Avrupa Birliği Meyve-Sebze Ortak Piyasa Düzeni Kapsamında Türkiye’de Kavun ve Karpuz’daki Fiyat Oynaklığı

Yazar: Gülistan Erdal, Hilmi Erdal, Zafer Gürler, Adnan Çiçek
Yıl: 2006
Yayım Yeri: 7. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Antalya
Konu: Tarımsal Pazarlama
Özet
Avrupa Birliği’nde, Ortak Tarım Politikası çerçevesinde oluşturulan Ortak Piyasa Düzeni ile tarımsal ürünlerin üretimi, desteklenmedi ve dış ticaretine ilişkin politikalar yürütülmektedir 1962 yılında oluşturulan meyve sebze ortak piyasa düzeni içerisinde kavun ve karpuz, Türkiye’deki üretim hacmi bakımından oldukça dikkat çekicidir. Türkiye kavun ve karpuz üretiminde Avrupa Birliği içerisinde ilk sırada yer almaktadır. Ancak bu ürünlerde, Avrupa Birliği ne tam üyelik sürecinde ortak piyasa düzenine uyumu açısından yapılması gereken önemli politika çalışmalarına ihtiyaç vardır. Türkiye’de kavun ve karpuz fiyatları serbest piyasa koşullarında oluşmakta, ürün arzına göre fiyatlarda önemli düzeyde oynaklık görülmektedir. Diğer yandan her iki ürün de mevsimsel etkilere oldukça fazla duyarlıdır. Tüm bunlarla birlikte kavun ve karpuz da herhangi bir üretici örgütü bulunmamaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye’de önemli bir üretim hacmine sahip kavun ve karpuzun fiyat dalgalanmalarını araştırmak, fiyatların duyarlılığım gözlemlemek ve Ortak Piyasa Düzenine uyum sürecinde fırsat ve sorunları ortaya koymaktır. Çalışmada her iki ürün için Ocak 1994 başlangıç!) Aralık 2004 bitişli toplam 132 adet veri seti oluşturulmuştur. Fiyat serilerinin mevsimsel etkilerden arındırılmasında TRAMO/SBATS programından yararlanılmıştır. Diğer taraftan kavun ve karpuz fiyatları değişim belirsizliğine ait fiyat değişim serilerinin elde edilmesinde GARCH (1,1) modeli kullanılmıştır. Model sonuçlarına göre, kavun ve karpuz fiyatlarının önemli dalgalanmalar gösterdiği, bu dalgalanmaların ortaya çıkardığı etkilerin uzun süreli olduğu ve bu etkilerin kısa döneme göre daha güçlü olduğu belirlenmiştir. Sonuçta Türkiye’nin kavun ve karpuz üretiminde Avrupa Birliği karşısındaki avantajım iyi değerlendirebilmesi ve Ortak Piyasa Düzenine uyum sağlaması açısından, öncelikle kavun ve karpuzda üretici birliklerinin oluşturulması, bu birlikler vasıtasıyla Ortak Piyasa Düzeninin ortaya koyduğu standartların sağlanması yönünde çalışmalar yapılması ve bu ürünlerin planlı bir üretim sistemine dayandırılması gerektiği vurgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ortak Piyasa Düzeni, Kavun, Karpuz, GARCH, Fiyat Oynaklığı

Araştırmayı İndir

Türkiye’de Nüfus Ve Yoksulluk Arasındaki Analitik İlişki

Yazar: Adnan Çiçek, Merve Özkan, Bekir Ayyıldız, Esra Gürel, H.Gökhan Doğan
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Çalışmada, nüfus ve yoksulluk arasındaki ilişkiler makro perspektiften ele alınmıştır Bu kapsamda, İnsani Gelişme İndeksinden yola çıkılarak, gelir dağılımı, eğitim, yaşam standardı, istihdam ve sağlık göstergeleri analize konu edilmiştir.
2011 yılında Türkiye’nin İnsani Gelişim İndeksi 0.699 olarak hesaplanmıştır. Kişi başına GSMH ise 12.246 dolardır. İnsani gelişmişliğin göstergesi olarak gelir önemli bir faktör olsa da tek başına yeterli değildir. Çalışma mutlak yoksulluk, nispi yoksulluk ve gelir yoksulluğunu açıklayarak yoksulluk kavramının boyutlarını ortaya koymaktadır.
Türkiye’de fertlerin yaklaşık % 0.48’i (339 bin kişi) sadece gıda harcamalarını içeren açlık sınırının, % 18.08’i (12 milyon 751 bin kişi) ise gıda ve gıda dışı harcamaları içeren yoksulluk sınırının altında yaşadığı dikkate alınırsa, çalışmanın önemi yadsınamazdır. Türkiye’de ailelerin en yoksul %20’lik kesimi, nüfusun ise %17.5’lik bölümünü oluşturan 12.7 milyon kişi gıda ve gıda dışı yoksulluğa maruz kalmaktadır.
Kırsal alandaki nüfus kentsel alandaki nüfusa göre yoksulluğu daha fazla hissetmektedir. Yoksulluk gelir kaynaklarının ve meslek çeşitliliğinin sınırlı olduğu kırsal alanda daha da ön plana çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Nüfus, İnsani Gelişmişlik Endeksi, Yoksulluk
Araştırmayı İndir

Türkiye ve Dünyada Enerji Tüketimi ve Gelişmişliğin Analitik Olarak İncelenmesi

Yazar: B. Ayyıldız, İ. Emiroğlu, A. Z. Gürler, H. G. Doğan, A. Çiçek
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet
Modern enerjinin bir temsilcisi olarak, enerji tüketiminin seviyesi bir ülkenin gelişmişlik düzeyinin değerlendirme kriteri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışma, enerji tüketimi ve insan gelişimi arasındaki nedensellik analizleri ve enerji tüketiminin değişen bir trendi değerlendirilmektedir. Çalışmada modeller gelire göre 50 ülke için dört gruba bölünmüş ve 1990-2012 yılları arası veriler korelasyon analizine dahil edilmiştir. İnsani gelişme göstergeleri için, kişi başına düşen GSYİH, tüketim harcamaları , şehirleşme oranı ve doğumda yaşam beklentisi seçilmiştir. Sonuçlara göre gelir arttıkça, GSYİH ve tüketim harcamaları artmaktadır. Ülkelerin bu değişkenlere gelecekteki durumunu görmek için zaman serilerine 5 yıllık trend analizleri yapılmıştır. 4 gruba ayrılan ülkelerin sonuçları Türkiye ile karşılaştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Enerji Tüketimi, Beşeri Gelişmişlik Düzeyi, Kolerasyon analizi

Araştırmayı İndir

Türkiye ve Dünyada Enerji Tüketimi ve Gelişmişliğin Analitik Olarak İncelenmesi

 

Yazar: B. Ayyıldız, İ. Emiroğlu, A. Z. Gürler, H. G. Doğan, A. Çiçek
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet
Modern enerjinin bir temsilcisi olarak, enerji tüketiminin seviyesi bir ülkenin gelişmişlik düzeyinin değerlendirme kriteri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışma, enerji tüketimi ve insan gelişimi arasındaki nedensellik analizleri ve enerji tüketiminin değişen bir trendi değerlendirilmektedir. Çalışmada modeller gelire göre 50 ülke için dört gruba bölünmüş ve 1990-2012 yılları arası veriler korelasyon analizine dahil edilmiştir. İnsani gelişme göstergeleri için, kişi başına düşen GSYİH, tüketim harcamaları, şehirleşme oranı ve doğumda yaşam beklentisi seçilmiştir. Sonuçlara göre gelir arttıkça, GSYİH ve tüketim harcamaları artmaktadır. Ülkelerin bu değişkenlere gelecekteki durumunu görmek için zaman serilerine 5 yıllık trend analizleri yapılmıştır. 4 gruba ayrılan ülkelerin sonuçları Türkiye ile karşılaştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Enerji Tüketimi, Beşeri Gelişmişlik Düzeyi, Kolerasyon analizi

Araştırmayı İndir

Büyükşehir Yasasının Tarımsal Alt Yapıya Olası Etkileri

Yazar: Merve Ayyıldız, Adnan Çiçek, Esra Gürel, Gülistan Erdal
Yıl: 2016
Yayım Yeri: 12. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarım Hukuku
Özet
Büyükşehir yasası ile birlikte büyükşehirlerin mücavir alan sınırı il sınırına çekilmiştir. Kırsal alana hizmet götürme yetkisi il özel idarelerinin kapatılması ile belediyelere devredilmiştir. Yasa, genel belediyecilik hizmetleri yanında her türlü tarımsal hizmetin belediyelerce yürütülmesini öngörmektedir. Bu bağlamda, tarımsal kalkınma açısından önemli olan birçok hizmet 2014 yılından sonra belediyelerce yürütülmek durumundadır. Bu yeni durum karşısında tarımsal hizmetlere ilişkin herhangi bir alt yapısı olmayan belediyelerin ne kadar etkili hizmet verebileceği bilinmemektedir. Bu çalışmada, tarımsal alt yapı hizmetlerinin belediyelerce yürütülmesinin olası etkileri incelenmeye çalışılmış ve çözüm önerileri tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Büyükşehir yasası, tarımsal alt yapı hizmetleri, kırsal alan

Araştırmayı İndir

AB Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma(IPARD) Programının Tokat İli Bazında Olası Etkileri

Yazar: A.Zafer Gürler, Mustafa Yücel, Gülistan Erdal, Adnan Çiçek
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Avrupa Birliği (AB), aday ve potansiyel aday ülkelere destek olmak amacıyla, Katılım Öncesi Yardım Aracı (Instrument for Pre- Accession Assistance- IPA) Kırsal Kalkınma bileşeni (IPA Rural Development- IPARD) kapsamında Avrupa Birliği’nin Ortak Tarım Politikası, Kırsal kalkınma Politikası ve ilgili politikaların uygulanması ve yönetimi için uyum hazırlıklarını ve bu kapsamda politika geliştirilmesini desteklemektedir. IPARD programının uygulanmasında Türkiye’de 42 il, ilk fazda 11 önlem ve alt-önlem başlığı altında seçilmiş olup bu illerden biri olan Tokat ili 10 önlem ve alt-önlem altında desteklenecektir. Bu çalışmada Tokat ilinin IPARD programından yararlanma potansiyeli, bu programa katılım eğilimleri ve ortaya çıkan engeller ile Tokat tarımı ve kırsal alandaki nüfusun üzerine etkileri incelenmiş olup bu süreçte nasıl hareket edilmesi gerektiğine dair önerilere de yer verilmektedir.

Anahtar Kelimeler: IPA, IPARD Programı, AB, Tokat
Araştırmayı İndir

Türkiye’de Tarımsal Üreticilerin Yoksullaşma Düzeyinin Fiyat Analizi Yoluyla Belirlenmesi

Yazar: Aslan Zafer Gürler, Güngör Karakaş, Hilmi Erdal, Gülistan Erdal, Adnan Çiçek
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarım ve Gıda Politikası
Özet
Bu çalışmada, bazı tarım ürünleri fiyatlarının analizi amacıyla, Türkiye’de toplam tarımsal ürünler içerisinde önemli paya sahip olan 3 ana ürün grubu seçilmiştir. Bunlar; tahıl grubunu temsilen buğday, yağlı tohumlardan ayçiçeği ve endüstriyel bitkiler grubundan şekerpancarıdır. Seçilen ürünlerin reel ve cari fiyatları karşılaştırılarak, üreticinin gelir kaybı olup olmadığı tartışılmıştır. Çalışma dönemi 1987- 2010 yıllarını kapsamaktadır. Söz konusu süreç, 3 alt döneme ayrılarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Öte yandan, çalışma döneminde; tarımsal ürünlerin üretim, ekiliş alanı ve verimleri de değerlendirmeye dâhil edilmiştir.
Sonuç olarak; ele alınan dönem içinde ürünlerin cari fiyatlarında sürekli bir artış gözlenmiştir. Bu karşın, ürün reel fiyatları çalışma dönemi boyunca aynı trendi göstermemiştir. Öte yandan, bu ürünlerin üretim alanlarının azalması karşısında verim artışı saptanmıştır. Bu durumun, entansif tarım uygulamalarından kaynaklanmakta olduğu söylenebilir. Verim artışı çiftçi gelirlerini ele alınan 3 dönemde farklı şekilde etkilemiştir. Araştırma verilerine dayanarak, genelde son 24 yıl içinde çiftçilerin eline geçen cari fiyatlarla, reel fiyatlar arasındaki makasın açıldığı görülmektedir. İlk süreçte fiyat makasının çok açık olması, ikinci süreçte aralığın giderek daraldığı, son süreçte ise makasın kapanma trendi taşıdığı hesaplamalarla ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Fiyat Politikası, Yoksullaşma, Reel Fiyat.
Araştırmayı İndir

Arazi Toplulaştırılmasının Sosyo-Ekonomik Yararları Ve Bitkisel Üretim Değeri Üzerine Etkisinin Fonksiyonel Analizi

Yazar: Adnan Çiçek
Yıl: 1996
Yayım Yeri: 2.Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Diğer

Araştırmayı İndir

Tokat İlinde Gıda Sanayi İşletmelerinin Çevreye Yönelik Davranışlarının Belirlenmesi Üzerine Araştırma

Yazar: Hilmi Erdal, Gülistan Erdal, Kemal Esengün, Adnan Çiçek
Yıl: 2008
Yayım Yeri: 8. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Bu çalışmada Tokat ili merkez ilçede gıda sanayinde faaliyet gösteren işletmelerin, çevreye yönelik davranışları incelenmiştir. Bunun için İşletmelerin, üretim faaliyetlerinde ortaya çıkabilecek, hava kirliliği, su kirliliği, çevreye olumsuz etki yapan katı ve sıvı atıklar vb. olumsuzluklara karşı tutumları test edilmiştir. Çalışmada kullanılan veriler, Tokat merkez ilçede faaliyet gösteren işletmelerden anket yoluyla yüz yüze görüşme tekniği ile sağlanmıştır. Veriler basit yüzde hesaplarıyla yorumlanmıştır. Bazı sonuçlarla ilgili Ki kare testi yapılmış fakat sonuçlar anlamsız çıkmıştır. Anket sonuçlarına göre araştırma bölgesinde gıda sanayi işletmelerinin, çevre konusunda yeterli bilinç düzeyinde olmadıkları tespit edilmiştir. İşletmelerin %89,23’ü ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi belgesine sahip değillerdir. İşletmelerin 95,38’inin atık su arıtma tesisi bulunmamaktadır. İşletmelerin %75,51’i baca gazı analizi yaptırmamaktadır. İşletmelerin %87,69’ıında yöneticilerinin çevre konusunda bir eğitim almadıkları belirlenmiştir. Bu ve diğer araştırma bulgularına göre, araştırma bölgesindeki işletmelerin çevre konusunda henüz istenilen düzeyde bilince sahip olmadıkları ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler: Gıda sanayi işletmeleri, Çevre bilinci, Çevre kirliliği, Tokat.

Araştırmayı İndir