Trakya Bölgesinde Buğday, Ayçiçeği, Şekerpancarı ve Çeltik Üretiminde Maliyet ve Gelir Göstergelerinde Değişim ve Eğilimler

Yazar: E. Özkan, B. Aydın
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Bu bildiride irdelenen, kuruda buğday ve ayçiçeği ile suluda ayçiçeği, şeker pancarı, çeltik yetiştiriciliğindeki üretim maliyetleri ve gelirlerin hesaplanmasında: 1982-1988 yılları arasında, Trakya bölgesinin farklı yörelerindeki köylerde, toplam 205 adet işletme parselinden, kayıt ve anket yöntemi ile toplanarak saptanan veriler esas alınmıştır. Trakya ortalaması olarak belirlenmiş olan, insan ve makine işgücü ile diğer tarımsal girdilerin baz alındığı bu temel verilerden yararlanılarak, sonraki yıllarda her yıl için üretim maliyetlerinin cari fiyatlarla güncellemesi yapılmıştır. Üretim maliyetlerinin hesaplanmasında alternatif maliyet esas alınmış ve tek ürün bütçe analiz yöntemi uygulanmıştır. Bu bildiri kapsamında ise, 1998-2012 yılları arasındaki 15 yılı kapsayan inceleme dönemi için, araştırmaya konu ürünlerde hesaplanan üretim maliyetleri ve gelirlerdeki yıllık değişimler incelenmiştir. Üretim maliyetleri, ürün satış fiyatları, net gelir indeksleri vb. göstergeler, belirtilen 15 yıllık dönem için üretici fiyatlarına dayalı enflasyon indeksleri ile kıyaslanmıştır. Bu göstergelerdeki ilişkiler ile yıllık değişim ve eğilimler de incelenerek verilmiş, etkili faktörler üzerinde durulmuştur. Bu verilere dayanarak, araştırma konusu ürünlerin üretimi sonucunda, belirtilen dönem sürecinde, üretici gelirlerinin enflasyon oranları ile kıyaslaması yapıldığı için, üreticilerin reel anlamda kar-zarar durumu hakkında yorum yapılması olanaklı olabilir.

Anahtar Kelimeler: Trakya, ürün, maliyet, gelir, enflasyon, indeks.

Araştırmayı İndir

Tarımda Yapısal Eşitlik Modelinin Uygulanması: Traktör Kullanım Memnuniyeti

Yazar: M. Cankurt, B. Miran
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Bu çalışmada, tarımda kullanılan önemli sermaye girdilerinden biri olan, traktör kullanım memnuniyetlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, gerek literatür çalışması ve gerekse sektördeki paydaşlarla yapılan mülakatlar sonucunda, traktör kullanım memnuniyetinin alt unsurları belirlenmiştir. Bu alt unsurlar traktör, bayi, firma-marka, servis memnuniyeti olduğu ve bunların her birisinin çiftçinin satın alıp kullandığı traktörden memnuniyet düzeyini oluşturduğu varsayılmıştır. Çalışmanın ana materyalini Aydın ilinde faaliyet gösteren, oransal örnekleme yöntemine göre tesadüfi olarak belirlenen, 121 çiftçiden yüz yüze anket yöntemiyle elde edilen veriler oluşturmaktadır. Analizlerde yeni ve ileri düzeyde istatistiki bir yöntem olan Yapısal Eşitlik Modellemesi (Structural Equation Modelling: SEM) kullanılmıştır. Analizler sonucunda traktör memnuniyetinde en etkili faktör marka-firma faktörüdür (0.48). M arkanın ardından sırasıyla bayi (0.39), traktör (0.37) ve servis (0.14) faktörleri gelmektedir. Genel olarak çiftçiler, üretici firmalardan sorunsuz traktör üretmelerini ve üründe bir sorun olduğunda sattıkları ürünlerine sahip çıkmalarını, bayi ve servislerden güvenilirlik ve sorun olduğunda çözüm için gayret göstermelerini beklemektedirler. Çiftçilerin bu beklentileri karşılandığı ölçüde traktör kullanım memnuniyet düzeyleri artacaktır. Çiftçilerin memnuniyeti yeni ürün talebi gündeme geldiğinde müşteri bağlılığı olarak ortaya çıkacak ve tekrar memnun olduğu ürünü tercih edecektir.

Araştırmayı İndir

Tarımda Konvansiyonel Üretim ile İyi Tarım Uygulamalarının Karşılaştırılması: Çanakkale İlinde Şeftali ve Kiraz Örneği

Yazar: D. Aktürk, F. Savran, Ö. Can Niyaz
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
İnsanoğlu, tüm ihtiyaçlarını doğadan karşılamasına rağmen, yine de doğayı en çok tahrip eden canlı olma özelliğine sahiptir. Son yıllarda doğa tahribatının giderek artması ve doğal kaynakların tükenme tehlikesi ile yüz yüze kalınması sebebi ile doğa dostu üretim sistemlerine ilgi artmıştır. Ayrıca insan sağlığını olumsuz etkilediği düşünülen yöntemler, yerini güvenli gıda üretimi sağlayan sistemlere bırakma eğilimindedir. Bu çalışma kapsamında, şeftali ve kirazda iyi tarım uygulamaları ile üretim yapan üreticiler ile konvansiyonel tarım yapan üreticilerin iyi tarım uygulamalarına yaklaşımları ve iyi tarım ürünleri üretimi ve ticaretinin geliştirilme olanakları ortaya konmuştur. Ayrıca, her iki üretim faaliyeti ve üretim yönteminin karşılaştırılması ile maliyetler hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda, iyi tarım uygulamaları ile üretim yapıldığında maliyetlerin arttığı, verimlerin ise azaldığı gözlenmektedir. İyi tarım uygulamalarının benimsenmesi için konvansiyonel üretimden daha yüksek kazanç sağlaması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: İyi tarım uygulamaları, Konvansiyonel üretim, Kiraz, Şeftali, Ekonomik analiz.

Araştırmayı İndir

Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Buğday Yetiştiriciliği Yapan Çiftçilerin Sertifikalı Tohum Kullanımı ve Önerileri

Yazar: Ş. İpekçioğlu, Ş. Büyükhatipoğlu, M.Sami Bayraktar, T. Monis
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal ve Tarıma Dayalı Sanayi
Özet
Buğday üretimi, dünyada ekonomik ve stratejik bir öneme sahiptir. Buğday: binlerce yıl beslenmenin temeli olmuş, toplumda kendine güvenin ve istikrarın esasını teşkil etmiştir. Türkiye’de üretimi yapılan tarım ürünleri içinde en büyük paya sahip olan önemli bir tarım ürünüdür. Buğday gerek insan beslenmesinde gerekse hayvan beslenmesinde temel bir gıda maddesidir. Buğdayın tüketimi ülkelere göre değişmekle beraber gelişmekte olan ve geri kalmış ülkelerde temel besin maddesi olan ekmeğin ham maddesini oluşturması açısından büyük önem taşımaktadır. Buğday tüketiminin yıllık kişi başına 160 kg. olduğu Türkiye’de buğdayın ne kadar önemli bir ürün olduğu açıktır. Türkiye’de üretimi yapılan tahıl ürünleri içinde en büyük paya sahip olan buğday, Türkiye için önemli bir tarım ürünüdür. Bu araştırmanın amacı, Şanlıurfa ve Mardin illerinde buğday yetiştiriciliği yapan üreticilerin tohum temin şekilleri, çeşit seçiminde etkili olan etmenler, sertifikalı tohum kullanma durumu ayrıca normal tohum ile sertifikalı tohum arasındaki farkındalık durumu tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada Şanlıurfa ve Mardin bölgesinde buğday tarımı yapan 93 üreticiyle anket çalışması yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sertifikalı tohum, buğday, Şanlıurfa, Mardin.

Araştırmayı İndir

Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Buğday Yetiştiriciliği Yapan Çiftçilerin Çeşit Seçimindeki Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi

Yazar: Ş. İpekçioğlu, M.Sami Bayraktaş, Ş. Büyükhatipoğlu, T. Monis
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal Yayım ve Haberleşme
Özet
Buğday bölgenin gelir kaynağı olmasının yanında, insanların en önemli besin maddesidir. Buğday tarımın yapılamadığı özellikle Afrika ülkelerinde insanlar açlık gibi önemli bir sorunla karşı karşıya kalmaktadır. Un özellikle insanların beslenmesinde ihtiyaç duyduğu ekmek yapılarak kullanılmakta olup, ayrıca undan yapılan değişik mamuller de insanların beslenmesinin her kademesinde kullanılmakta ve insanların beslenmesinde önemli sorunu olan açlık özelliğini gidermektedir. Dünya nüfusu her geçen gün artmasına rağmen tarım alanları artmaması nedeniyle, Buğday verimini ve kalitesini artırılmasının zorunlu hale geldiğinden buğdayın verimini ve kalitesini artırıcı etkilerden biri olan sertifikalı tohum kullanılarak yukarıda belirtilen miktarın artırılması mümkün olacaktır. Şanlıurfa ve Mardin illerinde buğday üretimi yapılan tarım işletmelerinin, ekonomik durumlarının ve buğday çeşitlerini kullanım düzeylerinin incelendiği bu araştırmanın ana materyalini, örneğe çıkan işletmelerden anket yolu ile elde edilen birincil veriler oluşturmuştur. Anket uygulaması işletme sahipleri ile görüşmek suretiyle, bizzat araştırıcı tarafından yapılmıştır. Araştırmada toplanan veriler 2013 üretim dönemine aittir. Çeşit seçiminde bölgenin iklim ve toprak koşullarına uygun çeşit seçiminin yapılıp yapılmama durumu, Buğday ekimi ile ilgili yeni teknolojileri takip edip etmeme durumu, Kaliteli ürünün farkında olup olmaması, Tarımsal konularda yapılan eğitim toplantılarına katılıp katılmama durumu vb. konular araştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sertifikalı buğday tohumu, Bilinç düzeyi, Şanlıurfa, Mardin.

Araştırmayı İndir

Sürdürülebilir Ürün Yönetimi Açısından Bölge Bazlı Masraf Unsurlarının Değerlendirilmesi (Buğday – Arpa Örneği)

Yazar: A. Zan Sancak, D. Dönmez, A. Demir, E. Aygören, N. Yürekli Yüksel, S. Arslan
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Tarım işletmelerinin üretim masraflarının ve maliyetlerinin hesaplanması güç ve özen gösterilmesi gereken bir uğraştır. Tarım ürünlerinde standart maliyetlerden söz etmek genel olarak zordur. Çünkü maliyetler bölgeden bölgeye hatta işletmeden işletmeye önemli ölçüde değişim göstermektedir. Genel olarak maliyet kavramı: üretimi gerçekleştirmek üzere kullanılan- girdilerin parasal ifadesidir (Erkuş vd., 1995). Masraf unsurları içerisinde genel olarak üründen ürüne farklılıklar olmasına rağmen temelde genel mantık ürünün her bir aşamasındaki masraf unsurlarının maliyet cetvelinde yer almasıdır. Bitkisel üretimde masraf unsurları sabit ve değişken masraflar olarak sınıflandırılır. Bitkisel üretimde kullanılan ve üretim faaliyetinin genişliğine bağlı olarak artan ve azalan masraflar değişken, üretim faaliyetinin hacmine bağlı olmayan ve üretim faktörlerinin varlığından dolayı oluşan masraflar sabit masraflar olarak adlandırılır (Kıral vd., 1999). Bu çalışmanın temel amacı, bölgeler arası maliyet kalemleri arasındaki farklılıkların belirlenmesidir. Bu amaçla, Türkiye açısından buğday ve arpa üretimindeki üretim masraflarının durumu tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Bu araştırma sonucunda, Türkiye genelinde 3 yıl ortalamasına göre buğday ve arpa üretimine yapılan değişen masraf kalemleri incelendiğinde: değişen masraf kalemleri açısından arpa üretimi buğday üretimine göre avantajlı görünmektedir. Toplam değişen masraflar ve sabit masraflar açısından ise arpa üretimi buğdaya göre düşük masraflı olduğu için daha avantajlı görünse de elde edilen gayri safi üretim değeri açısından buğday üretimi daha avantajlı görülmektedir. Bölgeler arası buğday ve arpa üretiminde brüt kar karşılaştırmasında, Ege, Akdeniz, İç Anadolu, Karadeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri buğday üretiminde daha karlı iken, Marmara bölgesi arpa üretiminde daha karlı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Maliyet, Değişen Masraf, Sabit Masraf, Brüt Kar, Nispi Kar, Gayri Safi Üretim Değeri, Tarımsal Maliyet, Maliyet Unsurları.

Araştırmayı İndir

Sürdürülebilir Tarım ve Çiftçi Hakları Açısından Türkiye’de Tohumluk Sorunu

Yazar: Tayfun Özkaya
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi
Özet
Bu bildiride Türkiye’de yeni tohumculuk kanununun ve uygulanan tarım politikalarının sürdürülebilir tarım ve çiftçi hakları üzerine etkileri incelenmiştir. Konu ile ilgili araştırmalar, yayınlar ve doğrudan yer alınan alan çalışmaları çalışmanın materyalini oluşturmuştur. 2006 yılında yasalaşan “tohumculuk kanunu” ve bununla uyumlu tarım politikaları ülkemizde, yerel tohum kültürü, çiftçi hakları ve sürdürülebilir tarımın korunması ve geliştirilmesi için bazı önlemlerin alınmasını gerekli kılmaktadır. Tohumluk üretimi ve pazarlanmasında oluşan oligopollerin yerel tohumu ortadan kaldırıcı etkilerine karşı sadece tohum ve gen merkezlerinde koruma yapmak yeterli olmayacaktır. Çiftçinin yerel tohum ve bunlardan üretilen fideleri satmasının yasaklanması çiftçi haklarının ihlali anlamına gelmektedir. Yerel tohum ülkemizde daha çok dağ köylerinde veya aile için üretim yapan çiftçilerce ve daha çok da kadınların koruması altında sürdürülmektedir. Yerel tohumdan üretilen ürünlerin besin değerleri ve lezzetleri yüksek, sanayi girdisi kullanımı az, kuraklığa dayanıklılığı iyidir ve bu özellikler hem yeterince araştırılmamıştır hem de bu durum tüketiciler ve hatta çiftçiler tarafından bile yeterince takdir edilmemiştir. Sertifikalı şirket tohumlukların desteklenmesine karşı, yerel tohumluklar için hiçbir destek olmaması gibi uygulamalar değiştirilmelidir. Katılımcı ıslah, köylü pazarları, topluluk destekli tarım grupları ve tüketici kooperatifleri gibi uygulamalar yerel tohumların değerlenerek tarım sistemi içindeki yerini güçlendirecektir. Küresel ısınmanın üretimi tehdit ettiği, petrol ve petrole dayalı tarım girdilerinin pahalanacağınım anlaşıldığı bir döneme giren dünyada yerel tohumlara her açıdan büyük önem verilmesi ve kaybolmamalarının sağlanması gerekiyor.

Anahtar Kelimeler: Yerel tohum, sürdürülebilirlik, çiftçi hakları, tarım politikası, katılımcı ıslah.

Araştırmayı İndir

Samsun İli Bafra İlçesinde Domates Yetiştiren İşletmelerin Ekonomik Analizi

Yazar:  O. Gündüz
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Bafra ovası, sadece Samsun ili için değil aynı zamanda Karadeniz bölgesinin de tarım ambarı konumunda olan bölgelerdendir. Bafra ilçesinde önemli miktarlarda yetiştirilen domates, bölgenin ihtiyacını karşılamaktadır. Bu araştırmada Samsun ili Bafra ilçesinde domates yetiştiren işletmelerin ekonomik yapılarını ve yıllık faaliyet sonuçlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmada kullanılan veriler gayeli olarak seçilen 7 köyden basit tesadüfî örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 50 işletmeden anket yoluyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler 2011 üretim dönemine aittir. Araştırma sonuçlarına göre incelenen işletmelerde ortalama arazi büyüklüğü 40 da bulunmuştur. Bu alan içinde domates ekim alanının oranı %16’dır.İşletmelerin sermayesinin %87’sini arazi, %13’ünü işletme sermayesi oluşturmaktadır. İşletmeler ortalamasına göre Gayrisafi Üretim Değeri 65 bin TL, Saf Hâsıla 27 bin TL ve Tarımsal Gelir 31 bin TL bulunmuştur. Mali Rantabilite %8,1 ve Ekonomik Rantabilite %7,6 olarak hesaplanmıştır. Domates üretimi dekara ortalama 4300 kg bulunmuştur. İşletmelerde 6 kişi yaşamakta olup, %54’ü erkektir.

Araştırmayı İndir

Orta Karadeniz ve İç Anadolu Bölgelerinde Şaraplık Üzüm Üretimine Yönelik Ekonomik Karşılaştırmalar

Yazar: H. Uysal, G. Saner, F. Ateş, S. Karabat
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
2010-2012 yılları arasında gerçekleştirilen bu çalışmada bazı yerel şaraplık üzüm çeşitlerinin karşılaştırmalı ekonomik analizi yapılmıştır. Anketler Tokat, Nevşehir ve Ankara illerinde uygulanmıştır ve 105 üretici ile görüşülmüştür. Örnek hacmi, gayeli örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre dekara verim: Narince üzüm çeşidinde 829 kg, Kalecik Karası çeşidinde 657 kg, Emir çeşidinde ise 660 kg olarak belirlenmiştir. Dekara değişken masraflar ise: Narince üzüm çeşidinde 216 TL, Kalecik Karasında 213 TL, Emir çeşidinde ise 175 TL olarak belirlenmiştir. Bu verilerden yararlanılarak hesap edilen dekara brüt kar (marj) ise: Narince üzüm çeşidinde 298 TL, Kalecik Karasında 319 TL, Emir çeşidinde 241 TL olarak belirlenmiştir. Üzüm satış fiyatının düşük olması nedeniyle brüt kar genellikle düşük olarak bulunmuştur. Kalecik Karası üzüm çeşidinin fiyatı diğer çeşitlerin fiyatından daha yüksektir. Son yıllarda şaraplık üzüm satış fiyatının düşük olması, yeterli sayıda alıcının bulunamaması ve satılan üzümün parasının geç alınması üreticilerin karşılaştıkları başlıca sorunlardır. Ancak düşük üretim maliyetleri ve kaliteli şarap üretimi için öne çıkan bu yerel çeşitler ile Türkiye şarap dışsatımını arttırabilecek potansiyele sahiptir. Bu kapsamda kaliteli şarap yapımına elverişli bu çeşitlerin kendi yörelerindeki üretimlerinin desteklenerek teşvik edilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Şaraplık üzüm, Brüt Kar, Narince, Kalecik Karası, Emir.

Araştırmayı İndir

Organik ve Konvansiyonel Süt Üretimi Yaygınlaştırılmasının Karşılaştırılmalı İrdelenmesi: Gümüşhane İli Örneği

Yazar: S. Kızıloğlu
Yıl: 2014
Yayım Yeri: 11. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Tarımsal İşletmecilik
Özet
Araştırma bölgesi olarak Gümüşhane merkez ve ilçeleri seçilmiş. Yapılan ön çalışmada belirlenen süt sığırcılığı faaliyetini gerçekleştiren 576 tarım işletmesi inceleme kapsamını alınmıştır. Ayrıca araştırma bölgesinde 1500 baş hayvanla organik süt üretimi yapan özel bir işletmenin de bulunması bölgede organik süt üretiminin yaygınlaştırılması açısından önem arz etmektedir. Araştırma kapsamına alınan işletmelerdeki veriler anket yöntemiyle toplanmış. Tam sayım ve tesadüfi örnekleme yönteminden yararlanılarak da örnek hacmi belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre, üreticilerin organik süt üretimi yapma/yapmama nedenleri beşli Likert Ölçeğinden yararlanılarak değerlendirilmiştir. Ülkemizde üretilen organik sütün %70’nin sağlandığı Gümüşhane ilindeki süt üreticilerinin üretimle ilgili temel sorunları, organik tarım konusunda bilinç düzeyi, organik tarıma genel bakışları, organik süt üretme eğilimleri ve organik süt üretimini sürdürebilme durumları bu çalışma ile ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Süt üretimi, Organik Süt Üretimi, Üretici tercihleri analizi, Gümüşhane.

Araştırmayı İndir