Aydın Yöresinde Zeytinyağı İşletmelerinin İhracat ve Ekonomik Performanslarının Belirlenmesi ve İhracata Yönelik Öneriler

Yazar: Göksel Armağan, Cemal Atıcı, Kezban Konak, Altuğ Özden
Yıl: 2006
Yayım Yeri: 7. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Antalya
Konu: Uluslararası Tarım ve Ticaret
Özet
Bu çalışmada Aydın bölgesindeki zeytinyağı işletmelerinin ekonomik ve ihracat performansları incelenmiştir. İncelenen işletmelerin büyük çoğunluğu küçük ölçekte zeytinyağı üreten işletmelerdir. Bu işletmeler teknolojiyi izleme ve ölçek ekonomilerinden yararlanabilecek üretim düzeyi açısından istenilen seviyeden oldukça uzaktır. Gerek üretim sürecinde gerekli hijyenik şartlara ve standartlara uyulmadığı ve gerekse üretim sonrasında oluşan atıkların yeterince arıtma sürecine tabi tutulmadan çevreye salındığı gözlenmiştir. İncelenen bu işletmelerin üretim yapılan itibariyle iç ve dış piyasalar açısından piyasada istenilen standartlara uygun, çevreye duyarlı ve AB sürecinde dış rekabete açık bir yapıda olmadıkları ve üyelik sürecinde oldukça fazla alanda sorun yaşayabilecekleri ortadadır. Bu sorunların giderilebilmesi için işletmelerin finansal kaynaklardan yararlanarak rekabet edebilir bir ölçek ekonomisine sahip olmaları ve işletmelerini standartlara uygun hale getirmeleri zorunludur. Ayrıca çevresel sorunlara neden olmamaları için etkin bir şekilde denetime tabi tutulmaları gerekmektedir. Dış pazarlarda rekabetçi konuma gelebilmeleri içinse dış pazarlar bulmayı kolaylaştırıcı, pazarlar konusunda bilgi sağlayıcı, teşviklerden etkin bir şekilde yararlanmayı sağlayıcı Sektörel Dış Ticaret Şirketleri (SDŞ) konusunda aydınlatılması ve bu tür bir yapılanmaya katılımları konusunda çaba gösterilmesi gerekmektedir. Bu şekilde bölgedeki işletmelerin verimli ve rekabet edebilir bir şekilde üretim yapabilmeleri sağlanabilir
Anahtar Kelimeler: Zeytinyağı, İhracat Potansiyeli, Sektörel Dış Ticaret Şirketi.

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarım ve Tarıma Dayalı Sanayi Ürünleri Dış Ticaretinde Yoğunlaşmanın Araştırması

Yazar: O. Orkan Özer, Altuğ Özden, Erdoğan Güneş
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal ve Tarıma Dayalı Sanayi
Özet
Ticari yoğunlaşma, iki ülke arasındaki ticari ilişkinin karşılaştırılmasına dayanır. Yoğunlaşma endekslerinde ise yoğunlaşma düzeyi nicel olarak belirlenir. Bu araştırmada amaç, Türkiye’nin tarım ve işlenmiş tarım ürünleri ihracat ile ithalatının diğer ülkelerle karşılaştırılması ve bu ticaretteki yoğunlaşmanın ortaya konulmasıdır. Araştırmada Ticaret Yoğunlaşma Endeksinin (Trade Intensity Index), ortaya konulmasında 81 ülkeye ait 2000-2010 arası dönemdeki 11 yıllık Dünya Ticaret Örgütü, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Türkiye İstatistik Kurumu Veri tabanlarından elde edilen verilerden yararlanılarak hesaplamalar yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Türkiye’nin tarım ve tarıma dayalı sanayi ürünleri dış ticareti ve dış ticaret ilişkisi içinde bulunduğu ülkeler/ülke grupları değerlendirilmiş ve Türkiye’nin özellikle komşuları ve Ortadoğu ülkeleriyle ticaret yoğunlaşması içinde olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Tarım Ürünleri, Dış Ticaret, İhracat, İthalat, Ticaret Yoğunlaşma Endeksi
Araştırmayı İndir

Etkinlik Ölçümünde Kullanılan Bir Bilgisayar Yazılımı: DEAP 2.1

Yazar: Altuğ Özden, Osman Orkan Özer, Gökhan Çınar
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Araştırma Yöntemleri
Özet
Veri Zarflama Analizi (VZA) literatürde en fazla kullanılan, parametrik olmayan, doğrusal programlama prensiplerine dayanan bir yöntemdir. Bu yöntem aynı girdileri kullanarak aynı çıktıları üreten ekonomik karar birimlerinin etkinliklerini karşılaştırmak üzere kullanılmaktadır. VZA analizinde kullanılan bir çok yazılım olmasına rağmen, DEAP 2.1 hem ücretsiz olması, hem hızlı olması, hem de kolay ulaşılabilmesi açısından daha fazla tercih edilmektedir. Yazılım ölçeğe göre sabit ve değişken getiri varsayımlarına ve girdi ya da çıktıya yönelik, VZA’ya dayalı çeşitli etkinlik ölçümleri yapabilmektedir. Bunun yanında Malmquist indeksi yardımıyla toplam faktör verimliliği gelişimini (TFVG) hesaplayabilmektedir.
Yazılımın kullanımı, kullanıcı ara yüzünün kullanım kolaylığı olmaması sebebiyle bir takım zorluklar içermektedir. Yazılım çıktıları da, tekst dosyası olmaları, grafiksel anlatımın olmaması ve EKB’leri karşılaştıran basit bir anlatımının olmaması sebebi ile anlaşılması zor ve yalnızca profesyonel kullanıcılara hitap edecek şekildedir.

Anahtar Kelimeler: Etkinlik, VZA, Yazılım, DEAP 2.1
Araştırmayı İndir

Türkiye Tarımında NUTS 1 Bölgeleri Açısından Etkinlik Karşılaştırması (2000-2010)

Yazar: Altuğ Özden, Göksel Armağan
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Çalışma 2000-2010 yılları arasındaki on yıllık süreyi kapsamaktadır. Bu süre içerisindeki Türkiye tarımındaki NUTS1 düzeyindeki bölgesel etkinlik farklılıklarını ve değişimini ortaya koyabilmek için Türkiye’deki on iki NUTS1 düzeyine ait verilerden yararlanılmıştır. Etkinlik değerlerinin hesaplanmasında Stokastik Sınırı Analizi (SSA) (Stochastic Frontier Analysis, SFA) kullanılmıştır.
Hesaplanan teknik etkinlik değerleri incelendiğinde tarımsal teknik etkinliği en yüksek olan bölgenin Ege Bölgesi olduğu (0.963), Akdeniz Bölgesinin de çok yakın bir değerle onu izlediği (0.943) görülmektedir. Teknik etkinliği en düşük olan bölge ise Doğu Karadeniz Bölgesidir (0.223). Ortalama teknik etkinlik değeri 0.507’dir. Y ıllara göre ortalamalara bakıldığında en düşük etkinlikle çalışılan yılın 2010 (0.496), en yüksek etkinlikle çalışılan yılın ise 2000 (0.517) yılı olduğu göze çarpmaktadır. Dikkat çekici bir diğer husus ise yıllık ortalamalar arasında fazla fark olmadığıdır. On yıllık süre zarfında bölgelerin tamamında etkinlik düşüşü yaşanmıştır. Genele bakıldığında tarımsal teknik etkinliğin %4 civarında azaldığı saptanmıştır. Bu değerlerin en belirgin göstergesi Ege ve Akdeniz Bölgelerinde %90’ın üzerinde etkin üretim yapıldığı, ancak diğer bölgelerde etkinliği arttırmak için çeşitli politikalara ihtiyaç duyulduğudur.

Anahtar Kelimeler: SSA, Etkinlik, Tarım, NUTS1, Türkiye
Araştırmayı İndir

Türkiye’de Kırsal ve Kentsel Yoksulluğun Karşılaştırılması (2002-2009)

Yazar: Göksel Armağan, Altuğ Özden, Şükran Peker
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Dünyanın ve ülkemizin de önde gelen problemlerinden biri kuşkusuz ki yoksulluktur. Yoksulluk, bireylerin sadece gelir düzeylerinin yetersizliği değil, aynı zamanda sağlık, eğitim, ulaştırma ve benzeri hizmetlerden mahrum olmaları anlamına gelmektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye’deki yoksulluğu kırsal ve kentsel açıdan karşılaştırmalı olarak ortaya koymaktır. Çalışmada 2002-2009 yılları arasında Yoksul Kişi Oranı İndeksi, Yoksulluk Açığı Oranı, Gini Katsayısı ve SEN İndeksi ölçütleri kullanılmıştır. Yoksulluk ölçütü hesaplamalarının sonuçlarına dayanarak Türkiye’de yoksulluğun kentlerde giderek azaldığını, kırsalda yaşanan yoksulluğun ise giderek artığını ifade edebiliriz. Sonuç olarak ülkemizde kırsal kesime daha az önem verildiğini, yoksullaşmanın bu kesimlerde giderek attığını söyleyebiliriz. Ancak unutulmamalıdır ki kırsalda yaşanan yoksulluk kentlere de dolaylı yoldan yansıyacaktır. Genel olarak kırsalda yoksulluğu besleyen faktörler ortadan kaldırılırsa, kırsal yoksulluğu azaltma ve ortadan kaldırmaya yönelik önemli adımlar atılmış olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, Sen İndeksi, Gini Katsayısı, Türkiye
Araştırmayı İndir

Aydın İlinde Süt İşleme Sanayinin Durumu

Yazar: Göksel Armağan Altuğ Özden Ayşe Deniz Çardak
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal ve Tarıma Dayalı Sanayi
Özet: Süt ve süt ürünleri sanayindeki teknolojik yapı incelendiğinde bu sektörün oldukla karakteristik bir yapıya sahip olduğu görülmektedir Gıda sanayinin diğer dallarında İşletmelerin teknolojik olanakları arasında önemli farklar bulunmamaktadır. İşletmeler genel olarak yüksek kapasiteli işletmelerdir. Oysa çok önemli bir sektör olan sütçülükte yelpaze “Kara Mandıra” diye tanımlanan ve birkaç kap-kacak ile üretim yapan mevsimlik gezgin mandıralar ve oldukça modem teknolojiye sahip olan işletmeler arasında açılım göstermektedir. Durum böyle olunca bu tür işletmelerin süt işleme kapasiteleri de günde birkaç yüz kilo ile 100-200 ton arasında değişmektedir. Süt ve süt ürünleri sanayinin yapısal özelliğinin sonucu olarak, kalite özellikleri birbirinden çok farklı ürünler tüketime sunulmaktadır. Kalite farklılığı olan ürünlerin aynı fiyatla piyasada satılabilmesi süt ve süt ürünleri sanayinde teknolojik gelişmeyi engellemektedir. Süt ürünleri üretiminde bölgeler bakımından yıllık kapasitesi 1000 ton ve üzeri işletmelerin %38.H ini oluşturan Ege Bölgesi birinci sırada yer almaktadır. Ege Bölgesindeki işletmelerin %5.3 üne sahip olan Aydın ilinde yıllık kapasitesi 1000 ton ve üzerindeki işletme sayısı 27’dir. Bu araştırmada Aydın ilinde faaliyet gösteren 33 adet kayıtlı süt ürünleri işletmesinin, süt alım bölgeleri, teknoloji kullanım durumları ve üretim durumları (içme sütü, peynir, tereyağ ve yoğurt) bakımından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Süt Sektörü, Süt İşleme Sanayi

Araştırmayı İndir

Avrupa Birliği ve Türkiye’de Süt Sektörü Verimliliklerinin Karşılaştırılması

Yazar: Göksel Armağan, Altuğ Özden
Yıl: 2004
Yayım Yeri: 6. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Uluslararası Tarım ve Ticaret
Özet: Verimlilik, en dar anlamıyla üretimde kullanılan faktörler ile üretim arasındaki ilişki olarak tanımlanabilir. Daha geniş anlamıyla düşünülürse verimlilik, üretim süreci sonucunda meydana gelen ırklıların ve bu çıktıları elde çimek amacıyla üretim süreci boyunca kullanılan girdilerin oranıdır Az gelişmiş ülkelerde üretim hacminin artırılması ve rekabet gücünün geliştirilmesi için verimliliği artırma metotları üzerinde önemle durulmaktadır Verimliliği sektörel bazda ele altp sorunların da sektörel olarak değerlendirilmesi en akılcı yoldur. Bu araştırmada Avrupa Birliği ne üye 25 ülkeden 17 si (Almanya. Avusturya. Çek Cumhuriyeti. Danimarka. Finlandiya. Fransa. Hollanda. İngiltere. İrlanda. İspanya. İsveç. İtalya, Macaristan. Polonya. Portekiz. Slovakya. Yunanistan) ile Türkiye’de süt sektörünün teknik ve ekonomik verimlilikleri 1992-2002 döneminde karşılaştırılmışım Büyük baş hayvan birimi başına düşen süt miktarı esas alınarak yapılan teknik verimlilik hesaplamalarında 1992 yılı itibariyle sırasıyla İsveç, Danimarka ve Finlandiya en yüksek verimlilik düzeyine sahip ülkelerdir. çıktıların ve girdilerin. 1992 yılında Türkiye’ye göre indekslenmesi ve diğer yılların “Fisher İdeal Miktar İndeksi” yardımıyla hesaplanmasıyla bulunan, ekonomik verimlilik düzeyleri karşılaştırıldığında, verimlilik artışı en yüksek ülkeler, topluluğa yeni üye olan Kuzey ülkeleridir (Slovakya, Polonya ve Çek Cumhuriyeti).

Anahtar Kelimeler: Süt Sektörü, Sektörel Verimlilik, Fisher İndeksi

Araştırmayı İndir

Avrupa Birliği Ülkelerinde Kırsal Kalkınma Göstergeleri (2007-2013)

Yazar: A. Özden, G. Armağan, Y. Barış Şimşek
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet
Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği politikalarının tasarlayıcısı ve koordinatörü, başka bir deyişle Avrupa Birliği’nin yürütme organıdır. Avrupa Komisyonu’nun kırsal kalkınma politikası, Ortak Tarım Politikasının temel taşlarından biridir. Kırsal alanlarda karşılaşılan zorlukların aşılmasında ve sürdürülebilir kalkınma konusunda katkıda bulunur. Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği (AB) Kırsal Kalkınma Politikası (2007-2013) çerçevesinde 2011, 2012 ve 2013 yıllarında AB ülkeleri için kırsal kalkınma raporları yayımlamıştır. Çalışmanın ana amacı bu raporlar doğrultusunda AB ülkelerini kırsal kalkınma göstergeleri açısından karşılaştırmak ve yararlanılabilir özet bilgiler sunmaktır. Göstergeler genel olarak, Kırsal Alanların Önemi, Kırsal Alanların Sosyo-Ekonomik Durumu, Sektörel Ekonomik Göstergeler, Çevre, Kırsal Alanlarda Yaşam Kalitesi ve LEADER yaklaşımı olmak üzere altı genel başlık altında incelenmektedir. Göstergeler genel olarak NUTS 1-2-3 düzeyleri ya da yeni düzenlemeye göre Kırsal-Yarı Kırsal-Kent bölgeleri açısından oluşturulmuştur. AB-27 için kırsal alanlarda genel olarak; genç nüfus azalmakta, 65 yaş üzeri nüfus artmaktadır. GSYH %0.4 oranında azalmış, AB-12 içinse %11 oranında artmıştır. En fazla artış Romanya’da (%28), en fazla azalma ise İrlanda’da (%13) görülmüştür. İşsizlik oranı %10 artmıştır. En fazla artış İspanya’da (%27) yaşanmıştır. Tarımsal arazi kullanımında ve çiftlik yapılarında gözle görülür bir değişiklik olmamıştır. Çiftlik yöneticilerinin %71’i yalnızca pratik deneyime sahip olup herhangi bir tarımsal eğitim almamıştır. En fazla tarım işletmesi Romanya’da bulunmakta ve bu işletmelerin çoğunluğu küçük ölçekli işletmelerden oluşmaktadır. İşgücü verimliliğinin en yüksek olduğu ülke Danimarka’dır.

Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği (AB), Avrupa Komisyonu, Göstergeler, Kırsal Kalkınma, Ortak Tarım Politikası (OTP)

Araştırmayı İndir

Bolu Ovası Sulama Birliğinin Yapısı, Sorunları Ve Üyelerin Sulama Ücretleriyle İlgili Görüşleri

Yazar: Murat Cankurt , Altuğ Özden , Sıdıka Bozkıran , Aysun Aydoğan
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Örgütlenme
Özet
Günümüzde en önemli kıt kaynaklardan biri olan suyun, tarımsal alanda kullanılan büyük kısmının yönetimini, dağıtımını ve korunmasını sağlayan örgüt sulama birlikleridir. Bu çalışmanın temel amacı Bolu Ovası Sulama Birliğinin yapısının ortaya konulması ve üyelerin sulama ücretleriyle ilgili görüşlerinin belirlenmesidir. Çalışmanın ana materyali Bolu Ovası Sulama Birliği üyeleriyle yapılan 82 anketten elde edilen verilerdir. Yapılan araştırmada, üreticiler hakkında genel bilgilere, işletme hakkında genel bilgilere ve birlikle ilgili bilgilere değinilmiştir. Araştırma sonucunda, üreticilerin ortalama yaşının yüksek, eğitim seviyesinin düşük, işletmelerin genelde küçük aile işletmeciliği olduğu, pompaj sistemi sayesinde suyun ulaşamadığı, yüksekte bulunan alanlara basınçla su iletildiği ve 22 bin dekar alana su istihdam edildiği, sulama birliğinde birlik başkanı, yönetim kurulu, denetim kurulu, meclis üyeleri, birlik müdürü, tahsildar ve bunun yanında geçici işçilerin görev aldığı, sulama ücretlerinin üreticilerin geneli tarafından yüksek bulunduğu, görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Su, sulama birliği, Bolu Ovası, sulama ücreti

Araştırmayı İndir

Etkinlik Ölçümünde Kullanılan Bir Bilgisayar Programı: Frontier V4.1

Yazar: Altuğ Özden , Murat Cankurt
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Diğer
Özet
Stokastik Sınır Analizi, Ekonomik Karar Birimlerinin etkinliklerini belirlemeye yarayan parametrik bir yöntemdir. Yöntem çözümlerini gerçekleştiren birçok bilgisayar programı olmasına rağmen, Frontier V4.1 avantajlarından dolayı oldukça sık kullanılmaktadır. Ancak programın karmaşık bir ara yüze sahip olması, Tarım Ekonomistleri tarafından da sıklıkla kullanılan bu program için detaylı bir anlatımı gerekli kılmaktadır. Çalışmanın Tarım Ekonomistlerine ve diğer kullanıcılara faydalı olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Etkinlik, bilgisayar programı, stokastik sınır analizi, yazılım.

Araştırmayı İndir