Türkiye’de Gıda Açlığı Sorunsalı ve Nedenselliği Üzerine Bir Araştırma

Yazar: Erdoğan Güneş, Yasemin Demir, O. Orkan Özer
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Yoksulluk ve sonucunda oluşan açlık son yıllarda ortaya çıkan küresel gıda krizi ile birlikte daha çok dikkati çeken, tartışılan ve önemsenen bir konu haline gelmiştir. Yoksulluk ülkeden ülkeye, bölgeden bölgeye değişmektedir, farklılık göstermektedir. Gelişmiş ülkeler için yoksulluk, gelişmekte olan ülkelerde orta gelirli bir aileyi temsil edebilmektedir. Benzer şekilde az gelişmiş ülkelerde yoksulluk, açlıkla aynı anlamı taşıyabilmektedir. Ortak olan şey: yoksulluk ve açlıkla, ortaya çıkan sosyal hareketlilik ve toplumsal değişimler ve sonuçta da sorunların artışıdır. Bölgesel olarak farklılık gösteren bu sorunun giderilmesinde farklı çözüm önerilerine ve politikalara ihtiyaç duyulduğu bilinmektedir.
Türkiye gelişmekte olan bir ülkedir ve Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, nüfusun %18.08’i, içinde gıda ve gıda dışı harcamaların bulunduğu yoksulluk sınırının altındadır. Resmi kayıtlarda gıda yoksulu olan kişi sayısı 339.000 olarak görülmektedir. Yoksulluk sınırı günlük kişi başı 2.15$’dır. Ülkemizde tarım ve gıda üretimindeki değişimler, gelir düzeyi, sosyo-kültürel etkenler arz ve talep yapısını etkileyerek, gıda açlığını ve nedenselliğini tartışılır hale getirebilmektedir. Yapılacak çalışmada, yoksulluk ve açlık olgusu, nüfus hareketliliği (göç), bitkisel ve hayvansal üretim indeksi, satın alma gücü paritesi ile hane halkı tüketim harcaması gibi makro değerler arasındaki nedensellik ilişkileri eş bütünleşme analizi ve hata düzeltme yöntemi kullanılarak araştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Gıda, Yoksulluk, Açlık, Göç, Üretim, Tüketim Garnger Nedensellik Testi, Johansen Eşbütünleşme Modeli
Araştırmayı İndir

Marmara Bölgesindeki Tayfaların Sosyo-Ekonomik Profili ve Yaşam Standartlarının İyileştirilmesi İçin Öneriler

Yazar: Günay Güngör, Celal Demirkol, Hasan Güngör
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Bu araştırma, Marmara Denizine kıyısı olan yedi ilde balıkçı teknelerinde çalışan tayfaların demografik ve sosyo-ekonomik yapılarını ortaya koymak, sorunlarını belirlemek ve yaşam koşullarını iyileştirici öneriler sunmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın ana materyalini, 2009-2010 av sezonu sırasında tayfalarla karşılıklı görüşmeler yoluyla doldurulan anket formlarından elde edilen orijinal veriler oluşturmaktadır. Toplam 133 tayfa ile gerçekleştirilen anketlerde hane halkı profili, mesleki özellikleri ve mesleki profili ile yaşam standardını belirlemeye yönelik sorulara yer verilmiştir. Hane halkı profili ile ilgili sorular yaş,eğitim,doğum yeri,aile kökeni,ikinci meslek vb. ile ilgili soruları içerirken, tayfaların bu mesleği tercih etme nedenleri, ilk olarak tayfacılığa ne zaman, kaç yılında başladığı, sosyal güvencesi olup olmadığı, mesleki bir sağlık sorunu olup olmadığı, tayfacılık ile ilgili herhangi bir eğitim alıp almadığı gibi sorulardan oluşmaktadır. Yaşam standartlarını belirlemeye dönük sorular ise: yaşadığı evin niteliği, en fazla para harcanan şeyler, av sezonunda balığa çıkılmadığı zamanlarda neler yapıldığı, av sezonunun dışında ne tür iş yaptığı, tayfacılıktan elde ettiği gelir, tayfacılık dışında balıkçılık geliri ve balıkçılık dışındaki diğer gelirler ve çalışma yaşamı ile ilgili karşılaştıkları belli başlı sorunları kapsamaktadır. Araştırma sonucu belirlenen önemli bazı bulgular şu şekilde sıralanabilir tayfaların ortalama yaşları, 35.6 olarak hesaplanırken, %59.4’ü evlidir, eğitim düzeyleri son derece düşük olan tayfaların %53.4’ü ilkokul ve %28.6’sı ise ortaokul mezunudur. %39’u mübadele sonucunda gelen Selanik kökenli olup, %43’ü tek katlı müstakil evlerde oturmaktadır. Tayfaların %44’ü sosyal güvenlik hakkından yoksun iken, sosyal güvencesi olanların %70.3’ünün primlerini kendilerinin yatırdıkları görülmektedir. Tayfaların işlerinde yaşadıkları başlıca sıkıntıları sırasıyla düşük ücret, teknedeki yaşam koşulları, uykusuzluk, sosyal güvencenin olmaması ve ailelerinden uzak kalma olarak belirtmişlerdir. Bu meslekten giderek uzaklaşma ve başka iş arayışlarına girme eğilimi yüksektir. Özellikle av sezonunun dışında istihdam sorunu yaşayan tayfalara devletin sahip çıkması ve işsizlik sigortası ödenmesi önemli bir güvence olabilecektir.

Anahtar Kelimeler: Marmara Denizi, Tayfalar, Sosyo-ekonomik Yapı, yaşam standardı.
Araştırmayı İndir

Kırsal Yoksulluğun Azaltılmasında Önemli Bir Araç: Keçi Yetiştiriciliği

Yazar: Ferhan Savran, Duygu Aktürk, Taner Kumuk
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Keçi yetiştiriciliğinin temel özelliklerinden biri, kaynakları kıt olan, kırsalda yaşayan ailelerin süt ve ürünleri, et ve ürünleri, gübre ve nakit gereksinimlerini sağlamak amacıyla yapılan bir uğraş olarak değerlendirilebilir. Ülkemizde ağırlıklı olarak başta bitkisel üretim olmak üzere tarımın diğer dallarına pek elverişli olmayan dağlık ve engebeli arazilerde, küçük ve orta ölçekteki işletmelerde geleneksel yöntemlerle sürdürülmekte olan keçi yetiştiriciliği, dar gelirli ailelerin ana gelir kaynağını oluşturmaktadır. Bu makalede, ekstansif ve entansif koşullarda keçi yetiştiriciliğinin yoksulluğun giderilmesinde etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Keçi yetiştiriciliği, küçük işletmeler, kırsal yoksulluk
Araştırmayı İndir

Avrupa Birliği’ne Uyum Sürecinde Türkiye’nin Kırsal Kalkınma Politikası ve Yükümlülükleri

Yazar: Bülent Gülçubuk, Ertan Karabıyık

Yıl: 2002

Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum

Konu: Kırsal Kalkınma

Özet
Siyasi bir birliğe adım atmış bulunan Avrupa Birliği (AB)’nde kırsal ve kentsel bölgeler arasında oluşan dengesizlikleri giderme yolunda izlenen politika AB’nin kırsal kalkınma politikasının esasını oluşturmaktadır. AB’nde bugünkü anlamıyla kırsal kalkınma, 1987’de kabul edilen “Avrupa Tek Senedi” ve bunu takiben 1992 yılı sonuna kadar bir Tek Pazar oluşturma hedefleri sonucunda şekillenmeye başlamıştır. Bu doğrultuda, Ortak Tarım Politikası (OTP) kapsamında olan yapısal politikalar çok boyutlu bir kırsal kalkınma politikasına dönüşmeye başlamıştır.
Kırsal kalkınma ile ilgili olarak Türkiye’yi yakından ilgilendiren ve AB’nin 2010 yılına kadar gerçekleşmesi planlanan genişleme sürecinde ortaya çıkabilecek sorunları da kapsayan yeni bir reform planı 1997’de Konsey’e sunulmuştur. Yapısal fonlardaki uygulamayı esas alan ve kırsal kalkınmaya yönelik politikalarını içeren reform çerçevesinde, 5 temel hedef belirlenmiş ve bu hedeflere ulaşabilmek için hangi fonların araç olarak kullanılacağı belirlenmiştir. Gündem 2000 olarak bilinen reform planı çerçevesinde, kırsal kalkınma politikasında önemli yenilikler gündeme getirilmiştir.
AB’nde kırsal kalkınma konusundaki gelişmeler Türkiye’yi etkilemektedir. Çünkü, AB ile Türkiye arasında imzalanan Katılım Ortaklığı Belgesi’nde Türkiye için “tarımsal ve kırsal kalkınma politikalarında AB müktesebatına uyum hazırlıklarının tamamlanması” gerekir, denilmektedir. Bu çerçevede, OTP’nin “Ortak Tarım ve Kırsal Kalkınma Politikası” olarak değişmeye başladığı dikkate alındığında, Türkiye’nin de kırsal kalkınma politikalarına özel bir önem vermesi gerekmektedir.
Bu bildiride, Türkiye’deki kırsal kalkınma politikaları, yaklaşımları ve çalışmaları ile AB’nde özellikle 1990 sonrası gündeme gelen kırsal kalkınma kavramındaki değişmeler, yaklaşımlar ve oluşumlar ile hedeflerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bunun için Türkiye’deki kırsal kalkınma konusundaki yasalar, uygulamalar ve yayınlardan yararlanılmıştır. Yöntem olarak incelenen yasaların yorumlanması, kaynakların çeşitli açılardan değerlendirilmesi ve sentezlenmesi ile Türkiye-AB arasında uygulamalar açısından ilişkiler kurulması esas alınmıştır.

Anahtar kelimeler: Kalkınma, Kırsal Kalkınma, Avrupa Birliği, Ortak Tarım Politikası

Araştırmayı İndir

Misi Kırsal Kalkınma Projesi” nin Koşullu Değerleme Yöntemiyle Çevresel Etkilerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma

Yazar: Serkan Gürlük
Yıl: 2002
Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet: Sanayi devrimi, uzun dönem de kentsel alanlarda refah artışlarına, kırsal alanlarda ise refah azalmalarına neden olmuştur. Doğa ile iç içe yaşayan yoksul kırsal toplumlar, doğal kaynakları aşırı bir şekilde tüketmeye ve yok etmeye başlamıştır. Doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı azaltmak ve kırsal kesimin refah düzeyini yükseltmek için kırsal alanların kalkınmasına sistematik bir yaklaşımla, “kırsal kalkınma projeleri” geliştirilmiş ve özellikle gelişmekte olan ülkeler tarafından gündeme alınmıştır. Ancak kırsal kalkınma projeleri finansal ve sosyal açıdan belirli faydalar sağlamasına rağmen bazı çevresel maliyetler yaratmaktadır. Bursa ili, Güney Marmara Bölgesi gelişmiş bir ekonomik yapıya sahip olmasına rağmen, kent merkezine oldukça yakın Misi Yerleşimi, sosyo-ekonomik açıdan oldukça zayıf bir köydür Misi Köyü, doğal güzellikleri, tarihi yapısı ve kültürel değerleri ile de rekreasyonel bakım dan oldukça değerli bir yerleşimdir. Bursa Büyükşehir Belediyesi, bölgenin refah düzeyini yükseltmek ve Misi Köyü’nün doğal ve tarihi dokusunu korumak amacıyla “Misi Köyü Kırsal Kalkınma Projesini hazırlamaya karar vermiştir. Bu çalışmada, bölge halkının ödemeye razı olma isteğine bağlı koşullu değerleme yöntemi kullanılarak projenin tahmini çevresel maliyetleri 223 602 USD olarak hesaplanmıştır. Bulunan bu değer ile projenin Fayda/Masraf analizinde azalma olacağı, ancak projenin yapılabilirliğini engellemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kırsal Kalkınma, Çevresel Değerleme, Koşullu Değerleme Yöntemi

Araştırmayı İndir

Kırsal Kesimde Kadınlar Arası Yardımlaşma ve Bunu Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma (Niksar Ovası Örneği)

Yazar: A.Ahmet Yücer, Nurettin Yıldırak
Yıl: 2002
Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet: Bu araştırma, Niksar Ovasında tarım sal liretim yapan kadınlar arasında yardımlaşma düzeyi ile bunu etkileyen faktörlerin saptanarak kadınlara yönelik çalışma yapacak olan kuruluşlara ışık tutması am acı ile yapılmıştır. Araştırma verileri 113 kadından anket yoluyla elde edilmiştir. Araştırmada yaş, eğitim düzeyi, aile işgücü varlığı, işletme ölçeği ve ev işlerinde teknoloji kullanım düzeyinin yardımlaşma düzeyini etkilediği saptanmıştır. Aile başkanlarının ev işlerinde eşlerine çok düşük düzeyde yardım ettikleri, komşu kadınlar arasında yardımlaşmanın ise ekmek yapımında ve çapa işlerinde yoğunlaştığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Karşılıklı yardımlaşma, işbirliği, dayanışma, kırsal sosyoloji

Araştırmayı İndir

Kadının Kırsal Kalkınmadaki Yeri: GAP Örneği

Yazar: Aygül Fazlıoğlu
Yıl: 2002
Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet: Bölgede mey damı gelen ekonomik büyüme ve sosyal değişim kadın ve erkeği eşit derecede etkilememekle ve hane içindeki kalkınma etkileri de eşit paylaşılmamaktadır. Cinsiyetler arası eşitsizlikten olumsuz etkilenen kadınlar, GAP Bölgesi’nin kırsal yerleşimlerinde çeşitli sosyal ağlar oluşturarak bir taraftan köy içi bilgi dolaşımını sağlamakta ve gündelik yaşamın sürdürülmesinde etkin rol oynamakta, diğer tat aftan daha iyi yaşam sürmesine yol açacak uygun araç ve gereçleri tanımamakta ve/veya kullanamamakta dolayısıyla da modernleşme surecinin kenarında kalmaktadır. Öyle ki kadınlar erkeklere göre yönetim ve karar alma süreçlerine daha az katılmakta, temel sağlık ve eğitim hizmetlerinden daha az yararlanmakta, gelir kaynaklarına ulaşmakta güçlük çekmekte ve teknolojiden daha az yararlanmaktadır Bölgede kırsal alanda yüksek düzeydeki topraksızlığın, az topraklı lığın ve küçük aile işletmelerinin yaygın olması ve çok çocuk sahipliği kadının iş yükünü artırmaktadır Kadınlar daha çok domestik rollere ve erkeğe bağımlı dezavantajlı bir grup olarak yaşamını idame ettirmekle birlikte son zamanlarda Bölgede meydana gelen ekonomik büyüme ve sosyal değişme sonucu kadınların mevcut durumlarında gözle görülür iyileşmeler kaydedilmektedir Ayrıca kadını özne kabul eden projeler ve programlar hayata geçmeye başlamıştır
Anahtar Kelimeler: Kırsal kalkınma, toplumsal cinsiyet rolleri (gender), katılım, eşitlik ve hizmetlere erişim

Araştırmayı İndir

Dünya’da ve Türkiye’de Kırsal Turizm

Yazar: İ.Bülent Gürbüz, A. Orkun Erol, Orhan Yavuz
Yıl: 2002
Yayım Yeri: 5. Türkiye Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum
Konu: Kırsal Kalkınma
Özet: Ülke gelirleri içerisinde önemli yer tutan turizm dünyada son yıllarda bazı değişimlere sahne olmuştur. Dünyadaki yeni turizm trendleri tarih, sağlık, kültür, kırsal turizm yönünde gelişmektedir. Bu tarz kaynaklara sahip Ülkelerin bu durumdan daha çok faydalanacakları açıktır. Türkiye bu ülkelerden bir tanesidir. Bu çalışmada dünyada ve ülkemizde kırsal turizmin önemi üzerinde durulacaktır.
Anahtar Kelimeler: Turizm, Kırsal Turizm

Araştırmayı İndir

Tarım Sektöründe Yerel Ekonomik Kalkınmada Kümelenme Yaklaşımı: Çanakkale Zeytin Ve Türevleri İçin Kümelenme Örneği

Yazar: Meral Sayın, F.Füsun Tatlıdil, Ferhan Savran, Duygu Aktürk
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
Kümelenme yaklaşımı, 1990’lardan sonra bir çok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkedeki başarılı uygulamaları ile, yerel ekonomik kalkınma için uygun bir yöntem olarak benimsenmiştir ve doğası gereği, yerel ekonominin aktörlerinin aktif katılımını, kamu otoritelerinin de kolaylaştırıcılığını gerektirmektedir.
Çanakkale’de zeytin ve türevleri ile ilgili üreticilerin bir araya gelerek oluşturduğu bir grubun önderliğinde sektörün tüm paydaşlarının da katılımı ile küme analizi yapılmıştır. Küme analizinde öncelikle istatistiki veriler değerlendirilip sonra küme haritası, ardından da rekabet elması oluşturulmuştur. Nihai olarak da sektörün geleceğe yönelik yol haritasını ortaya koyan stratejik plan tasarlanmıştır. Bildiri, kümelenme stratejik yol haritası tasarımına yönelik örnek bir çalışma teşkil etmesi maksadıyla hazırlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Zeytin ve türevleri, kümelenme, rekabet elması,
Araştırmayı İndir

Ege Bölgesi Bağ İşletmelerinde İşgücü Varlığı ve Kullanım Durumu

Yazar: Hülya Uysal, Gamze Saner
Yıl: 2012
Yayım Yeri: 10. Tarım Ekonomisi Kongresi
Konu: Kırsal Kalkınma ve Yoksulluk
Özet
İşgücü üretimin temel faktörlerinden biridir. İşgücü, nüfus ve ekonomik gelişmeler arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı Ege bölgesinde bağcılık işletmelerinin işgücü kullanımını incelemektir. Veriler Ege bölgesinde gayeli olarak seçilmiş 120 adet bağcılık işletmesinden elde edilmiştir. Anketler Manisa, Denizli İzmir illerinde gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada işletmeler il ve bağ büyüklük gruplarına göre sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Ortalama olarak bağcılık işletmelerinde %45,18 oranında aile işgücü ve %54,82 oranında geçici işgücü kullanılmıştır. Aile işgücü potansiyeli ve bunun kullanımı incelendiğinde ise ortalama olarak aile işgücünün %35,24’ünün işletmede kullanıldığı görülmektedir. Bağcılıkta kullanılan aile işgücü oranı ise %22,01’dir. Aile işgücü potansiyelinin %64,76’sı ise atıl kalmaktadır. Açık ve gizli işsizliğin söz konusu olduğu bir ortamda işgücü yoğun çalışan bağcılık işletmelerinde atıl aile işgücünün üretimdeki kullanımı aktif hale getirilerek kırsal kalkınmaya yönelik ivme kazandırılabilir.

Anahtar Kelimeler: Bağcılık, İşgücü, Kırsal kalkınma
Araştırmayı İndir