Türkiye’de Tarımsal Desteklerin Mısır Tarımına Etkileri

Yazar: Bahri Karlı, Mevlüt Gül, Bektaş Kadakoğlu, Ayşe Karadağ Gürsoy
Yıl: 2018
Yayım Yeri: Akademia Sosyal Bilimler Dergisi
Konu: Tarım ve Gıda Politikası
Özet
Tarım kendine has özellikleri ve doğa koşullarına bağlı olmasından dolayı risk ve belirsizliklerle karşı karşıyadır. Bu nedenle, tarım ürünlerinin arzını kısa zamanda arttırmak veya azaltmak mümkün değildir. Bu özellikler dikkate alındığında, tarım sektöründe desteklemelerin olması ve ürünlere yönelik destekleme politikalarının geliştirilmesi önem arz etmektedir. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de tarımsal üretimin arttırılması için destekleme politikaları bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu araştırmada, Türkiye’de mısır üretimine yönelik yapılan tarımsal desteklerin (motorin-gübre desteği, TMO alımları) ve mısır üretiminde kullanılan en önemli girdilerden motorin ve gübre fiyatlarının; mısır ekim alanları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmada değişkenlere ait veriler 1982-2017 dönemini kapsamaktadır. Tarımsal desteklerin ve motoringübre fiyatının, mısır ekim alanı ile arasındaki ilişkiyi belirlemek için çoklu regresyon analizi yapılmış ve ekonometrik bir model oluşturulmuştur. Tarımsal üretimde, üreticiler üretimlerine karar verirken genellikle ürünlerin bir önceki yıl fiyatlarına bakarak hareket ettiklerinden, modelde bağımsız değişkenlerin bir önceki yıl reel fiyatları kullanılmıştır. Modelin sonuçlarına göre, TMO alım fiyatları, motorin-gübre desteği ve mısır ekim alanları arasında beklendiği gibi pozitif ve doğrusal yönde bir ilişki bulunmuştur. Motorin ve gübre fiyatları ile mısır ekim alanları arasında ise beklenenin aksine pozitif ve doğrusal yönde bir ilişki bulunmuştur. Bu sonuçlardan yola çıkarak tarımsal desteklerin mısır tarımına etkileri irdelenmiş ve kendine yeterlilik oranın arttırılabilmesi için izlenecek politikalar üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Mısır, Tarımsal Destekler, Motorin-Gübre Desteği, TMO, Türkiye

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarımda Üretici Örgütlenmesinin Önemi ve Gelişimi

Yazar: Bahri Karlı, Mevlüt Gül, Bektaş Kadakoğlu, Ayşe Karadağ Gürsoy
Yıl: 2018
Yayım Yeri: Akademia Sosyal Bilimler Dergisi
Konu: Tarımsal Örgütlenme
Özet
Tarımsal ve kırsal alanda örgütlenme, sosyal yapı içerisinde aynı amaca yönelmiş
üreticilerin bir araya gelerek, sorumluluk ve karar alma mekanizmasının geliştirilmesi ile tek başlarına yapamayacakları, ancak birlikte yapıldığı zaman hem sosyal hem ekonomik yönden üreticilere daha çok yarar sağlayacak olan bir yapılanmadır. Türkiye’de, küçük ve çok parçalı yapıdan oluşan tarım işletmeleri önemli yer teşkil etmektedir. Bu işletmelerde üretim az, maliyetler fazla ve gelir düşüktür. Dolayısıyla, yaşamlarını sürdürebilmeleri ve pazarda rekabet edebilmeleri mümkün değildir. Yaşanan bu sorunların çözümlenebilmesi için üreticilerin örgütlü bir yapıya kavuşturulması ve üretici örgütlerinin etkin ve verimli çalışması önem arz etmektedir. Türkiye’de 2017 yılı itibariyle toplam 13.195 adet ekonomik örgüt ve 4.774.081 üyesi bulunmaktadır. Avrupa Birliği ülkelerinin ise 2015 yılında 28 ülkede toplam 21.610 ekonomik örgüt ve bu örgütlere üye 6.276.68 üretici vardır. Türkiye’deki tarımsal kooperatiflerin, çeşitli tarım ürünleri alımları içerisindeki payları %3 ila %40 arasında değişmekte olup ortalaması yaklaşık %10’dur. AB’de ise tarımsal kooperatiflerin, tarım ürünleri alım payları %50 civarındadır. Dolayısıyla, Türkiye’de yeterli tarımsal örgütler olmasına karşın kooperatif ve üretici birliklerinin etkin çalışmadığı görülmektedir. Bu çalışmada, Avrupa Birliği’nde ve Türkiye’de tarımsal örgütlenmenin yapısı incelenmiş ve önemi ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Tarımsal örgütlenme, Türkiye, Avrupa Birliği

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Kesme Çiçek Üretimi ve İhracat Potansiyelinin Değerlendirilmesi

Yazar: Bektaş Kadakoğlu, Bahri Karlı, Mevlüt Gül
Yıl: 2018
Yayım Yeri: V. International Multidisciplinary Congree of Eurasia
Konu: Uluslararası Tarım ve Ticaret
Özet
Türkiye ekolojisi ve coğrafi konumu itibariyle süs bitkileri üretiminde önemli bir potansiyele sahiptir. Süs bitkileri kendi içerisinde kesme çiçek, iç mekân süs bitkileri, dış mekân süs bitkileri ve çiçek soğanları olmak üzere dört farklı gruba ayrılmaktadır. Türkiye’de, 2017 yılında 50 089 dekar alanda süs bitkileri tarımı yapılmış ve yaklaşık 1 milyar 619 milyon adet süs bitkisi üretilmiştir. Aynı yıl itibariyle süs bitkileri ihracat değeri 85,5 milyon dolar, ithalat değeri ise 83 milyon dolardır. Kesme çiçek yetiştiriciliği diğer süs bitkilerine göre hem üreticiler açısından hem tüketiciler açısından daha fazla tercih edilmektedir. Dolayısıyla, Türkiye’de en fazla talep gören bitkiler arasındadır. Nitekim 2017 yılında Türkiye’de üretilen süs bitkilerinin %65,0’ini (1 milyar 050 milyon adet) ve toplam süs bitkileri ihracat değerinin %33,7’sini (28.8 milyon dolar) kesme çiçek oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’de kesme çiçek üretimi ile kesme çiçek dış ticaret yapısı irdelenmiş ve ihracat potansiyeli değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Süs Bitkileri, Kesme Çiçek, Dış Ticaret, Türkiye

Araştırmayı İndir

Dünyada ve Türkiye’de Pamuk Üretimi ve Dış Ticaret Yapısı

Yazar: Bahri Karlı, Bektaş Kadakoğlu, Mevlüt Gül
Yıl: 2018
Yayım Yeri: V. International Multidisciplinary Congree of Eurasia
Konu: Uluslararası Tarım ve Ticaret
Özet
Pamuk, önemli bir endüstri bitkisidir. Yetiştirilen ülkelerin; tarımında, sanayisinde ve dış ticaretinde önemli rol oynamaktadır. Çünkü pamuk; diğer tarımsal ürünlere göre daha fazla istihdam sağlamakta, yüksek gayri safi üretim değeri oluşturmakta, daha fazla katma değere ulaşmakta ve ihracat geliri elde etmektedir. Aynı zamanda; insanoğlunun giyinme ihtiyacını karşılayabilmek için çeşitli şekillerde işlenerek tekstil sanayinde, beslenme ihtiyacını karşılayabilmek için bitkisel yağ sanayinde ve hayvanların beslenme ihtiyacını karşılayabilmek için yem sanayinde hammadde olarak kullanılmaktadır. Dolayısıyla, ülke ekonomisine önemli katkı sağlamaktadır. Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı (USDA) verilerine göre, Türkiye 2017-2018 üretim sezonunda; dünyada pamuk ekim alanları içinde dokuzuncu sırada, lif pamuk veriminde üçüncü, pamuk üretim miktarında yedinci, pamuk tüketimi ve ithalatında ise dördüncü sırada yer almaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2017 verilerine göre, Türkiye pamuk ihracat miktarı bir önceki yıla göre yaklaşık olarak %22 azalmış, ithalat miktarı ise %11 artmıştır. Son 6 yılda ise Türkiye pamuk ihracat miktarı yaklaşık %13 artarken, pamuk ithalat miktarı ise %50 oranında artış göstermiştir. Bu çalışmada; dünyada ve Türkiye’de pamuk ekim alanı, üretim miktarı, verim durumu ortaya konulmuş, dış ticaret yapısı irdelenmiş, Türkiye’de pamuk üretiminde ve dış ticaretinde uygulanan politikaların etkinliğinin artırılabilmesi için izlenmesi gereken yollar üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Pamuk, İhracat, İthalat, Türkiye, Dünya

Araştırmayı İndir

Türkiye, GAP Bölgesi ve Şanlıurfa’da Pamuğun Üretim Yapısı ve Pazarlama Sorunları

Yazar: Özlem Ö. Kaçıra, Bahçi Karlı
Yıl: 2002
Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum
Konu: Tarımsal Pazarlama
Özet: Pamuk ve pamuğa dayalı sanayiler gerek üretim gerekse ihracat açısından Türkiye ekonomisine önemli katkıda bulunmaktadır Dokuma ve tekstil sanayinin hammaddesi olan pamuk aynı zamanda hem yağ hem de yem sanayinde kullanılmaktadır Türkiye, 19981999 verilerine göre dünyada en fazla pamuk Üreten Ülkeler sıralamasında 6., en büyük tüketici Ülkeler sıralamasında 5 ve en büyük ihracatçı ülkeler sıralamasında 13 sırada yer almaktadır Türkiye’de tekstil sanayi yatırımlarının artması sonucu, pamuk üretimi talebi karşılayamamış ve dış alıma gidilmiştir. Türkiye, net pamuk ihracatçısı ülke konumunda iken, 1990 yılından itibaren net pamuk ithalatçısı Ülke konumuna gelmiştir. Türkiye’de 2000 yılı itibariyle 654 177 ha arazide pamuk ekimi yapılmış ve 879 940 ton lif pamuk üretilmiştir. GAP bölgesi ve Şanlıurfa ili ülkemiz pamuk ekim alanı ve üretiminde Önemli yere sahiptir. Nitekim, 2000 yılı itibariyle ülkemizde pamuk ekim alanlarının %48,4’ü GAP alanında bulunmakta, üretimin %48,5’ı GAP alanından sağlanmaktadır. Şanlıurfa ilinin Türkiye’deki payı ise sırası ile %27,4 ve %28,9’dur. Çalışmada Türkiye’de, GAP alanında ve Şanlıurfa ilinde pamuk üretiminin gelişimi ve yapısı incelenmiş, pazarlama sorunları ortaya konulmuş vc öneriler sunulmuştur

Anahtar Kelimeler: Pamuk, GAP Bölgesi, Pazarlama

Araştırmayı İndir

Türkiye – Avrupa Birliği Dış Ticaret Yapısı ve Gümrük Birliğinin Türk Tarım Ürünleri Dış Ticaretine Etkileri

Yazar: Bahri Karlı, Abdülbaki Bilgiç
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Uluslararası Tarım ve Ticaret
Özet: Türkiye, Gümrük Birliği anlaşması ile dünyanın en önemli ve etkili ekonomik birlikteliğin içerisinde yer almayı başarmıştır. Anlaşma, ülkemizin: rekabet gücünün artırılmasını, teknolojik gelişmenin hızlanmasını, yatırımların özendirilmesine yabancı sermaye girişinin artmasını ve yeni dış pazarlara açılmasını sağlamakladır. Ayrıca Gümrük
Birliği’nin bir başka temel özelliği dc bir ekonomik entegrasyon modeli olarak Dünya Ticaret Örgütü’nün uluslar arası ticarete getirdiği kurallar çerçevesinde yapılandırılmış olmasıdır. Türkiye’nin Gümrük Birliği sürecinde gerçekleştirdiği her çalışma taraf olduğu DTÖ üyeliğinden doğan yükümlülükleri ile örtüşmektedir. Gümrük Birliği anlaşmasının Türkiye’nin tarım ürünleri dış ticaretine etkileri incelendiğinde: ihracatın ithalatı karşılama oranı, ticaret yaratıcı ve ticaret saptırıcı etkisi ile işlenmiş tarım ürünleri kriterleri açısından ülkemizin olumlu veya olumsuz etkilendiğini süslemek zordur.
Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği, Gümrük Birliği, Tarım

Araştırmayı İndir

Gap Bölgesi’nde Kaliteli İçme Suyu İçin Ödeme İstekliliğine Etki Eden Faktörler

Yazar: Güneş Eren, Abdülbaki Bilgiç,Bahri Karlı
Yıl: 2008
Yayım Yeri: 8. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Bursa
Konu: Tüketim Ekonomisi
Özet: Bu çalışmada, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ni (GAP) temsil etmek üzere Şanlıurfa, Gaziantep, Diyarbakır, Batman. Mardin ve Adıyaman’dan oluşan altı ile gidilerek 2000 adet hane ile sağlıklı içme suyu için ödeme istekliliğini belirlemeye yönelik anket çalışması yapılmıştır. Hanelerden toplanan anketler Koşullu Değerleme Metodu (KDM) ile değerlendirilerek, hanelerin sağlıklı, kaliteli içme suyu için aylık ortalama ekstra ödemek istedikleri fiyat belirlenmiş ve bu ödeme istekliliğine etki eden faktörler tespit edilmiştir. Hanelerin aylık olarak ortalama ödemek istediği miktar yaklaşık 6 YTL. olarak bulunmuştur. Bu fiyatın üzerine çıkıldıkça ödeme istekliliğinin azaldığı gözlenmektedir. Ödeme istekliliğini, hanenin aylık gelir seviyesi, hane reisinin eğitim durumu, hanelere sağlıklı su için teklif edilen fiyat, hanelerin damacana su tüketim durumu gibi değişkenler etkilemektedir. Bu sonuçlar ışığında, yerel yönetimlere uygulamaları gereken politikalarla ilgili olarak önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: GAP, Hane halkı, İçme suyu, Ödeme istekliliği.

Araştırmayı İndir

Su Yetmezliğinde Tarımsal Sulamalarda Ödeme İstekliliğine Etki Eden Faktörlerin Analizi: Gap-Harran Ovası Örneklemesi

Yazar: Mustafa H. Aydoğdu, Bahri Karlı
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Su ve toprak kaynakları sonsuz ve sınırsız kaynaklar değildir. Bu kaynaklar miktar ve kalite olarak artan talepleri karşılamakta zorlanmaktadır. Doğal kaynakların korunması, optimum kullanım esaslarının belirlenmesi gereklidir. İklim değişikliği dünyanın birçok yerinde var olan çevresel sorunları daha da ağırlaştıracaktır. Ülkemizde en büyük su kullanıcı grubu tarımsal sulamalardır. Bu çalışmada GAP-Harran ovasındaki çiftçilerin su yetmezliği halinde su için ödeme istekliliğine etki eden faktörlere yönelik yapılan iyileştirmelerde ortaya çıkacak farkların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmanın ana materyalini Harran ovasında yer alan çiftçilerle yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen bilgiler oluşturmaktadır. Harran ovasında, 22 Sulama Birliği ve 21,094 çiftçi yer almakta olup basit tesadüfî örnekleme yöntemiyle belirlenen 461 çiftçi ile yüz yüze görüşmeler yoluyla anketler yapılmıştır. Örneklem hacmi %95 güven sınırında seçilmiştir. Bu kapsamda tüm sulama birlikleri ziyaret edilmiş, birlikleri temsil etmesi amacıyla köyler gayeli olarak seçilmiştir. Analizlerde kısmı bağımlı değişken (LIMDEP) paket programında, probit modele yaş, bakmakla yükümlü olunan kişi sayısı, arazi miktarı, sulama birliklerine olan bakış ve suyun ekonomik değerine olan algıdan oluşan veri setine, olumlu yönde artış senaryoları uygulanmış, etkileri gözlenmiş ve sonuçları yorumlanmıştır. Bu çalışma GAP-Harran ovası için bir ilktir.

Anahtar Kelimeler: GAP-Harran ovası, su yetmezliği, ödeme istekliliği, tarımsal sulamalar

Araştırmayı İndir

Farklı Fiyat Senaryolarının GD’li ve GD’siz Mısır Yağı Satın Alma Olasılıklarına Etkileri

Yazar: Bahri Karlı, Abdulbaki Bilgiç, Levent Kaya, Bülent Miran, Şerafettin Çelik, Abdulvahit Sayaslan, Güneş Eren
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tüketim Ekonomisi
Özet
Genetik yapısı, gen teknolojisi kullanılarak değiştirilen bir canlıya “genetiği değiştirilmiş organizma” (GDO), GDO’lardan üretilen veya GDO türevleri içeren bir gıdaya da “genetiği değiştirilmiş gıda” (GDG) adı verilmektedir. GD’li gıdaların insan sağlığı üstündeki etkileri bu ürünlerin geliştirilmesinden itibaren araştırılmakta ve de tartışılmaktadır. Dünyada yetiştirilen GD’li gıdaların büyük bölümü mısır, pamuk ve soya fasulyesinden oluşmaktadır. Bu çalışmada da, farklı fiyat uygulamalarının, tüketicilerin GD’li ve GD’siz mısır yağı satın alma olasılıklarına etkileri araştırılmıştır. Çalışmada 7 bölgeden 2 il seçilerek Türkiye genelinde anket yolu ile veriler toplanmıştır. Anketlerde GD’li ve GD’siz mısır yağı fiyatlarında artış simülasyonlarına gidilmiş ve tüketicilerin bu fiyat farklılaşması karsısında GD’li ve GD’siz mısır yağına olan tercihleri ortaya konmuştur. Bu araştırma, tüketicilerin GD’li ve GD’li olmayan ürünlerin fiyatlarındaki değişmeler karsısında nasıl bir tutum sergileyeceklerini irdeleyeceğinden dolayı özgün bir değer taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Genetiği değiştirilmiş organizmalar, genetiği değiştirilmiş gıdalar, mısır yağı, fiyat simülasyonu

Araştırmayı İndir

GD’li ve GD’siz Mısır Gevreğinde Fiyat Artış Simülasyonlarının Tüketici Satın Alma Olasılıklarına Etkileri

Yazar: Güneş Eren, Abdulbaki Bilgiç, Bahri Karlı, Levent Kaya, Abdulvahit Sayaslan, Gülşen Keskin, Cihat Günden
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tüketim Ekonomisi
Özet
Günümüzde ve özellikle 2009 yılının son çeyreğinde Tarım ve Köyisleri Bakanlığı’nın Türkiye Büyük Millet Meclisi’nden (TBMM) yasallaştırmış olduğu “ Gıda ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerinin İthalatı, İşlenmesi, İhracatı, Kontrol ve Denetimine Dair Yönetmenlik” çerçevesinde ülkemizde, kamuoyu tarafından yoğun bir şekilde tartışılmaktadır. Ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkelerde, tüketicilerin (haneleri) çoğunluğunun gelirlerinin büyük bir bölümünü gıda harcamalarına ayırdıkları düşünülürse, bir gıdanın GD ’li GD ’siz olma özelliği arasındaki fiyat farkının etkisi gıdayı tercih etmede büyük bir role sahip olacağı yadsınamaz. GD ’li ürünlerin, GD ’li olmayan ürünlere göre nispeten daha az maliyetle üretilmesi sonucu, düşük fiyatlar doğal olarak GD ’li ürünlere yansımaktadır. Ülkemizde kişilerin kendi gelirlerinin büyük bir bölümünü gıda harcamalarına ayırdığı düşünülürse, bu tip gıdaların satın alınması ile sağlayacağı mali fayda kayda değer bir özellik taşıyacaktır. Bu çalışmada mısır gevreğinin, GD ’li ve GD ’siz olduğu varsayımında bulunularak, bu ürünlerin fiyatlarındaki değişmenin tüketiciler üzerinde olan olası etkileri analiz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Genetiği değiştirilmiş organizmalar, genetiği değiştirilmiş gıdalar, mısır gevreği, tüketici, fiyat

Araştırmayı İndir