlaç Kullanımının Ekonomik Analizi

Yazar: Burhan Özkan, Handan Vuruş Akçaöz, C.Feyza Karadeniz
Yıl: 2002
Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet: Bu çalışmanın amacı, turunçgil Üretiminde önerilen tarımsal ilaç kullanım miktarları ile üreticilerin uyguladıkları tarımsal ilaç miktarlarını karşılaştırmak ve aşın kullanımdan kaynaklanan ekonomik kaybı belirlemektir. Çalışma Kemer, Kumluca, Finike, Manavgat ve Serik ilçelerinde üretimin yoğun olduğu köylerde 2000 yılı üretim döneminde yürütülmüştür Araştırmada kullanılan veriler 65 turunçgil üreticisinden anket yöntemiyle elde edilmiştir Araştırma sonuçlarına göre turunçgil üretiminde aşırı ilaç kullanımının olduğu belirlenmiştir Aşırı pestisit kullanımından kaynaklanan ekonomik kayıp portakal üretiminde 135,3 milyon TL/da, limon üretiminde 144,5 milyon TL/da ve mandarin üretiminde 104,7 milyon TL/da olarak hesaplanmıştır
Anahtar Kelimeler: Turunçgil, Pestisit, Ekonomik Kayıp

Araştırmayı İndir

Tarım, Çevre ve Enerji Kullanım Etkileşimi

Yazar: Burhan Özkan, Handan Akçaöz, C. Feyza Karadeniz Cemal Fert
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Çevre Ekonomisi
Özet: Teknolojik gelişmeler ve mekanizasyonlaşma yoğun girdi kullanımına paralel olarak tarımsal Üretimde fosil kasnaklardan elde edilen enerji kullanımını arttırmıştır. Tarımsal üretimde yüksek verimli yeşillerin, gübrelerin, çeşitli kimyasalların. petrol ve elektrik gibi yoğun girdilerin kullanımıyla birim alandan elde edilen ürün miktarlarında önemli artışlar gerçekleşmiştir. Ancak tarımsal üretimde fosil enerji kaynaklarının yoğun kullanımı birçok sorunu da beraberinde getirmiştir. 1973 yılında petrol ambargosuyla başlayan sorunlar, günümüzde fosil enerji kaynaklarının azalması. Hava kirliliği, sera etkisi yapan gazların atmosferdeki oranlarının artması ve asit yağmurları gibi yeşilli çevresel sorunlar ile tarımsal üretimde sürdürülebilirlik sorununa dönüşmüştür Bu nedenle günümüzde sürdürülebilir tarımsal üretim anlatışının oluşturulması zorunluluk haline gelmiştir. Dolayısıyla fosil kaynakların yerine yenilenebilir enerji kaynaklarının ikame edilmeleri önem kazanmıştır. Diğer yandan dünya nüfusunun artması ve teknolojik gelişmeler sürdürülebilir üretim açısından tarımsal üretimde daha etkin enerji kullanımını gerekli kılmaktadır. Bu çalışmanın amacı enerji kullanımının tarım ve çevreyle olan etkileşimlerini tartışmaktır. Çalışma kapsamında, tarımsal üretimde kullanılan enerji girdileri ve alternatif enerji kaynaklan ayıklanmış, enerji kullanımında değişik enerji formlarının değerlendirilme şekilleri üzerinde durulmuştur. Çalışmada ayrıca, enerji kullanım etkinliği incelenmiş, tarımda enerji kullanımındaki mevcut sorunlar ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri tartışılmıştır
Anahtar Kelimeler: Tarım: çevre; enerji; enerji analizi; girdi-çıktı

Araştırmayı İndir

Türkiye Süt ve Süt Ürünleri Sektöründe Oligopson Gücünün Araştırılması

Yazar: Selim Adem Hatırlı Burhan Özkan
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet: Bu çalışmada. Yeni endüstriyel organizasyon yaklaşımı ile Türkiye süt ve süt ürünleri sektöründe 1980-2000 dönemi için firmaların üreticilerden çiğ süt (ana girdi) alımında pazar gücüne sahip olup olmadıklarının Belirlenmesi amaçlanmıştır Bu amaçla kâr maksimizasyonu denkleminden elde edilen optimum eşitlik ve süt için arz ve talep modelleri ile ana girdi dışındaki girdi talep fonksiyonları elde edilmiş ve sektörün pazar gücü ekonometrik olarak tahmin edilmiştir Analiz sonuçlarına göre pazar gücü katsayısı 0.3 olarak tahmin edilmiş ve hu katsayı firmaların ana girdi olan çiğ sütü satın almalarındaki davranışlarının oligopson pazar yapısı içinde olduklarını göstermekledir. Bu sonuç aynı zamanda firmaların ana girdi salın alımında monopson piyasasından ziyade tam rekabet piyasası koşullarına daha yakın olduklarını ifade etmektedir
Anahtar Kelimeler: Çiğ süt Pazar gücü. Rekabet, Oligopson

Araştırmayı İndir

Tarımsal Üretimde Pazarlama Riski Yönetiminin AB ve Türkiye’de Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi

Yazar: Handan Akçaöz,Burhan Özkan,Hatice Kızılay
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Uluslararası Tarım ve Ticaret
Özet: Tarımda riskin temel kaynakları: üretim riski, pazar ve fiyat riski, finansal risk, yasal risk ve insan kaynaklı risklerdir. Pazar ve fiyat riski ürünlerin satıcı ile ilgili olduğu kadar girdilerin alımı ile de ilgilidir. Girdi ve ürün fiyatlarındaki dalgalanmalar gelir artışlarına veya kayıplarına neden olur. Fiyatlarda ve faiz oranlarındaki değişkenlik tarımsal üretimde birçok kararı etkileyen risk faktörleridir. Çiftçiler pazar riskini kontrol edebilmek için çeşitli stratejiler uygulayabilir. Bu stratejiler, sözleşmeli üretim, vadeli sözleşmeler, seçenekli sözleşmeler, teslime bağlı sözleşmeler, satışların zaman içine yayılması, dikey entegrasyon, hükümet programlarına katılım, farklılaştırma olarak belirtilebilir. Bu çalışmada tarımsal üretimdeki pazar ve fiyat riski kaynakları ile risk yönelimi stratejileri teorik olarak incelenmiştir. Ayrıca. Türkiye, AB ve diğer bazı ülkelerde pazar riski kaynakları ve uygulanan risk yönetimi stratejileri karşılaştırılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tarımsal Pzarlama,Risk Kaynakları,Risk Yönetimi,Risk Stratejileri

Araştırmayı İndir

Antalya İlinde Turunçgil Meyvelerinin Dışsatımı ve Başlıca Sorunlarının İncelenmesi

Yazar: C. Feyza Karadeniz, Burhan Özkan
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Uluslararası Tarım ve Ticaret
Özet: Bu çalınmada Antalya ilinde faaliyet gösteren turunçgil meyveleri (portakal, limon ve mandarin) dışsalımı yapan firmaların pazarlama yapılan ve sorunlarının belirlenmesi amaçlanmıştır Bu amaçla Antalya ilinde turunçgil dışsatımı yapan 12 ihracatçı firmadan anket yöntemiyle elde edilen veriler kullanılmıştır. Araştırma kapsamında turunçgil dışsatımı yapan firmaların demografik yapıları, çalışma şekilleri, iş hacimleri, pazarlama yapısı ve sorunları belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre incelenen firmaların %8,3’ü yalnızca turunçgil dışsatımı yaparken. %91.7’si meyve ve sebze ihracatı da yapmaktadır İhracatçı firmaların turunçgil alım miktarına etki eden en önemli faktör tahmini dışsatım miktarıdır (%53,3). Firmaların ürün temininde yaşadıkları en önemli sorun olarak ihracata uygun kalitede ürün temin zorluğudur (%42,3). Görüşme yapılan firma yöneticileri, dışsatıma yönelik olarak üretici, aracı ve ihracatçıların katılımından oluşan bir örgütlenmeye gidilmesi (%56,6) ve üretici birliklerinin (%23,3) kurulmasını önemli gördüklerim ifade etmişlerdir Araştırma sonuçlarına göre turunçgil dışsatımında mevcut pazarlarımızın korunması ve geliştirilmesi için üretim ve pazarlama konularında etkin rol oynayacak yeni bir yapılanmaya gidilmesi gerekmektedir. Ayrıca, ihracatçı firmaların günün rekabet koşullarıyla uyumlu pazarlama stratejisi geliştirmeleri de büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler: Turunçgil. dışsatım, pazarlama yapısı, Antalya

Araştırmayı İndir

Yaş Meyve Sebze Ürünlerinde Uluslararası Pazarlara Yönelim Düzeyi: Antalya ili Toptancı Hal Örneği

Yazar: B. Özkan, M. Göksel Akpınar, E. İlbasmış, S. Gülcan
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Pazarlama
Özet:

Rekabetin giderek arttığı günümüzde, işletmeler uluslararası pazarlara girerek daha avantajlı bir konuma gelmektedir. Birçok sektörde olduğu gibi tarım ürünlerinde de uluslararası pazarlara yönelmek: rekabet gücünü arttırmak, düşük oranlı vergilendirme ve kar artışı gibi avantajları sağlamakta firmalara yararlı olmaktadır. Yoğun rekabetin yaşandığı pazarlara firmaların giriş şekillerine önceden karar verildiği takdirde stratejik bir planlama ile daha başarılı olunması gözlenmektedir. Ürününü ihracata uygun geliştiren firmalar, tesadüfî ihracat, aktif ihracat, uluslararası pazarlama, küresel pazarlama gibi çeşitli derecelerde uluslararası pazarlamaya katılabilmekte: dolaylı ihracat, direkt ihracat, lisans verme, ortak girişim ve direkt yatırım gibi yöntemlerle bu pazarlara girmektedir. Bu çalışmada, Antalya ili toptancı halinde yer alan ve uluslararası ticaret yapan firmalar ile yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanan anketlerden elde edilen birincil veriler kullanılarak, firmaların uluslararası pazara yönelim nedenleri ve uluslararası pazarlara entegre olma düzeyleri ile etkili faktörlerin istatistiksel ve ekonometrik analiz yöntemleriyle irdelenmesi amaçlanmıştır. Sonuçlara göre, genelde genç nüfusla çalıştığı görülen firmaların çoğunluğunun kurulum aşamasından beri dış pazarda faaliyet gösterdiği belirlenmiş, öncelikli tercih edilen ülkelerin Rusya ve Almanya oldukları ortaya çıkmıştır. Görüşülen firmaların yaklaşık yarısı kendi lojistik sistemini kullanmaktadır. Ayrıca, izlenebilirlik etiketinin önemi hakkında bilgilendirme gereği ortaya çıkmıştır. Firmaların uluslararası pazarlamaya katılım dereceleri incelendiğinde, aktif ihracat yapanların %41,7 oranı ile çoğunlukta olduğu, bunu çok uluslu pazarlama yapan firmaların izlediği, en düşük oranın ise standart bir ürünle tüm dünyaya yayılmak için uygun fiyat politikası izleyen global pazarlama fikrini benimseyen firmalarda olduğu ortaya çıkmıştır. Tesadüfi ihracat yapan firmaya rastlanılmamıştır. İhracat yapılan ürünlerde domates, biber ve salatalığın başta geldiği görülmüştür. Ayrıca on firmadan birinin ihracattan memnun olmadığı bilgisi alınmıştır. Çalışma sonuçlarının üreticilere, pazarlamacılara ve araştırıcılara yararlı sonuçlar ortaya koyacağı beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Yaş meyve sebze, uluslararası pazar, pazar entegrasyonu, toptancı hali, Antalya.

Araştırmayı İndir

Enerji İçecekleri Tüketim Davranışları: Antalya İli Örneği

Yazar: B. Özkan, G. Akpınar, S. Karaman, M. Ceylan
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tüketim Ekonomisi
Özet:

Gelişen teknoloji ve değişen tüketici talepleri gıda sektöründeki üretim anlayışını da değiştirmiş, bazı tüketici grupları için farklı gıdalar üretmeye yöneltmiştir. Fonksiyonel gıda sektörü de tüketicilerin bazı taleplerini karşılamak amacıyla ortaya çıkmıştır. İlk olarak 1930’larda ortaya çıkan fonksiyonel gıda sektörü enerji içeceklerini de içine alarak dünya genelinde 80 milyar dolarlık bir pazar genişliğine ulaşmıştır. Enerji içecekleri fonksiyonel gıdalar sektörü içinde 1,5 milyar dolar Pazar payına sahip olan ve gittikçe de pazar payı büyüyen bir ürün grubudur. Türkiye’de 2002 yılında yayınlanan enerji içecekleri tebliğinde 350 mg/l olan kafein miktarı tüketici sağlığı açısından sakıncalı bulununca satışı yasaklanmış, sonra yönetmelik Gıda Kodeksi’nin istediği ile 150 mg/l olarak değiştirilince gıda güvenliği yönünden uygun bulunarak 2006 yılında satışı serbest bırakılmıştır.
Türkiye’de henüz yeni sayılabilecek bir sektör olan ve hızla büyüyen enerji içecekleri sektöründe özellikle gıda güveliği yönünden yeterince tüketici araştırması yapılmadığı düşüncesiyle yola çıkılan bu araştırmada: sosyo-ekonomik değişkenlerin ve ürün özelliklerinin satın alma davranışlarına etkisi incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre yaş, enerji içecekleri tüketiminde etkili bir faktördür. Satın almada en çok televizyon reklamlarından etkilenen tüketiciler, enerji içeceklerini genellikle eğlence yerlerinde tüketmektedirler. Tüketicilerin enerji içeceklerini satın almasında fiyat en önemli faktör olarak belirlenirken, son kullanma tarihi, besinsel içerik ve sağlık açısından güvenilirlik faktörleri ise tüketiciler tarafından fazla önem verilmeyen faktörler olarak tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Fonksiyonel Gıdalar, Enerji İçecekleri, Tüketici, Antalya.

Araştırmayı İndir

Kabuklu Meyve Üretim Değerinin Millli Gelir Ve Tarımsal Gelir Üzerine Etkisi

Yazar: Burhan Özkan, Figen Ceylan
Yıl: 2008
Yayım Yeri: 8. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet: Kabuklu meyve ticaretinin tarım ürünleri ticaretimizdeki önemi giderek artmaktadır. Bu ürünlerle ilgili planlama yapmak için, ürünlerin gelir üzerine olan etkisi incelenmelidir. Bu çalışmada 1991-2005 yılları arasında gerçekleşen fındık ve Antep fıstığı üretim değerlerindeki değişmenin milli gelire ve tarımsal gelire olan etkilerini belirlemek için analizler yapılmıştır. Veri oluşum süreçlerinin incelenmesi neticesinde, durağan olan üretim değeri verilerinin gelir verilerindeki değişim üzerinde önemli bir açık 1 ayıcılığa sahip olmadığı anlaşılmıştır. Analizden anlamlı sonuçlar elde edilmesi için, veri setinin geliştirilmesi ve dönemsel etkilerin ayrıştırılması için kısa vadeli dalgalanmaların incelenmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kabuklu Meyve, Milli Gelir, Tarımsal Gelir, Zaman
Serisi Analizi

Araştırmayı İndir