Adıyaman İlinde Tarımsal Yayımı Geliştirme Projesinin Durum Analizi

Yazar: Şeyda İpekçioğlu, Tali Molis, Ahmet Çıkman, Yasemin Vurarak
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Yayım ve Haberleşme
Özet
Gelişmekte olan ülkelerin pek çoğunda tarım sektörü bugün ekonominin önemli bir sektörü olma özelliğini korumaktadır. Hatta bu ülkeler için yapılan bazı değerlendirmelerde, bunların ekonomilerinin gelişebilmesinin önemli ölçüde tarım sektörünün gelişmesine bağlı olduğu belirtilmektedir. Tarımsal kalkınmada yeni tarım tekniklerinin doğru kullanımının sağlanarak, kaynakların etkin kullanılarak ve yaygınlaştırılarak tarımsal üretimin arttırılmasında yayım önemli bir etkendir. Buna göre yayım üretim faktörü olarak insan kaynağının gelişimini sağlayarak, yeni teknolojilerin etkin kullanımında çok önemli bir rol oynamaktadır. Dolayısıyla yayım kırsal alan ve tarım sektörüne müdahale etmede kullanılan önemli bir politik araç durumundadır.
Bu çalışma, TAR – GEL projesi kapsamında görev alan tarım danışmanlarının projenin amaçlarına ne kadar uygun faaliyette bulunduklarını, kendilerine yüklenen görevleri ne ölçüde yerine getirdiklerini, üreticilerin TAR -GEL projesi hakkındaki görüş ve düşüncelerini ortaya koyabilmek ve TAR – GEL projesinin işlevselliğinin daha da arttırılabilmesi amacıyla görüş ve önerilerde bulunmak amacıyla yapılmıştır.
Araştırmada 13 tarım danışmanı ve danışmanların çalıştıkları merkez köyler ile çalışma bölgesine giren köylerden seçilen 40 üretici ile anket çalışması yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tarımsal Yayım, Tarım Danışmanları, Durum Analizi.
Araştırmayı İndir

Şanlıurfa’da Yatırım Yapılabilecek Tarımsal Sektörler Üzerine Bir Araştırma

Yazar: Tali Monis, Ahmet Çıkman, Şeyda İpekçioğlu, Veli Değirmenci, M. Sami Bayraktar
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Şanlıurfa’nın ekonomik yapısı ağırlıklı olarak tarım sektörüne dayanmaktadır. Dünyada tarımın ilk uygulandığı topraklar üzerinde yer alan kent, binlerce yıllık bir geçmişe dayanan büyük tarım potansiyeli ve deneyimini, 2012 itibariyle iki katına çıkacak olan sulanabilir alanlarıyla daha da geliştirme imkânına kavuşuyor. Bu sayede, bu bereketli topraklardan elde edilen ürün yelpazesi ve miktarının da aynı oranda büyümesi öngörülüyor. Bu durumun, gıda işleme sektörüne yapılacak yatırımların artışının yanı sıra, tarımsal ve taze ürünlerin üretilmesi alanına da daha fazla yatırım yapılabilmesine imkân sağlıyor. Bölgede tarımın gelişmesi ve yaygınlaşmasına paralel olarak gıda işleme ve tarıma dayalı sanayi ile tarımla doğrudan bağlantılı alt sektörlerin de büyümesine ve yeni iş alanlarının açılmasına da katkı sağlayacağı düşünülüyor. Ülke genelindeki Antepfıstığı ağaç varlığının % 55’i Şanlıurfa’dadır. Yıllık yaklaşık 40 bin ton Antepfıstığı üretim ile Şanlıurfa’nın önemi büyüktür. Aynı şekilde ülke genelinde üretilen pamuğun % 30’unun üretim merkezi konumunda olan Şanlıurfa’nın, tarımsal alandaki yeni yatırımlara paralel olarak bu oranı iki katına çıkarması, ve böylece önemli bir pamuk üreticisi olmaya devam ederek tekstil ve hazır giyim sektöründe de yeni iş alanları ve istihdam olanakları yaratması da bekleniyor. Sulama imkânlarının artmasının yanı sıra, bölge, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı bakımından da cazip bir konuma geliyor. Siverek ve Hilvan ilçelerimizde küçük ve büyükbaş hayvan yetiştiriciliğine uygun bölgelerdir. Aynı şekilde bölgede bitki deseninin çeşitlenmesi ile arıcılık alanında da bir canlılık söz konusudur. İlimizin sürekli artan tarım potansiyeli yatırımlar açısından parlak bir gelecek vaat etmektedir.
Bu çalışmada, Şanlıurfa’nın tarımsal üretimi ortaya konulmuş, yatırım yapılabilecek tarımsal sektörler belirlenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler:GAP Bölgesi, Yatınm,Tarımsal Sektörler
Araştırmayı İndir

Gap Bölgesinde Biber’in 2000-2010 Yılları Arasındaki Üretim Girdi ve Maliyetindeki Değişimler

Yazar: Ahmet Çıkman, Tali Monis
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Bu araştırma GAP Bölgesinde 2000-2010 yılları arasında üretilen biberin üretiminin karlılık düzeyini ortaya koymak için yapılmıştır.
Biber 40-50 yıl öncesine kadar sadece açıkta tarlada yetiştirilen, yazlık bir sebze idi. Daha sonra, örtü altı yetiştiriciliğinin bir numaralı sebzelerinden biri olunca, bütün yıl yetiştirilen ve tüketime giren bir sebze olmuştur. Bu bakımdan da ekonomik değeri oldukça artmıştır.
Biber, Türk ekonomisine sanayi yönünden de katkıda bulunur. Çünkü turşu, salça, toz biber, biber suyu sanayii her geçen gün daha çok gelişmektedir. Taze biber ihracatı yanında, biberin turşu, salça, biber suyu ve toz biber gibi sanayi ürünleri de yavaş yavaş ihraç edilmeye başlamıştır. İhraç edilen taze biber ve sanayi mamulleri miktarı yıllara göre değişir ve 50-200 bin ton arasında oynama gösterir. İhracat yaptığımız ülkeler arasında Avusturya, Almanya, İngiltere, İsviçre, Suriye, Lübnan, Suudi Arabistan bulunur.
Araştırma, 2000-2010 yılları arasında her üretim sezonu GAP Bölgesi Biber üretim alanları gezilerek, gayeli örnekleme yöntemine göre biber üretimi yapan belli sayıdaki işletmelerde yüz yüze anket çalışması yapılmak suretiyle yıllar itibariyle biber üretim girdi ve maliyeti hesaplanmıştır. Biber üretiminin karlılığı incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: GAP Bölgesi, Maliyet, Biber
Araştırmayı İndir

Şanlıurfa’da Hayvancılığın Başlıca Sorunları, Çözüm Önerileri ve Et Fiyatı Oluşumunu Etkileyen Faktörler

Yazar: Tali Monis, Ahmet Çıkman, Hüseyin Arslan, Şeyda İpekçioğlu
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Pazarlama
Özet
İnsanların büyümesi, günlük yaşamlarını sürdürebilmeleri için temel besin maddelerine ihtiyaçları vardır. Karbonhidratlar, proteinler, yağlar, mineraller, vitaminler ve su temel besin maddelerini oluşturmaktadır. Yaşam için temel besin maddelerinden hayvansal ürünler oldukça önemli yer tutmaktadır. Dengeli bir beslenme için günlük ihtiyaç olan protein ihtiyacının yarısı hayvansal kökenli besin maddelerinden karşılandığı bir gerçektir.
Hayvansal ürünler bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de artan nüfusun dengeli beslenmesinde ve sanayinin bir çok alanında hammadde olarak önemli bir yer tutmaktadır. Bununla birlikte hayvancılık sektörü diğer sektörlerden farklı olarak bir çok sektörün hammadde ihtiyacını karşıladığı için ülke ekonomisine katkı sağlamakla birlikte, ülkenin sosyal sorunlarına da çözüm getirmektedir (Anonim,2009).
Gelişmiş ülkelerin tarım ve hayvancılık sektörlerine vermiş oldukları önemden dolayı dünyada ihracatçı konumda yerlerini almışlardır. Bu ülkeler akılcı ve ekonomik politikalar uygulamak suretiyle bunu başarmışlardır. Ülkemiz coğrafi özellikleri bakımından her türlü hayvansal ürün üretimi için uygun ortam ve oldukça önemli sayılabilecek bir potansiyele sahiptir.1980 yılına kadar ülkemiz bu potansiyelini iyi değerlendirmiş ancak 1980’den sonra uygulanan yanlış tarım politikaları sonucu sektörde sıkıntılar başlamış, bunun sonucunda günümüzde hayvan varlığında ciddi anlamda bir azalma yaşanmıştır. Bu sektörde üretimin azalması fiyat yükselmesine neden olmuştur (Anonim,2009).
Bu çalışmada 2010 yılında Şanlıurfa’da büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık yapan işletmeler, kesimhaneler ve yem sanayi yetkilileri ile birebir görüşülerek hayvancılık alanında yaşanan başlıca sorunlar ve çözüm olanakları ile et fiyatları oluşumunu etkileyen faktörler belirlenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Şanlıurfa, Hayvancılık, Et Fiyatı
Araştırmayı İndir

Gap Bölgesi’nde Mercimek Üretim Maliyetinin Tespiti Üzerine Bir Araştırma

Yazar: Ahmet Çıkman, Tali Monis, Şeyda İpekçioğlu
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Yemeklik tane baklagiller içerisinde yer alan mercimek, içerdiği protein oranının yüksek olması nedeniyle insan beslenmesinde önemli bir yere sahiptir. Kurak bölgelerde ekim nöbetine girerek hem üreticiye hem de ülke ekonomisine ek gelir sağlamaktadır. Kışlık ve yazlık ekime uygun mercimek çeşitleri bulunmaktadır(Süzer-2014). Bu çalışma: GAP Bölgesi mercimek yetiştiriciliğinin üretim maliyetini ortaya koymak için yapılmıştır. GAP Bölgesi mercimek üretim alanları gezilerek, gayeli örnekleme yöntemine göre mercimek üretimi yapan belli sayıdaki işletmede yüzyüze anket çalışması yapılmış, yerli ve yabancı literatürler ile kamu kurum ve kuruluşlarından elde edilen verilerden de yararlanılarak mercimek üretim girdi ve maliyeti hesaplanmıştır. Mercimek üretiminin karlılığı incelenmiştir. GAP Bölgesi’nde mercimek üretimi yapan işletmelerde uygulanan anket verileri 2014 üretim yılını kapsamaktadır. Mercimek yetiştiriciliği yapılan işletmelerde toprak işleme ve ekim için 41,61 TL/da, bakım işleri için 11,44 TL/da, hasat işleri için 62,69 TL/da, çeşitli giderler (tohum, ilaç, gübre vb.) için 46,90 TL/da, ortak giderler (sermaye faizi, yönetim gideri vb.) için 54,19 TL/da toplam masraf yapılmıştır. Gayri safi üretim (brüt) değeri olarak mercimek üretiminden 308,75 TL/da gelir elde edilmiştir. Üretim maliyeti 216,83 TL/da, dekara net gelir 91,92 TL/da olarak (devletçe verilen destekler dikkate alınmamış) hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Mercimek, üretim maliyeti, GAP bölgesi

Araştırmayı İndir

GAP Bölgesinde Sulanan Alanlarda Buğdayın 2000-2009 Yılları Arasındaki Üretim Girdi Ve Maliyetindeki Değişimler

Yazar: Tali Monis, Ahmet Çıkman, Şeyda İpekçioğlu
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
GAP Bölgesi toplam arazi miktarı 7 541 000 ha. dır. Bu alanın 3 290 575 ha.’ında tarla tarımı yapılmaktadır (TUİK-2006). GAP Bölgesi tarla tarımı için yeterli arazi miktarına sahiptir. İnsan beslenmesindeki temel besinlerin ham maddesi olması açısından, Dünya’ da ve Türkiye’de buğday tarımı diğer tarımsal ürünlere oranla önemlilik arz etmektedir. Özellikle ülkemizde buğday ve buğdaydan yapılan gıda maddeleri tüketiminin birinci sırayı alması nedeniyle bu önemlilik daha da artmaktadır. Son on yılda dünya buğday verimi 2449-2750 kg/ha arasında gerçekleşirken, Türkiye buğday verimi 1787-2235 kg/ha ile dünya veriminin altında kalmıştır (Kün ve ark. 2004). Türkiye’de genel tarım alanlarının yaklaşık olarak %35’inde buğday üretimi yapılmaktadır (DİE 2005). Türkiye’de iç ve dış pazar isteklerine uygun buğday üretimi yapılan bölgeler İç Anadolu ve Güney Doğu Anadolu bölgeleridir. Araştırma, 2000-2009 yılları arasında her üretim sezonu GAP Bölgesinde sulu alanlarda buğday üretim alanları gezilerek, buğday üretimi yapan belli sayıdaki işletmede yüzyüze anket çalışması yapılmak suretiyle yıllar itibariyle buğdayın üretim girdi ve maliyeti hesaplanmış, devletçe buğdaya verilen desteklemeler irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: GAP Bölgesi, buğday, maliyet

Araştırmayı İndir

Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Bitkisel Ürün Sigortası Yaptıran Üreticilerin Mevcut Durumu

Yazar: Şeyda İpekçioğlu, Tamer Işgın, Tali Monis, Gamze Saner, Ahmet Çıkman
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Gelişmiş ülkelerin yıllar önce başlatmış oldukları “Tarımda Risk Yönetim Teknikleri” uygulamaları ve alt yapı çalışmaları sonucu “doğa” olayları büyük ölçüde “afet” olmaktan çıkarılmıştır. Bu ülkeler kendi doğal, sosyal, temel ekonomik yapılarıyla tarım politikaları dikkate alınarak bilinçlendirilmiş tarımsal ürün sigorta sistemlerini kurmuşlar ve böylece üreticilerinin çok az bir masrafla zararlarını karşılayarak muhtaç oldukları ekonomik ve sosyal güvenceye kavuşmalarını sağlamışlardır. Araştırma alanı Şanlıurfa, Diyarbakır ve Adıyaman illerini içermektedir. Araştırmanın amacına bağlı olarak tarım sigortaları havuzu verilerinden bitkisel ürün sigortası yapılan köyler belirlenmiştir. Bu köylerde bitkisel ürün sigortası yaptıran toplam 130 üretici ile anket yapılmıştır. Adıyaman’da 25, Diyarbakır’da 60 ve Şanlıurfa’da ise 45 üretici ile yüzyüze görüşme yapılmıştır. Bu sayıya istinaden aynı sayıda tarım sigortası yaptırmayan üreticiler ile anket yapılmıştır. Toplam 260 üretici ile yüzyüze görüşülmüştür. Araştırmada incelenen işletmelerden %50’si 6 yıldan fazla sürede, %27’si 3-5 yıl arası ve %22’ si ise 0-2 yıl arasında sigorta yaptırdıklarını belirtmişlerdir. Görüşme yapılan üreticilerin %100’ü paket 1 olarak belirtilen “Tüm Bitkisel Ürünler için Dolu + Fırtına, Hortum, Yangın, Deprem ve Heyelan Risklerinin Neden Olduğu Miktar Kaybı” sigorta kapsamını tercih etmektedirler. Tarımsal ürün sigortası yaptıran işletmeler en fazla buğday, arpa ve mercimek üretimi için sürekli sigorta yaptırmaktadırlar. Ürün sigortası yaptıran üreticilerin %50’si gibi önemli bir bölümü geçmişte kendinin zararla karşılaşması sonucu, %13’ü devlet desteğinin olması, nedeniyle sigorta yaptırdıklarını belirtmişlerdir. İşletmecilerin tarım sigortası konusunda haberdar olma durumu incelendiğinde Diyarbakır (%63) ilk sırayı alırken, bu ili Şanlıurfa(%47) ve Adıyaman(%20) izlemektedir. Bilgilendirme toplantılarında tarım kredi kooperatiflerinin de rolü büyüktür.
Anahtar Kelimeler: bitkisel ürün sigortası, risk yönetimi, GAP

Araştırmayı İndir

GAP Bölgesinde Pamuğun 2000-2009 Yılları Arasındaki Üretim Girdi Ve Maliyetindeki Değişimler

Yazar: Ahmet Çıkman, Tali Monis
Yıl: 2010
Yayım Yeri: 9. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
GAP Bölgesi toplam arazi miktarı 7 541 000 ha. dır. Bu alanın 3 290 575 ha.’ında tarla tarımı yapılmaktadır (TUİK-2006). GAP Bölgesi tarla tarımı için yeterli arazi miktarına sahiptir. Ülkemiz de pamuk üç önemli bölgede üretilmektedir. Bunlar Ege, Çukurova ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleridir. İlk üç bölgede pamuk tarımının geçmişi oldukça eski olmasına rağmen pamuk ekim alanları daralmakta GAP Bölgesi’nde ise sulama olanaklarının gelişmesi ile üretim alanları artış göstermektedir. Pamuk, tekstilden barut ve film malzemesi yapımına kadar yaklaşık 50 civarında sanayi kolunun ham maddesini oluşturan önemli tarımsal ürünlerden birisi olup, lifi ile tekstil, çiğidi ile insan ve hayvan beslenmesinde önemli bir üründür. Sektör özellikle katma değer, istihdam, yatırım ve ihracat açısından Türkiye ekonomisine önemli katkılar sağlamaktadır. Araştırma, 2000-2009 yılları arasında her üretim sezonu GAP Bölgesi pamuk üretim alanları gezilerek, pamuk üretimi yapan belli sayıdaki işletmelerde yüz yüze anket çalışması yapılmak suretiyle yıllar itibariyle pamuğun üretim girdi ve maliyeti hesaplanmış, devletçe pamuğa verilen desteklemeler irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: GAP Bölgesi, pamuk, maliyet

Araştırmayı İndir