Tarımda Su Kullanımının Doğal Kaynak Varlığına ve Sürdürülebilir Tarımsal Üretime Etkileri: Tuz Gölü Havzası Araştırması

Yazar: Bülent Gülçubuk, Mevhibe Albayrak, Erdoğan Güneş
Yıl: 2006
Yayım Yeri: 7. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Antalya
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Sürdürülebilir tarım açısından doğal kaynaklardan biri olan suyun akılcı ve rasyonel kullanımı ile yönetimi stratejik bir boyut kazanmıştır. Su kaynakları canlıların temel içeceğini oluşturmaktadır. Bu nedenle sürdürülebilir bir yaşam ve çevre için suyun bütüncül ele alınması gerekmektedir. Bu çalışmada, sürdürülebilir tarım açısından suyun önemi ve Türkiye’de su varlığı açısından en yetersiz alan olan Tuz Gölü Alt Havzasındaki durumunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yörede tarımsal pazar değeri en yüksek ürün olan şekerpancarı, aynı zamanda en fazla su isteyen ürünlerin başında yer almaktadır. Havzada mevcut sulama sistemleri içerisinde özellikle salma sulama ile sürdürülebilir tarımsal üretimin geleceği sorgulanmaktadır. Bir yandan, işletmelerin gelir sağlama ve bunun sürdürülebilir olmasının isteği önemli iken, diğer yandan kaynakların sürdürebilirliği tartışılmaktadır. Bu çalışmada, Havzada tarımsal işletmelerin üretim yapısı, uygulanan sulama sistemleri ve üreticilerin sulama ve sürdürülebilir tarım konusundaki bilinç düzeyleri ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Su Politikası, Sürdürülebilir Tarım, Su Kullanımı, Tuz Gölü

Araştırmayı İndir

İklim Değişikliği ve Yoksulluğun En Çok Etkilenenleri: Kırsal Alandaki Kadınlar

Yazar: Hilal Ar, Funda Kadim, Bülent Gülçubuk
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
İklim değişikliği küresel ölçekte bir sorun haline gelmiştir. Bu sorun dünyanın küçük bir bölümü için -sözde- fırsatlar yaratırken, büyük bir bölümü için önemli sorunlar ve de tehditler oluşturur hale getirmiştir. İklim değişikliği bazı ülkeler, toplumlar için her şeyden önce temel yoksulluk ve açlık nedeni olarak belirmektedir. Dünyanın hemen her ülkesi küresel iklim değişikliğinin ortaya çıkaracağı sorunlar ve bunlar arasında da yoksulluğun getireceği belirsizliklere karşı daha radikal önlemler alma yoluna gitmektedir. Ne yazık ki, iklim değişikliğinin ortaya çıkardığı temel sorunlardan yoksulluk olgusundan en fazla kırsal alan ve burada da kadınlar en çok etkilenmektedir. Zaten var olan yoksulluk sorunu iklim değişikliği ile kırsalda etkisini daha da artırmaktadır. Bir yandan tarım dışı istihdam olanaklarının sınırlılığı, bir yandan küçük üreticilik ve/veya topraksızlık, diğer yandan iklim değişikliği ile kırsal alandaki daha fazla yaşam sorunsalları ile karşı karşıya kalmaktadır. TÜİK 2009 Yılı Yoksulluk Çalışması sonuçlarına göre, Türkiye’de yoksulluk oranı %18,08’dir. Kırsalda bu oran %40’a kadar yükselmektedir. İşte, kırsalda alanda ev içi ve ev dışı rollerinin getirdiği ağır koşullar nedeniyle kadınlar daha fazla etkilenmektedir. İklim değişiklikleri sonucu ortaya çıkan doğal kaynakların bozulması, çölleşme, ormansızlaşma, kuraklık gibi etmenlerin yanı sıra sosyal ve kültürel değerler, mülkiyet hakkından yoksunluk, üretim araçlarına erişememe sorunları nedeniyle kırsalda kadınlar yoksulluktan daha fazla etkilenmektedir. Nitekim son 10 yıl içinde kentlerde yoksul kadın sayısı çok az da olsa azalırken, kırsalda yoksul kadın sayısı 533.500’lük bir artış göstermiştir. Bunlardan hareketle kuraklık, çölleşme, buna bağlı doğal kaynakların bozulması, zaten mevcut şartlarda zorlanan kadınları daha da zor yaşam koşulları içine itmektedir. Bu bildiride iklim değişikliğinin küresel düzeyde ve Türkiye açısından ortaya koyduğu temel sorunlar açıklandıktan sonra iklim değişikliğinin olumsuzluklarının kırsal alandaki kadınları ne biçimde etkilediği neden-sonuç ilişkileri çerçevesinde tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: İklim Değişikliği, Kırsal Kadın, Yoksulluk
Araştırmayı İndir

Kırsal Yoksulluğun Azaltılmasında ve Küçük İşletmeciliğin Yaşamasında Kooperatifçiliğin Rolü

Yazar: Bülent Gülçubuk,Ahmet Bayaner
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Örgütlenme
Özet
Kırsal alanda tarım dışı gelir kaynaklarının yetersiz olmasının yanı sıra bitkisel üretimden elde edilen gelirin düşüklüğü ve hayvan sayısının az olması küçük işletmelerde yoksulluk sorununu ortaya çıkarmaktadır. Bu yoksullar aynı zamanda toplumun en görünmez ve dağınık yoksul kesimini oluşturmaktadır. Kırsal yoksulluğu gidermede örgütlenme ve bunun özelinde de kooperatifçilik önemli bir araç olarak kabul edilmektedir. Türkiye gibi tarım işletmeleri küçük olan ülkelerde üreticiler ancak, kooperatifler aracılığıyla modern ve ekonomik ölçekli tarım yapabilirler. Bu çalışmada, kırsal alanda yoksulluk hakkında genel bilgiler verilecek, Türkiye tarımında küçük işletmecilik ve bu işletmelerde özellikle son yıllarda yaşanan yoksulluk olgusu konusuna değinilecektir. Kırsal alanda yoksulluğun azaltılmasında ve küçük işletmeciliğin sürdürülebilir bir biçimde varlığını devam ettirebilmesi açısından önemli bir araç olarak kabul gören kooperatif örgütlenmesi üzerinde durulacak ve konu ile ilgili olarak Türkiye’den ve dünyadan uygulamalara yer verilecektir.

Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, kırsal alan, küçük işletmecilik, kooperatif, kırsal kalkınma
Araştırmayı İndir

Avrupa Birliği’ne Uyum Sürecinde Türkiye’nin Kırsal Kalkınma Politikası ve Yükümlülükleri

Yazar: Bülent Gülçubuk, Ertan Karabıyık

Yıl: 2002

Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum

Konu: Kırsal Kalkınma

Özet
Siyasi bir birliğe adım atmış bulunan Avrupa Birliği (AB)’nde kırsal ve kentsel bölgeler arasında oluşan dengesizlikleri giderme yolunda izlenen politika AB’nin kırsal kalkınma politikasının esasını oluşturmaktadır. AB’nde bugünkü anlamıyla kırsal kalkınma, 1987’de kabul edilen “Avrupa Tek Senedi” ve bunu takiben 1992 yılı sonuna kadar bir Tek Pazar oluşturma hedefleri sonucunda şekillenmeye başlamıştır. Bu doğrultuda, Ortak Tarım Politikası (OTP) kapsamında olan yapısal politikalar çok boyutlu bir kırsal kalkınma politikasına dönüşmeye başlamıştır.
Kırsal kalkınma ile ilgili olarak Türkiye’yi yakından ilgilendiren ve AB’nin 2010 yılına kadar gerçekleşmesi planlanan genişleme sürecinde ortaya çıkabilecek sorunları da kapsayan yeni bir reform planı 1997’de Konsey’e sunulmuştur. Yapısal fonlardaki uygulamayı esas alan ve kırsal kalkınmaya yönelik politikalarını içeren reform çerçevesinde, 5 temel hedef belirlenmiş ve bu hedeflere ulaşabilmek için hangi fonların araç olarak kullanılacağı belirlenmiştir. Gündem 2000 olarak bilinen reform planı çerçevesinde, kırsal kalkınma politikasında önemli yenilikler gündeme getirilmiştir.
AB’nde kırsal kalkınma konusundaki gelişmeler Türkiye’yi etkilemektedir. Çünkü, AB ile Türkiye arasında imzalanan Katılım Ortaklığı Belgesi’nde Türkiye için “tarımsal ve kırsal kalkınma politikalarında AB müktesebatına uyum hazırlıklarının tamamlanması” gerekir, denilmektedir. Bu çerçevede, OTP’nin “Ortak Tarım ve Kırsal Kalkınma Politikası” olarak değişmeye başladığı dikkate alındığında, Türkiye’nin de kırsal kalkınma politikalarına özel bir önem vermesi gerekmektedir.
Bu bildiride, Türkiye’deki kırsal kalkınma politikaları, yaklaşımları ve çalışmaları ile AB’nde özellikle 1990 sonrası gündeme gelen kırsal kalkınma kavramındaki değişmeler, yaklaşımlar ve oluşumlar ile hedeflerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bunun için Türkiye’deki kırsal kalkınma konusundaki yasalar, uygulamalar ve yayınlardan yararlanılmıştır. Yöntem olarak incelenen yasaların yorumlanması, kaynakların çeşitli açılardan değerlendirilmesi ve sentezlenmesi ile Türkiye-AB arasında uygulamalar açısından ilişkiler kurulması esas alınmıştır.

Anahtar kelimeler: Kalkınma, Kırsal Kalkınma, Avrupa Birliği, Ortak Tarım Politikası

Araştırmayı İndir

Küreselleşme Politikalarının Şeker ve Tütünün Geleceği Üzerine Etkileri

Yazar: Erdoğan Güneş, Bülent Gülçubuk
Yıl: 2002
Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum
Konu: Diğer
Özet:1980‘li yıllardan ben izlenilen serbest piyasa ekonomisi Türkiye tarımını doğrudan etkilemekledir Küreselleşme politikalar ışığında dünyaya entegre olabilmek için, tarım politikalarında da köklü değişiklikler yapılmaktadır Değişikliklerden en çok etkilenen tarımsal ürünlerin başında sosyo-ekonomik ve kültürel önemi açısından şeker ve tütün gelmektedir Çünkü, IMF ve Dünya Bankasının telkinleri ile oluşturulan şeker ve tütün politikaları, milyonlarca üreticinin yan ısıra işçiyi, işvereni, tüketiciyi ve ulusal ekonomiyi de etkilemektedir Ve, hu politikalar her iki ürünün Ülke ekonomisindeki ağırlığını kaybettirmekte ve üreticileri belirsiz bir geleceğe sürüklemektedir. Bildiride, küreselleşme sürecinde izlenilen tarım politikalarının, şeker ve tütünde etkilerinin araştırılması ve her iki ürünün Türkiye ekonomisindeki sosyal, ekonomik ve kültürel öneminin tartışılması amaçlanmıştır Gelecek açısından da şeker ve tütünde uygulanan politikaların üretim, tüketim ve sanayide yaratacağı olası etkiler tartışılacak
Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, özelleştirme, Şeker, Tütün, Uluslar Arası Ekonomik Kuruluşlar

Araştırmayı İndir

Kırsalda Yoksulluğu Azaltmanın Bir Aracı Olarak “Kadın Girişimciliği”

Yazar: Bülent Gülçubuk, İlkay Savcı, Dilek Özer, Kürşat Demiryürek
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Tüm dünyada olduğu gibi, Türkiye’de de kırsalda yoksulluktan en fazla kadınlar etkilenmektedir. Nitekim son 10 yılda kentlerde yoksul kadın sayısında az da olsa bir azalma söz konusu iken, kırsalda yoksul kadın sayısı artış göstermektedir. Kırsal alanda kadın, erkeğin gerçekleştirdiği faaliyetleri aynı oranda, hatta daha fazla yerine getirirken; ücretsiz aile işçisi statüsünden kurtulamamaktadır. Bu nedenle, kadınlara yönelik gelir getirici girişimcilik faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve kredi kaynaklarına erişiminin kolaylaştırılması, kırsal alanların sosyo-ekonomik açıdan kalkındırılmasının yanı sıra kırsal yoksulluğun azaltılmasına da önemli katkılarda bulunacaktır. Bu bildiride, Türkiye’de kırsal alanda kadının konumu ve yaşadığı yoksulluk olgusu hakkında öz bilgiler verildikten sonra, TÜBİTAK tarafından desteklenen ve İstatistik! Bölge Birimi Sınıflandırması-1 kapsamında (İBBS1) 12 bölgeden araştırmanın amacına ve yöntemine uygun olarak seçilen 12 ilde yürütülen “kırsal alanda kadın girişimciliği etkileyen faktörler” konulu araştırma sonuçları sunularak tartışmaya açılacak ve kırsal alanda yoksulluğun azaltılmasında kadın girişimciliğinin nasıl bir rol oynayabileceği konusunda saptamalarda bulunulacaktır. Söz konusu araştırmanın amacı, kırsal alanda yaşayan kadınların girişimcilik faaliyetlerine bakış açılarının ve kredi kaynaklarına erişimlerinin ortaya konulması, bu konulara etkide bulunan faktörlerin belirlenmesi ve kırsal alandaki kadınların girişimcilik yeteneklerinin artırılması ve ekonomide daha aktif yer alabilmeleri için politika önerileri geliştirmektir.

Anahtar Kelimeler: Kırsal alan, kırsalda kadın, kadın girişimciliği, kadın yoksulluğu
Araştırmayı İndir

Kırsal Refahın Artırılmasında Kadın İstihdamının Rolü

Yazar: Zeliha Yasan Ataseven, Bülent Gülçubuk
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Türkiye’de kırsal nüfus giderek azalmasına rağmen, kadınlar için tarım halen öncelikli çalışma alanı olarak geçerliliğini korumaktadır. Üretim süreçlerine özellikle emek-yoğun çalışma açısından yoğun katılan kadınlar, kırsal alanların refah göstergelerinden de daha fazla etkilenmektedir. Bu nedenle kırsal alana yönelik refah ve tarım politikaları daha fazla toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten bir yaklaşımla ele alınma zorunluluğunu ortaya çıkarmaktadır.
Kırsalda yoksulluğun daha fazla olması ve hissedilmesi, küçük üreticiliğin giderek tasfiyesi, eğitimden yoksunluk ve fırsat eşitsizlikleri, tarımda verimliliğin düşüklüğü, arazilerin parçalı olması, tarım dışı alanlarda istihdam olanaklarının bulunmaması nedeniyle kırsalda kadınların yaşam ve çalışma koşullarına ait ortamları giderek farklılaşmaktadır. Erkeklerin yetmeyen gelirler karşısında inşaat, turizm gibi sektörlerde çalışmak durumunda kalması veya çalışmama durumları kadınları kırsal alanda yaşamın her alanının baş aktörü haline getirmektedir. Ancak bu durum çoğunlukla kadınların tercihi dışında olmakta ve kadınlar çok çalışmasına karşın ülkenin genel refah ortalamasının altında bir refah düzeyi ile yaşam mücadelesi vermelerine yol açmaktadır. Kırsal alandaki refahın artırılmasında kadın istihdamına yönelik olarak çalışma koşullarının iyileştirilmesi, kadınların sosyal güvenlik kapsamına alınmalarına yönelik yasal kolaylıkların geliştirilmesi ve kadınların iş ve ev yaşamlarının uyumlaştırılması refahın artırılmasına yönelik politikaların kırsaldaki etkililiği açısından önemli olacaktır.
Bu bildiride, kırsalda yaşayan ve tarımda çalışan kadının genel durumu hakkında bilgi verilmiş ve kırsal alandaki kadınların daha rahat bir yaşam ve çalışma ortamına kavuşturulması için genel refah politikaları açısından neler yapılması konusunda önerilerde bulunulmuştur. Çalışmada Hane Halkı İşgücü Anketi Sonuçları, Birleşmiş Milletler İnsani Gelişmişlik Göstergeleri, İl ve İlçe Gelişmişlik Sıralaması vd. çalışmalar ana materyal olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kırsal Refah, Kadın, Kırsal Alan, Kadın İstihdamı
Araştırmayı İndir

Uluslararası Tarım Politikalarının Türkiye’de Kırsal Yoksulluk Üzerine Etkileri

Yazar: Bülent Gülçubuk
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet: Dünyada son 10-15 yılda en çok gündeme gelen konulardan birisi yoksulluktur. Yoksulluk; tüm ülkelerin, toplumların ortak sorunu haline gelmiştir. Yoksulluk, tüm insanları doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir. Türkiye’de de toplum ve ekonomik yaşamın en önemli sorunlarından birisini yoksulluk oluşturmaya başlamıştır. 1980’ li yıllardan sonra uygulanan politikalar tarımın genel ekonomi içerisindeki ağırlığını giderek azaltmıştır. Ekonomideki gelişmeler, dalgalanmalar ve şoklar ile uluslararası tarım politikalarının getirdiği yükümlülükler (Dünya Bankası. DTÖ. IMF uygulamaları) tarımı olumsuz etkilemektedir. Bu ise, daha fazla yoksulluğa neden olmaktadır. İstatistiklere göre, Türkiye’de açlık sınırında yaşayanların sayısı 12 milyonu aşmakta ve toplam yoksul sayısı ise 25.7 milyon kişiyle nüfusun yaklaşık % 3.8’ ini oluşturmaktadır. Burada önemli olan bir olgu ise, kırsal alanda yoksulluğun daha yoğun olarak yaşanmasıdır. Nitekim, temel geçim kaynağı tarım olan kırsal alanda yoksulluk oranı %43 kadardır.

Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, kırsal yoksulluk, uluslararası tarım politikaları

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Şeker Politikalarının Şekerpancarı Üretimine Etkileri: Ankara İli Polatlı İlçesi Araştırması

Yazar: Erdoğan Güneş, Sema Gün, Bülent Gülçubuk, Emine Olhan
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarım ve Gıda Politikası
Özet: 1980’li yıllardan sonra uygulanan piyasa ekonomisi Türkiye tarımını doğrudan etkilemektedir Küreselleşme politikaları ışığında dünyaya entegre olabilmek için. Türk tarım politikalarında da köklü değişiklikler yapılmakladır. Değişikliklerden en çok etkilenen tarımsal ürünlerin başında sosyo-ekonomik ve kültürel önemi açısından şekerpancarı gelmekledir. Çünkü IMF ve Dünya Bankası’nın önerileri ile oluşturulan şeker politikaları, üreticinin yanı sıra işçiyi, işvereni, tüketiciyi ve ulusal ekonomiyi de etkilemektedir Bu politikalar şekerpancarının üretim, sanayi ve dış ticaret yapısını etkilemektedir. Bildiride, Türkiye’de son yıllarda izlenilen şeker politikalarının özellikle de Şeker Yasasının araştırma alanı olan Ankara Polatlı tarım işletmelerindeki etkilerinin ortaya konulması amaçlamakladır. Araştırma, bölgede 75 işletmeden toplanan verilerin değerlendirilmesine dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Şeker, tarım işletmeleri, özelleştirme, şeker fabrikaları, tarım politikası.

Araştırmayı İndir